މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއިން ދިވެހި މުޖުތަމަޢު ސަލާމަތްކުރުމަށް ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމުގެ ގޮތުން، 2024 ވަނަ އަހަރު ފެށުމާއެކު މަސްތުވާތަކެތީގެ ގާނޫނަށް މުހިންމު އިސްލާހުތަކެއް ގެނައުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ފަށާފައެވެ. މި އިސްލާހުތަކުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ހުއްޓުވުމާއި، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ.
މި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ މުއައްސަސާތަކުގެ ގުޅުން ހަރުދަނާކޮށް، އުދަނާކޮށް، އޮޕަރޭޝަނަލް އެފިޝެންސީ އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ”ޓާސްކް ފޯސް އޮން އިރެޑިކޭޓިންގ ޑްރަގްސް“ ގެ ނަމުގައި ޚާއްޞަ ޓާސްކް ފޯހެއް އުފައްދައި، އޭގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރިއަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޑްރަގް ކޯޓުގެ ރިހެބިލިޓޭޝަން އަމުރާ އެއްގޮތަށް ފަރުވާ ނުފެށި ވެއިޓްލިސްޓް ކުރެވިފައިވާ 700 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށް ޚާއްޞަ އޮޕަރޭޝަނެއް ފަށައި، މިހާތަނަށް 60 އިންސައްތަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ފެށި، އެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެވިފައިވެއެވެ.
ކޮމިއުނިޓީ ފަރުވާއަށް ޑްރަގް ކޯޓުން އަމުރުކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ފަރުވާ މުޅި ރާއްޖެއަށް ފުޅާކުރުމުގެ ވިސްނުމުގައި، ކޮމިއުނިޓީ ބޭސްޑް ރިހެބިލިޓޭޝަން އެންޑް ރީއިންޓަގްރޭޝަން އެޕްރޯޗަކަށް ބަދަލުކޮށް، އެ މީހަކު ހުރި ރަށަކުން ފަރުވާ ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަ�ެއްސުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. މިގޮތުން، ގއ. ދާންދޫގައި ޑިޓޮކްސިފިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތާއި، ޅ. ނައިފަރުގައި އައުޓްޕޭޝަންޓްކޮށް ބިޕްރޮނޮފިން ފަރުވާގެ ޚިދުމަތް ވަނީ ފަށާފައެވެ.
މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމުގެ ގޮތުން، ވޭޕް މަނާކުރުމަށް ނިންމައި، 15 ނޮވެމްބަރު 2024 އިން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ވޭޕްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަކެއްޗާއި އެ ތަކެތީގެ ވަކިވަކި ބައިތައް އެތެރެކުރުން ވަނީ މަނާކޮށްފައެވެ. އަދި މި ތަކެތި ވިއްކުމާއި، ބޭނުންކުރުމާއި، ގެންގުޅުން 15 ޑިސެމްބަރު 2024 އިން ފެށިގެން ވަނީ މަނާވެފައެވެ.
މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުން ހުއްޓުވުމުގައި ޤާނޫނީ ގޮތުން ހުރި ހުރަސްތަކާއި ދަތިތައް ނައްތާލައި، އޭގެ ވިޔަފާރި ކުރަމުންދާ މީހުންނާމެދު ހަރުކަށި ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނީ މި ސަރުކާރުގައެވެ. މި މައްސަލައަށް ދާއިމީ ޙައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނަށާއި، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތަށް މުހިންމު ބޮޑެތި އިޞްލާޙުތަކެއް ގެނައުމަށް ބިލުތައް ޑްރާފްޓުކޮށް ވަނީ ބަންޑާރަ ނައިބުގެ އޮފީހަށް ފޮނުވާފައެވެ.
މި ބިލުގައި ހިމަނާފައިވާ އިޞްލާޙުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ، ރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ މީހުންނަށް މަރުގެ އަދަބު ދެވޭގޮތަށް މަސްތުވާތަކެތީގެ ޤާނޫނަށް ގެނެވޭ ބަދަލެވެ. މިއީ، މަރުގެ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި އިތުރު މައްސަލައެއްގައި މިފަދަ ހަރުކަށި އަދަބެއް ދޭން ހުށަހެޅި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
މިހާރު ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދެވޭ އެންމެ ހަރުކަށި އަދަބަކީ އުމުރަށް (25 އަހަރަށް) ޖަލަށްލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާއާއި 10 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އައު އިޞްލާޙުގެ ދަށުން، 500 ގްރާމަށްވުރެ ގިނައިން މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށްފި ނަމަ މަރުގެ އަދަބު ދެވޭގޮތަށް ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ. މި ގޮތުން، 139 ބާވަތެއްގެ މަސްތުވާތަކެތި ވަނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ޑްރަގް ކޯޓަށް އިތުރު ބާރުތައް ދިނުމާއި، ރިހެބިލިޓޭޝަނާ ގުޅޭ މާއްދާތަކަށް ގެންނަ އިޞްލާޙުތަކުގެ އިތުރުން މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން ކަމަށް ބެލެވޭނެ ޙާލަތްތައް ވަނީ ހިމަނާފައެވެ. މިގޮތުން، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ފައިނޭންސްކުރުމާއި މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރަން ތަންތަނާއި އުޅަނދުތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީވެސް ޓްރެފިކްކުރުން ކަމަށް ބިލުގައި ހިމަނާފައިވެއެވެ.
މި އިޞްލާޙުތަކަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއިން ދިވެހި މުޖުތަމަޢު ސަލާމަތްކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ. މި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ހަރުކަށި އަދަބުތައް ދެވި، އަދި މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ލިބި، މުޖުތަމަޢަށް އަނބުރާ ގެނައުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށާއި، ޤައުމުގެ ތަރައްޤީއަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
މަސްތުވާތަކެތީގެ ގާނޫނަށް ގެނެވޭ މި އިސްލާހުތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގައި އެޅޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ފިޔަވަޅެވެ. މި އިސްލާހުތަކުގެ ސަބަބުން، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ހަރުކަށި އަދަބުތައް ދެވި، މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމާއި ވިޔަފާރިކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ބޮޑު ބާރަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.
ހަމައެއާއެކު، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ލިބި، އެ މީހުން އަނބުރާ މުޖުތަމަޢަށް ގެނައުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ. ކޮމިއުނިޓީ ބޭސްޑް ރިހެބިލިޓޭޝަން އެންޑް ރީއިންޓަގްރޭޝަން އެޕްރޯޗްގެ ސަބަބުން، ފަރުވާ ލިބިގަތުމަށް ފަސޭހަވެ، އެ މީހުންގެ އާއިލާތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ފަރުވާ ފުރިހަމަކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
މި އިސްލާހުތަކުގެ ސަބަބުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ބޭނުންކުރުމާއި ވިޔަފާރި މަދުވެ، އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަވެގެންދާނެކަމަށް އުންމީދުކުރެވެއެވެ. މިއީ ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށާއި، ޤައުމުގެ ތަރައްޤީއަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް، މި މަސައްކަތް ކާމިޔާބުކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތަކާއި، މުޖުތަމަޢުގެ އެންމެހައި ފަރުދުންގެ އެއްބާރުލުމާއި އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާނެއެވެ.
މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއިން ދިވެހި މުޖުތަމަޢު ސަލާމަތްކުރުމަކީ ދިގު މުއްދަތެއްގެ މަސައްކަތެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި އިސްލާހުތަކަކީ އެ މަސައްކަތުގެ ފެށުމެއް ކަމުގައި ދެކި، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައިވެސް މި މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދުމަށް އިތުރު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. މިގޮތުން، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، ޒުވާނުންނަށް ރަނގަޅު ފުރުސަތުތައް ހޯދައިދިނުމާއި، އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަންކަމެވެ.
ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނީ، 2024 ވަނަ އަހަރު ފެށިގެން އަންނަ މި އިސްލާހުތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގައި އައު ފެށުމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިދާނެ ކަމެކެވެ. މި މަސައްކަތް ކާމިޔާބުކުރުމަށްޓަކައި، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އެކުގައި މަސައްކަތްކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.
