ބ. އަތޮޅަކީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައިވެސް ތިމާވެށީގެ ގޮތުންނާއި، ދިރުންތަކުގެ ގޮތުން ވަރަށް މުހިންމު ސަރަހައްދެކެވެ. މި އަތޮޅު ވަނީ ޔުނެސްކޯގެ ދުނިޔޭގެ ބަޔޮސްފިއަރ ރިޒާވްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ މުހިންމު ސަރަހައްދެއްގައި ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ތަންތަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ފަރުވާކުޑަކޮށްފައިވާކަމުގެ ކަންބޮޑުވުންތައް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ނެރެފައިވާ އޮޑިޓް ރިޕޯޓަކުން ވަނީ ހާމަވެފައެވެ.
މި ރިޕޯޓުން ދައްކާގޮތުގައި، ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގެ ބޮޑު ބައެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ މެނޭޖުމެންޓު ޕްލޭންތަކެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން، މި ތަންތަނުގެ ދިރުންތަކަށް ނުރައްކާވެ، ރައްކާތެރިކަން ކުޑަވެފައިވެއެވެ. މިކަމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
މެނޭޖުމެންޓު ޕްލޭނެއް ނެތް 11 ސަރަހައްދު
އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން އާންމުކޮށްފައިވާ އޮޑިޓް ރިޕޯޓުން ހާމަވާ ގޮތުގައި، ބ. އަތޮޅުގައި ޖުމްލަ 14 ސަރަހައްދެއް ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ތަންތަނުގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި 14 ސަރަހައްދުގެ ތެރެއިން 11 ސަރަހައްދަށް ބޭނުންވާ މެނޭޖުމެންޓު ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލާފައި ނުވެއެވެ.
ހިމާޔަތްކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ސަރަހައްދެއް ކަނޑައެޅުމަކީ އެކަންކަމުގެ ފެށުމެވެ. އެކަމަކު، އެ ސަރަހައްދު ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ކޮންމެހެން މެނޭޖުމެންޓު ޕްލޭނެއް އޮންނަން ޖެހެއެވެ. މި ޕްލޭންތަކަކީ އެ ސަރަހައްދުގައި ކުރެވޭނެ އަދި ނުކުރެވޭނެ ކަންކަމާއި، ބަލަހައްޓާނެ ފަރާތްތަކުގެ ޒިންމާތައް ކަނޑައަޅައިދޭ އެއްޗެކެވެ. 11 ސަރަހައްދުގައި މިފަދަ ޕްލޭނެއް ނެތުމަކީ، އެ ސަރަހައްދުތައް ކަރުދާހުގައި ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވީ ނަމަވެސް، ޢަމަލީ ގޮތުން އެއްވެސް ރައްކާތެރިކަމެއް ނެތި، ނުގަވާއިދުން ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެފައިވާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
ޒިންމާތައް ކަނޑައެޅުމުގައި ހުރި ބަލިކަށިކަން
މެނޭޖުމެންޓު ޕްލޭން ހެދިފައިވާ ތިން ސަރަހައްދު ކަމަށްވާ ބ. ހަނިފަރު ސަރަހައްދާއި، އޮޅުގިރި އަދި މެންދޫ ސަރަހައްދުގެ ޕްލޭންތަކުގައިވެސް ބޮޑެތި އުނިކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން އޮޑިޓުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. މައިގަނޑު މައްސަލައަކީ، މި ޕްލޭންތަކުގައި އެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ރަސްމީކޮށް ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތައް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި ނެތުމެވެ. އަދި އެހެނިހެން ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތައްވެސް ހިމަނާފައި ނުވާކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.
މިކަމުގެ ސަބަބުން، އެ ސަރަހައްދުތަކުގައި ޒިންމާ ނަގާނެ ފަރާތެއް ނެތި، އެތަނަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ދެނެގަތުމުގެ މަސައްކަތްތައް ނުކުރެވޭކަމަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތެއްގައި، ތިމާވެއްޓަށް ނޭދެވޭ ބަދަލެއް އައިސްފިނަމަ، އެކަމަށް އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގައި ލަސްތައް ވެގެންދިއުމުގެ އިތުރުން، ޒިންމާ ނަގާނެ ފަރާތެއް ނެތުމުގެ ދަތިކަމާއިވެސް ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ.
އޮޅުގިރީގެ މެނޭޖުމެންޓު އެއްބަސްވުން ހަމަވުން
މި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކަންބޮޑުވާ އެއް ކަމަކީ ބ. އޮޅުގިރީގެ މެނޭޖުމެންޓު ހަވާލުކޮށްފައިވާ އުސޫލު ހުއްޓިފައިވާ މައްސަލައެވެ. އޮޅުގިރީގެ މެނޭޖުމެންޓު ކޮމިއުނިޓީ ބޭސްޑް އުސޫލުން ހަވާލުކުރެވިފައިވަނީ އަތޮޅު ކައުންސިލާއި، ބ. ހިތާދޫ ކައުންސިލު އަދި ބ. ތުޅާދޫ ކައުންސިލާ ހަވާލަށެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ސޮއިކުރެވުނު ފަހުމްނާމާގެ މުއްދަތު 2021 ވަނަ އަހަރު ހަމަވިއިރު، އެ އެއްބަސްވުން އައުކުރެވިފައި ނުވާކަމަށް އޮޑިޓުން ހާމަކުރެއެވެ. މާނައަކީ، މިވަގުތު އެއްވެސް ބަޔަކާ ރަސްމީކޮށް އޮޅުގިރި ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ހަވާލުކުރެވިފައިނުވާކަމެވެ. އޮޅުގިރިއަކީ އެ އަތޮޅުގެ މުހިންމު ފަރުބަދައެކެވެ. މިފަދަ ސަރަހައްދެއް ރަސްމީ ބެލެހެއްޓުމެއް ނެތި ދޫކޮށްލުމަކީ، ނުގަވައިދުން ބޭނުންކުރުމަށް މަގުފަހިވެ، އެ ސަރަހައްދުގެ ވެއްޓަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބިގެންދިއުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމެކެވެ.
ތިމާވެށީގެ ގެއްލުންތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުން
ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ސަރަހައްދުތައް ބަލަހައްޓާނެ ފަރާތެއް ނެތުމާއި، ޕްލޭންތައް ނެތުމުގެ ސީދާ ނަތީޖާއަކީ ތިމާވެށީގެ ގެއްލުންތައް ލިބި، އެކަމަށް ޒިންމާ ނަގާނެ ފަރާތެއް ނެތުމެވެ. ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގެ ދިރުންތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ދެނެގަތުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް ނުކުރެވޭނަމަ، އެ ސަރަހައްދުތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް ދެނެގަނެ، ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ލަސްތައް ވެގެންދާނެއެވެ.
މިފަދަ ލަސްވުމަކީ، ބައެއް ފަހަރު ނުބަދަލުކުރެވޭފަދަ ގެއްލުންތަކަށް މަގުފަހިކުރުވާ ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ބ. އަތޮޅަކީ ބަޔޮސްފިއަރ ރިޒާވްގެ ގޮތުގައި އޮތް ތަނަކަށް ވާއިރު، މިފަދަ ފަރުވާކުޑަކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަޤްބޫލުކަން ގެއްލުވާލާނެ ކަމެކެވެ.
ބ. އަތޮޅުގެ ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ސަރަހައްދުތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި ހުރި މި ބޮޑެތި އުނިކަންތައްތަކަކީ ލަސްނުކޮށް ހައްލުކުރަންޖެހޭ މައްސަލަތަކެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ވީހާވެސް އަވަހަށް މެނޭޖުމެންޓު ޕްލޭންތައް އެކުލަވާލައި، އެ ޕްލޭންތަކުގައި ޒިންމާދާރު ފަރާތްތައް ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި އޮޅުގިރި ފަދަ މުހިންމު ސަރަހައްދުތަކުގެ އެއްބަސްވުންތައް އަވަހަށް އައުކޮށް، ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސައްކަތްތައް ފެށުމަކީ ކޮންމެހެންވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ބ. އަތޮޅުގެ ތިމާވެއްޓާއި ދިރުންތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި، ކަރުދާހުގައިވާ ހިމާޔަތް ޢަމަލީ ހިމާޔަތަކަށް ބަދަލުކުރަން ޖެހެއެވެ.
