ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަށް މުހިންމު ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމުގެ ގޮތުން، ކައުންސިލަރުންގެ އަދަދު މަދުކުރުމާއި، އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލުމުގެ އިސްލާޙުތައް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފިއެވެ.
ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅުނު މި އިސްލާޙުތަކުގެ މަޤްސަދަކީ، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ހިންގުން ހަރުދަނާކޮށް، ޚަރަދު ކުޑަކުރުމާއެކު، ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަލުވިކުރުމެވެ. މި ބަދަލުތައް އައުމާއެކު، ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ އެކުލެވުމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ.
އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލައި، ޤާނޫނުތަކަށް ގެނައި ބަދަލު
މި އިސްލާޙުތައް ފާސްކުރުމަށް މަޖިލީހުން މަސައްކަތްކުރީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ހިންގުމާބެހޭ ޤާނޫނާއި ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނަށް އިސްލާޙު ގެނައުމަށް ހުށަހެޅުނު ބިލުތައް ދިރާސާ ކުރުމަށްޓަކައި އެކުލަވައިލި ވަގުތީ ކޮމިޓީގެ ރިޕޯޓުގެ މައްޗަށެވެ.
ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނަށް ގެނައި މައިގަނޑު ބަދަލަކީ، އަތޮޅު ކައުންސިލްތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެ ޤާނޫނުގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ބައެއް އުނިކުރުމެވެ. މީގެ މާނައަކީ، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އަތޮޅު ފެންވަރުގައި ހިންގަމުންދިޔަ އިދާރީ އޮނިގަނޑު އުވައިލެވުމެވެ. މި ބަދަލުތައް ފާސްކުރެވުނީ ކޮމިޓީ ބައްދަލުވުމުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި މެންބަރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ.
ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދަށް އައި ބަދަލު
ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާޙުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބަދަލަކީ ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު އާބާދީއާ ގުޅުވައިގެން ކަނޑައެޅުމެވެ. މިހާރުގެ ޤާނޫނުގައި ކޮންމެ ރަށު ކައުންސިލެއްގައިވެސް 5 މެންބަރުން ތިބޭއިރު، އާ އިސްލާޙުގެ ދަށުން:
- 2000 މީހުންނަށްވުރެ ކުޑަ އާބާދީއެއް ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ކައުންސިލްތަކަށް އިންތިޚާބު ކުރާނީ ކައުންސިލް ރައީސް ހިމެނޭހެން 3 ކައުންސިލަރުންނެވެ.
- 2000 މީހުންނަށްވުރެ ބޮޑު އާބާދީއެއް ހިމެނޭ ރަށްރަށުގެ ކައުންސިލްތަކަށް އިންތިޚާބު ކުރާނީ ކައުންސިލް ރައީސް ހިމެނޭހެން 5 ކައުންސިލަރުންނެވެ.
މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން ކުދި އާބާދީތަކުގައި ކައުންސިލަރުންގެ އަދަދު މަދުވެ، ޚަރަދު ކުޑަވެގެންދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އަދި 3 ކައުންސިލަރުން އިންތިޚާބު ކުރާ ކައުންސިލްތަކުގައި އެއް ގޮނޑި އަންހެނުންނަށް ޚާއްސަ ކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ވެސް ވަނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ. 5 ކައުންސިލަރުން ތިބޭ ކައުންސިލްތަކުގައި މިހާރުވެސް އަމަލުކުރާ ގޮތަށް 2 ގޮނޑި އަންހެނުންނަށް ޚާއްސަވާނެއެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ އޮނިގަނޑު އަދި އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީތައް
ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދަށް ވެސް އާބާދީއާ ގުޅޭ ގޮތަށް ބަދަލުތަކެއް ވަނީ ގެނެސްފައެވެ. މާލެ ސިޓީއާއި ފުވައްމުލައް ސިޓީ ފިޔަވައި އެހެން ސިޓީތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި:
- އާބާދީ 10,000 އާއި 25,000 ދެމެދުގެ އަދަދެއްނަމަ: މޭޔަރު ހިމެނޭހެން 7 ކައުންސިލަރުން.
- އާބާދީ 25,000 އާއި 50,000 ދެމެދުގެ އަދަދެއްނަމަ: މޭޔަރު ހިމެނޭހެން 11 ކައުންސިލަރުން.
- އާބާދީ 50,000 އަށްވުރެ އިތުރުނަމަ: މޭޔަރު ހިމެނޭހެން 15 ކައުންސިލަރުން.
މީގެ އިތުރުން، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ (ޑަބްލިޔުޑީސީ) ތަކުގެ އޮނިގަނޑަށް ވެސް ބަދަލުތަކެއް ވަނީ އައިސްފައެވެ. ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު ކައުންސިލަރުންގެ އަދަދާ އެއްވަރުވާނެއެވެ. އަދި ކޮމިޓީގެ ރައީސް އިންތިޚާބު ކުރާނީ ކައުންސިލް ރައީސް އިންތިޚާބު ކުރާ ގޮތަށް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަދަލަކީ، އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީގެ ރައީސްގެ މަޤާމަކީ ފުލްޓައިމް މަޤާމެއް ކަމަށް ހަމަޖެއްސުމެވެ. މިއީ އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކޮށް، ކޮމިޓީތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ހަރުދަނާކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ސިޔާސީ ޕާޓީ ބަދަލުކުރުމުގެ މައްސަލަ
މި އިސްލާޙުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބަހުސަކީ، ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ޓިކެޓުގައި ވާދަކޮށް އިންތިޚާބުވާ ކައުންސިލަރަކު އެ ޕާޓީއަކުން ވަކިވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ ޕާޓީ ބަދަލުކޮށްފިނަމަ ގޮނޑި ގެއްލޭނެ ގޮތަށް ޤާނޫނަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް ހުށަހެޅުމެވެ. މި އުސޫލަކީ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް މިހާރުވެސް އަމަލުކުރަމުންދާ އުސޫލެކެވެ. ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކަށް މި އުސޫލު ތަންފީޒުކުރުމުގެ މަޤްސަދަކީ، ކައުންސިލަރުންގެ ސިޔާސީ ޒިންމާދާރުކަން އިތުރުކޮށް، އިންތިޚާބުވި ޕާޓީގެ މެނިފެސްޓޯއަށް ވަފާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމެވެ.
ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަށް ގެނެވުނު މި ބޮޑެތި އިސްލާޙުތަކުގެ ސަބަބުން، ރާއްޖޭގެ އިދާރީ އޮނިގަނޑަށް މުޅިން އަލަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ. އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލުމާއި، ކައުންސިލަރުންގެ އަދަދު އާބާދީއާ ގުޅުވައިގެން ކަނޑައެޅުމަކީ، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ހިންގުން އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީތައް ފުލްޓައިމް މަޤާމަކަށް ބަދަލުކުރުމަކީ، ލޯކަލް ގަވަރނަންސްގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު ފުޅާވެގެންދާނެ ކަމެއްކަން ޔަޤީނެވެ. ނަމަވެސް، މި ބަދަލުތައް ޢަމަލީ މައިދާނުގައި ތަންފީޒުކުރެވޭނެ ގޮތާއި، އޭގެ ސަބަބުން ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތަށް އަންނާނެ އަސަރުތައް ބެލެވޭނީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައެވެ.
