ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ދުވެލި ހަލުވިވަމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ ޤައުމުގެ ތަރައްޤީއާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ފައިނޭންސް އެންޑް ޕަބްލިކް އެންޓަރޕްރައިޒަސްއިން އެންމެ ފަހުން އާންމުކޮށްފައިވާ ވީކްލީ ފިސްކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓްސް ރިޕޯޓަށް ބަލާއިރު، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއަށް ވަނީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިފައެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ލިބޭ ޓެކްސްގެ އާމްދަނީ އިތުރުވުމަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ތަސައްލީއެކެވެ.
ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، 04 ޖޫން 2026 ގެ ނިޔަލަށް ދައުލަތަށް ލިބުނު ޖުމްލަ އާމްދަނީއާއި ހިލޭ އެހީގެ މިންވަރު ވަނީ 19.1 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރާފައެވެ. މިއީ މިދިޔަ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތުގައި ލިބުނު 17.3 ބިލިއަން ރުފިޔާއާ އަޅާބަލާއިރު 1.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ނުވަތަ 10.1 އިންސައްތައިގެ އިތުރުވުމެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ މައިނާރު ކަމުގައިވާ ފަތުރުވެރިކަމާއި އެހެނިހެން ވިޔަފާރިތައް ކުރިއަރަމުންދާ ކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ.
ދައުލަތުގެ އާމްދަނީގެ އެންމެ ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާކުރަނީ ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާއެވެ. ޖުމްލަ އާމްދަނީގެ 78 އިންސައްތައަކީ ޓެކްސް ކަމަށްވާއިރު، މިއަހަރު ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި 14.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ލިބިފައެވެ. މިއީ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު 12.4 އިންސައްތައިގެ ކުރިއެރުމެކެވެ.
މި ކުރިއެރުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ބަހާއަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ލިބޭ މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ ޓެކްސް ނުވަތަ ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީއެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރު 5.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބުނު ނަމަވެސް، މިއަހަރު އެ އަދަދު ވަނީ 6.0 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އުފުލިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން އާންމު ވިޔަފާރިތަކުން ނަގާ ޖީ.އެސް.ޓީ ވެސް ވަނީ 2.2 ބިލިއަން ރުފިޔާއިން 2.5 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އިތުރުވެފައެވެ. މިއިން ދޭހަވަނީ ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ ވިޔަފާރިތަކާއި ބޭރުގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ މާކެޓްވެސް އޮތީ ވަރަށް ވަރުގަދަކޮށް ކަމެވެ.
އާމްދަނީ އިތުރުވަމުންދާއިރު، ދައުލަތުން ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް ކުރާ ހޭދަވެސް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. މަގުތަކާއި، ބަނދަރުތަކާއި، އަދި އެއާޕޯޓް ފަދަ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ޤާއިމުކުރުމަށް މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް 818.6 މިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ހޭދަކޮށްފައެވެ. މިފަދަ މަޝްރޫޢުތަކަކީ ދިގު މުއްދަތުގައި އިޤްތިޞާދަށް ފައިދާކުރާނެ މުހިންމު އިންވެސްޓްމަންޓްތަކެކެވެ. ޖުމްލަ ޚަރަދަށް ބަލާއިރު، ރިކަރަންޓް އަދި ކެޕިޓަލް ޚަރަދުގެ ގޮތުގައި 19.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ހޭދަވެފައެވެ.
ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމަކީ ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލުމެވެ. މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމަތަކުގެ ސަބަބުން ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވެ، ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ހިފެހެއްޓުމަށް ދައުލަތުން ކުރާ ސަބްސިޑީގެ ޚަރަދު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. މިދިޔަ އަހަރު 1.3 ބިލިއަން ރުފިޔާ ސަބްސިޑީއަށް ހޭދަވިއިރު، މިއަހަރު އެ އަދަދު ވަނީ 2.3 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރައި، ގާތްގަނޑަކަށް ދެގުނަ ވެފައެވެ.
ތަފާސްހިސާބްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ހާލަތު އަންނަނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުގެ އެހީގައި ކުރިއަރަމުންނެވެ. ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ އާއި ޖީ.އެސް.ޓީ އާމްދަނީން ލިބޭ ކުރިއެރުމަކީ ދައުލަތުގެ އުމްރާނީ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށާއި، ބޭރުގެ ބާޒާރުގައި ތަކެތީގެ އަގު އުފުލުމުން ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް ދެވޭ ސަބްސިޑީތަކަށް ފައިސާ ހޯދުމަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ބާރެކެވެ. މާލީ ގޮންޖެހުންތަކާއެކުވެސް، ދައުލަތުން އަންނަނީ ރައްޔިތުންގެ ލާބައާއި މަންފާއަށްޓަކައި މުހިންމު އިންވެސްޓްމަންޓްތައް މެދުނުކެނޑި ކުރަމުންނެވެ.
