ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ހާލަތު ރަނގަޅުވަމުން އަންނަކަން ހާމަކޮށް، މާލީ ކަންކަމާއި ތަރައްޤީގެ ރޭވުންތެރިކަމާ ބެހޭ ވުޒާރާއިން އެކުލަވާލާފައިވާ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ވީކްލީ ފިސްކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓްސް ރިޕޯޓުން ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިފައިވާކަން ހާމަވެއްޖެއެވެ. މި ކުރިއެރުމާއެކު، ރާއްޖޭގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ މުހިންމު މަޝްރޫއުތައް ނުވަތަ ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ. މަސައްކަތްތައް ވަނީ ބާރުމިނެއްގައި ކުރިއަށްދާން ފަށާފައެވެ.
18 ޑިސެމްބަރު 2025 ގެ ނިޔަލަށް ދައުލަތަށް ލިބުނު ޖުމްލަ އާމްދަނީއާއި ހިލޭ އެހީ ވަނީ 36.9 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރާފައެވެ. މިއީ 2024 ވަނަ އަހަރުގެ މި މުއްދަތާ އަޅާބަލާއިރު 11.5 އިންސައްތައިގެ އިތުރުވުމެކެވެ.
މި ކުރިއެރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް އަދާކުރަނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގެ ތަކެއްޗާއި ޚިދުމަތްތަކުން ނަގާ ޓެކްސް ނުވަތަ ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ. އެވެ. ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ. ގެ ގޮތުގައި އެކަނިވެސް 10.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވާއިރު، މިއީ މިދިޔަ އަހަރަށްވުރެ 15.1 އިންސައްތަ އިތުރު އަދަދެކެވެ.
ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބުނު ޖުމްލަ އާމްދަނީ 27.5 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރާފައިވާއިރު، މިއީ 10 އިންސައްތައިގެ ކުރިއެރުމެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޓެކްސް ނޫން ގޮތްގޮތުން ލިބުނު އާމްދަނީއަށްވެސް ވަނީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޮޑު ބަދަލެއް އައިސްފައެވެ. އެގޮތުން ޓެކްސް ނޫން އާމްދަނީ 7.5 ބިލިއަން ރުފިޔާއިން 9.1 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް ވަނީ އުފުލިފައެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ ހޯދާ ވަސީލަތްތައް ހަރުދަނާވަމުންދާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
އާމްދަނީ އިތުރުވުމާއެކު، ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ކުރާ ހޭދަވެސް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ޕަބްލިކް ސެކްޓަރ އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްރޮގްރާމް (ޕީ.އެސް.އައި.ޕީ.) އަށް ޖުމްލަ 7.5 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރެވިފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީފައިވަނީ ދަތުރުފަތުރުގެ ދާއިރާއަށެވެ. އެގޮތުން އެއާޕޯޓު ތަރައްގީކުރުމަށް 3.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ އަދި ބްރިޖް މަޝްރޫއުތަކަށް 870.3 މިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ހޭދަކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިއްހީ ދާއިރާގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ކުރި ހޭދަ ވަނީ 211.5 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައެވެ.
ދައުލަތުގެ ޖުމްލަ ޚަރަދުތައް 38.9 ބިލިއަން ރުފިޔާގައި ހުރިއިރު، ސަރުކާރުން ވަނީ ރިކަރަންޓް ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ސަބްސިޑީތަކަށް ކުރި ޚަރަދު މިދިޔަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު 5.3 އިންސައްތަ ވަނީ ކުޑަކުރެވިފައެވެ. މި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް ވަނީ 11.5 ބިލިއަން ރުފިޔާއިން 2.0 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް ކުޑަކުރެވިފައެވެ. މިއީ 82.5 އިންސައްތައިގެ ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.
ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތު އަންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވަމުންނެވެ. އާމްދަނީ އިތުރުވެ، ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް އެޅުނު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް ކުޑަވެ، ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހަމަޖެހިގެންދިއުމަކީ ގައުމުގެ ކުރިމަގަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު އުންމީދެކެވެ. ޚާއްސަކޮށް ޕްރައިމަރީ ބެލެންސް ސަރަޕްލަސްއަކަށް ބަދަލުވުމަކީ އިގްތިސާދީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަން ކަށަވަރުވަމުންދާކަމުގެ ވަރުގަދަ ނިޝާނެކެވެ.
