ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު ސިންދަފާތުކޮށް، ކާބޯތަކެތީގެ ޔަޤީންކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރުގެ އެންމެ އިސް އެއް އަމާޒެވެ. މި އަމާޒަށް ވާސިލްވުމަށްޓަކައި 2023 ނޮވެންބަރު 17 ގައި އުފެއްދެވި ’މިނިސްޓްރީ އޮފް އެގްރިކަލްޗަރ އެންޑް އެނިމަލް ވެލްފެއަރ‘ އާއެކު، ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއަށް ވަނީ އައު ދިރުމެއް ލިބިފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް 2025 ވަނަ އަހަރަކީ މި ސިނާއަތުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދިފައިވާ އަހަރެކެވެ.
ދަނޑުވެރިކަމުގެ އައު ވިޝަން އާއި މިޝަން
މިނިސްޓްރީ އޮފް އެގްރިކަލްޗަރ އެންޑް އެނިމަލް ވެލްފެއަރގެ މައިގަނޑު ތަޞައްވުރަކީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ ހަރުދަނާކޮށް، ރާއްޖޭގައި ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ޤާއިމުކުރުމެވެ. މި މަސައްކަތްތައް ބަހާލެވިފައިވަނީ ހަތަރު މައިގަނޑު ދާއިރާއަކަށެވެ. އެއީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ، އެނިމަލް ވެލްފެއަރ، ނެޝަނަލް ޕްލާންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން ސާރވިސް އަދި ރިސޯސް މެނޭޖްމެންޓެވެ. މި ދާއިރާތަކުން ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން ދަނޑުވެރިންނާއި މާކެޓްތައް ގުޅުވައިދީ، އިޖްތިމާއީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ފުދުންތެރިކަން އިތުރުވެގެންދެއެވެ.
ދަނޑުވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާބާއި އަންހެނުންގެ ދައުރު
ރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތަކީ ގިނަ ބައެއްގެ ދިރިއުޅުމާ ގުޅިފައިވާ ދާއިރާއެކެވެ. ރާއްޖޭގެ 85 ރަށެއްގައި ޖުމްލަ 7627 ދަނޑުވެރިން ހަރަކާތްތެރިވާއިރު، މީގެ ތެރެއިން 4021 ދަނޑުވެރިންނަކީ އަންހެނުންނެވެ. އަދި 3606 ފިރިހެން ދަނޑުވެރިން މި ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. މިއިން ދޭހަކޮށްދެނީ ރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގައި އަންހެނުންގެ ހިއްސާ ބޮޑުކަމާއި، މި ދާއިރާއަކީ އާއިލާތަކުގެ އާމްދަނީއަށް މުހިންމު ދާއިރާއެއް ކަމެވެ.
ވާޓިކަލް ފާމިންގ އާއި ޒަމާނީ ދަނޑުވެރިކަން
2025 ވަނަ އަހަރަކީ ޒަމާނީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުކުޅުތައް ރާއްޖެއަށް ތައާރަފުކުރުމުގައި ކާމިޔާބު އަހަރެކެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ވަޢުދުފުޅާ އެއްގޮތަށް، ވާޓިކަލް ފާމިންގގެ ޕައިލެޓް ޕްރޮޖެކްޓް ހދ. ހަނިމާދޫގައި ކާމިޔާބުކަމާއެކު ވަނީ ހިންގާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، 2025 ނޮވެންބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ބ. ތުޅާދޫ، ފ. ދަރަނބޫދޫ، އަދި އދ. އޮމަދޫގައި ވާޓިކަލް ހައިޑްރޮޕޯނިކްސް ސިސްޓަމްތައް ޤާއިމުކޮށް، ކޮންމެ ރަށަކުން 10 ދަނޑުވެރިންނަށް ވަނީ އަމަލީ ތަމްރީނު ދީފައެވެ. މިއީ މަދު ބިމެއްގައި ގިނަ އުފެއްދުންތައް އުފެއްދުމަށް ހުޅުވިގެންދިޔަ މުހިންމު ދޮރެކެވެ.
ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމާއި އެމްގެޕް
ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތަކުގެ ފެންވަރު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ’މޯލްޑިވްސް ގުޑް އެގްރިކަލްޗަރަލް ޕްރެކްޓިސް‘ (M-GAP) ސެޓްފިކެޓް ތައާރަފުކުރުމަކީ ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ށ. ގޮއިދޫގެ 10 ދަނޑުވެރިއަކު މި ސެޓްފިކެޓް ހާސިލްކުރުމަކީ، ރާއްޖޭގައި އުފައްދާ ތަކެއްޗަކީ ސިއްހީ ގޮތުން ރައްކާތެރި އަދި ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި ތަކެތިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސާކް ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކާ ގުޅިގެން ކުދި ދަނޑުވެރިންގެ ވިޔަފާރި ކުރިއެރުވުމަށް ފެށުނު މަޝްރޫއުތަކަކީ ދަނޑުވެރިންގެ އުފެއްދުންތަކަށް ހަމަ އަގު ހޯދައިދިނުމަށް މަގުފަހިވެގެންދިޔަ ކަމެކެވެ.
ޖުމްލަގޮތެއްގައި ބަލާއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތް އައު އުސްމިންތަކަކަށް ވާސިލްވި އަހަރެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކާއި، ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި ދަނޑުވެރިން ބާރުވެރިކުރުވުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުގެ ނަތީޖާ މިހާރު ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ކާނާގެ ޔަޤީންކަން ކަށަވަރުކޮށް، އިޤްތިޞާދީ މިނިވަންކަން ހޯދުމަށް އެޅުނު ވަރުގަދަ ބިންގަލެކެވެ.
