ދިވެހި ސަރުކާރުން 2025 ވަނަ އަހަރަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ބަޖެޓަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އިޖްތިމާއީ ރައްކައުތެރިކަން ފުރިހަމަ މާނައިގައި ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ ބަޖެޓެކެވެ. މި ބަޖެޓަކީ ދިވެހިންނަށް ލިބެންޖެހޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ތަފްސީލީ ވިސްނުމެއްގެ މަތިން އެކުލަވާލާފައިވާ ބަޖެޓެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ބައެއް ފަރާތްތަކުން މި ބަޖެޓަކީ ވިސްނުންތެރިކަމެއް ނެތި އެކުލަވާލާފައިވާ ބަޖެޓެއްކަމަށް ބުނަމުންދިޔަ ނަމަވެސް، ސަރުކާރުން ވަނީ ބަޖެޓުގެ ބޭނުންކުރެވިގެންދާނެ ގޮތް ވަރަށް ފަސޭހައިން ދޭހަވާނެ ގޮތަކަށް ތައްޔާރުކޮށް އާންމުކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަހަރު ފެށިގެން ފުރަތަމަ 16 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޖުމުލަ ޚަރަދުތައް ހުރީ ނިމިދިޔަ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތާ އަޅާބަލާއިރު 68 އިންސައްތަ ދަށުގައިކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. މިއީ އިސްރާފު ކުޑަކުރުމަށް ނިމިދިޔަ އަހަރުގައި އެކުލަވާލައި ތަންފީޒުކުރަން ފެށި ސިޔާސަތުތަކުގެ ކާމިޔާބީގެ ހެއްކެކެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގެ ތެރެއިން ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 7 ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރެވިގެންދާނީ ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ އިޖްތިމާއީ ރައްކައުތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 10 ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރެވޭނީ ގެދޮރު އިމާރާތްކުރުމާއި ޖަމާއަތުގެ ފައިދާއަށް ދެވޭ ޚިދުމަތްތައް ކުރިއެރުވުމަށެވެ. އަދި ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 15 ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރާނީ ރައްޔިތުންގެ ޞިއްޙީ ދުޅަހެޔޮކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި އެ ދާއިރާ ކުރިއެރުވުމަށެވެ.
ތަޢުލީމީ ދާއިރާއަށް ޚާއްޞަ އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް ދީފައިވާކަން މި ބަޖެޓުން ފެނިގެންދެއެވެ. ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 11 ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ދިވެހި ޒުވާން ޖީލުތަކުގެ ތަޢުލީމީ ޙަޔާތް އުޖާލާކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އެ ދާއިރާ ކުރިއެރުވުމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތްތަކާއި ސިޔާސީ ކަންކަން ކުރިއެރުވުމަށް ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 16 ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރުމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.
ޤައުމުގެ ދިފާޢީ ކަންކަމަށާއި އަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމަށްވެސް މި ބަޖެޓުގައި އިސްކަންދީފައިވެއެވެ. ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 12 ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރެވިގެންދާނީ ރާއްޖޭގެ ދިފާޢީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށާއި ރާއްޖޭގައި އަދުލު އިންޞާފާއި އަމަންއަމާންކަން ޤާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކަށެވެ. މިއީ ޤައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި ސަލާމަތަށް ސަރުކާރުން ދޭ އަހައްމިއްޔަތުކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށްވެސް މި ބަޖެޓުގައި ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދީފައިވެއެވެ. ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 4 ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރާނީ ވެށި ހިމާޔަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކަށެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގުދުރަތީ މުއްސަނދިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރެވޭ މުހިންމު އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ.
ބަޖެޓަށް ފައިސާ ހޯދުމުގެ ގޮތުން، ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 51 ރުފިޔާއަކީ ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާއެވެ. 14 ރުފިޔާއަކީ ޓެކްސް ނޫން އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ހޯދާ އާމްދަނީއެވެ. ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ހޯދުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 5 ރުފިޔާއެވެ. އަދި 30 ރުފިޔާއަކީ ދަރަންޏާއި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ހޯދާ ފައިސާއެވެ. މި ހިސާބުތަކުން ދައްކައިދެނީ ސަރުކާރުން އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކާއި، ބޭރުގެ އެހީއަށް ބަރޯސާވުން ކުޑަކުރުމަށް ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ އިޖްތިމާޢީ ރައްކައުތެރިކަމަށް އިސްކަންދޭ، އަދި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ތަރައްޤީއަށް މަގުފަހިކުރާ ބަޖެޓެކެވެ. ޞިއްޙަތު، ތަޢުލީމު، ގެދޮރު އަދި އިޖްތިމާޢީ ޚިދުމަތްތަކަށް ޚާއްޞަ އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް ދީފައިވާއިރު، ޤައުމުގެ ދިފާޢާއި އަމަންއަމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށްވެސް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ފައިސާ ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ.
މި ބަޖެޓަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ އަދި އިޤްތިޞާދީ މިނިވަންކަން ހޯދުމަށް އަޅާ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. އިސްރާފު ކުޑަކުރުމާއި، އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން، ދިގު މުއްދަތުގައި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުވެ، ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިވެގެންދާނެކަމަށް އުންމީދުކުރެވެއެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓަކީ ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އިޖްތިމާޢީ ރައްކައުތެރިކަން ފުރިހަމަ މާނައިގައި ދިނުމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ، ވިސްނުންތެރި އަދި ދުރު ރާސްތާގެ ތަރައްޤީއަށް މަގުފަހިކުރާ ބަޖެޓެކެވެ. މި ބަޖެޓުގެ ސަބަބުން ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ލިބެންޖެހޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް އިތުރަށް ފުޅާވެ، އިޖްތިމާޢީ ރައްކައުތެރިކަން އިތުރުވެގެންދާނެކަމަށް އުންމީދުކުރެވެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، މި ބަޖެޓު ކާމިޔާބުވުމަށްޓަކައި ގިނަގުނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރަންޖެހެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބޮޑު އަދަދަކީ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ކޮންމެ 100 ރުފިޔާއަކުން 16 ރުފިޔާ ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ޚަރަދުކުރަން ޖެހުމަކީ ޤައުމުގެ ތަރައްޤީއަށް ކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން މުހިންމު ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރަން ޖެހިދާނެ ކަމެކެވެ.
ހަމައެހެންމެ، ބަޖެޓުގެ ބޮޑު ބައެއް ޓެކްސްއަށް ބަރޯސާވެފައިވުމަކީ ވިޔަފާރިތަކަށާއި އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އިތުރު ބުރައެއް އުފުލަން ޖެހިދާނެ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ޓެކްސް ނެގުމުގައި ހަމަހަމަކަމާއި އިންސާފުވެރިކަން ގެންގުޅުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ނަމަވެސް، މި ބަޖެޓުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ އިޖްތިމާޢީ ރައްކައުތެރިކަމަށް ދީފައިވާ އިސްކަމެވެ. ޞިއްޙަތު، ތަޢުލީމު، ގެދޮރު އަދި އެހެނިހެން އިޖްތިމާޢީ ޚިދުމަތްތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަޖެޓުން ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިވެ، އިޖްތިމާޢީ ތަރައްޤީ އިތުރުވެގެންދާނެކަމަށް އުންމީދުކުރެވެއެވެ.
ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޖްތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީއަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ބަޖެޓެކެވެ. މި ބަޖެޓު ރަނގަޅަށް ތަންފީޒުކުރެވި، އޭގެ މަންފާ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގެންދިއުމަކީ ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެވެސް އުންމީދެވެ. ނަމަވެސް، މި ބަޖެޓު ކާމިޔާބުކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރާއި ރައްޔިތުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި ބަޖެޓު ތަންފީޒުކުރުމުގައި ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކަށް ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކު ޙައްލު ހޯދުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
