ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚީ ސަފުހާތަކުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ހާދިސާއަކީ ޤައުމީ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތަށްޓަކައި ކުރެވުނު މަތިވެރި ޖިހާދެވެ. މި ޖިހާދަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި އަބަދުމެ ދިރިހުންނާނެ، އަދި ޒަމާންތަކަކަށް އުޖާލާވެގެންދާނެ ނަމޫނާ މިސާލެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށުން މުޅިން މިނިވަންވުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތުގެ ފެށުން އައީ، އައްޑޫގައި އިނގިރޭސި އަސްކަރީ މަރުކަޒެއް 100 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް އޭރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހިމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު އެއްބަސްވެ ސޮއިކުރެއްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މީގެ ކުރިން 1887 ގައި ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށަށް ދިޔަ އިރު، 1948 ގައި ޖިޒީ ދެއްކުން ނިމުނު ނަމަވެސް، އިނގިރޭސިންނަށް ރާއްޖޭގައި ޤާއިމުވެ ތިބުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައި އޮތީ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
1955 ގައި އިނގިރޭސި ސިފައިން އައްޑުއަށް ފައިބައި، އަސްކަރީ މަރުކަޒެއް އެޅުމަށް 100 އަހަރަށް އައްޑޫ ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހިމް ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު ސޮއިކުރެއްވުމުން، ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ބޮޑެތި އިހުތިޖާޖުތައް ކުރިމަތިވިއެވެ. ޤައުމުގެ ސިޔާދަތާއި މިނިވަންކަމާ ގުޅިފައިވާ މިފަދަ ނާޒުކު މައްސަލައަކަށް ދިވެހި ރައްޔިތުން ހަރުކަށި އިންކާރު ކުރިއެވެ. އޭރުގެ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރު އިބްރާހިމް ޝިހާބު ވެސް ދިވެހިން މިކަމާ ދެކޮޅުކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް ހާމަކުރެއްވިއެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނު އިސްތިއުފާ ދެއްވައި، 1957 ގައި ދިވެހި ޤައުމިއްޔަތުގެ ދިފާޢުގައި ހުންނެވި ހަރުދަނާ ލީޑަރެއް ކަމުގައިވާ އިބްރާހިމް ނާޞިރު ބޮޑުވަޒީރުކަމަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ނާޞިރުގެ ވެރިކަމުގައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން 1958 ގައި އައްޑޫ ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކުރެއްވީ ޤައުމީ މިނިވަންކަމަށް ދިވެހިން ދޭ އަހައްމިއްޔަތުކަން ހާމަކުރައްވަމުންނެވެ.
އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން މިކަމަށް އިންކާރުކޮށް 1959 ގައި އައްޑޫގައި ”ޔުނައިޓެޑް ސުވެޑީބު އައިލެންޑްސް“ ގެ ނަމުގައި ވަކިވުމުގެ ހަރަކާތެއް ފެށުނުއިރު، ރާއްޖޭގައި އިނގިރޭސިންގެ ދާޚިލީ ކަންކަމަށް އަތްބާނާތީ އާއި އައްޑޫގައި އަސްކަރީ މަރުކަޒު ހަދާތީ ދެކޮޅުވެރިކަން އިތުރަށް ގަދަވެގެން ދިޔައެވެ.
މިގޮތުން، އަންހެނުން އިސްނަގައިގެން ކަނޑުމަތީގައި މުޒާހަރާކޮށް، ހުޅުލޭ އެއަރސްޓްރިޕަށް ގެއްލުންދިނެވެ. އިނގިރޭސިން ދިވެހިންގެ ދާޚިލީ ކަންކަމަށް އަތްބާނާތީއާއި އަފީފް ދީދީ ސީޝެލްސްއަށް ގެންދިއުމުގެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން، ބޮޑުވަޒީރު ނާޞިރު ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ދިނުމުން ނޫނީ އިނގިރޭސި ސަރުކާރާ އެއްވެސް ސީދާ މަޝްވަރާއެއް ނުކުރައްވާނެ ކަމަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް ހާމަކުރެއްވިއެވެ. މިކަމުން ދައްކުވައިދިނީ އެމަނިކުފާނުގެ އަޒުމުގެ ވަރުގަދަކަމާއި ޤައުމީ ޚިދުމަތުގައި ހުންނެވި ވަފާތެރިކަމެވެ.
ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ބޮޑުވަޒީރު ނާޞިރުގެ ދުރުވިސްނުންތެރިކަމާއި ހިތްވަރާއެކު ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ ސަބަބުން، 1964 ވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓު 12 ވަނަ ދުވަހު މިނިވަންކަމުގެ މަޝްވަރާތައް ފެށިގެން ދިޔައެވެ. މި މަޝްވަރާތައް ނިމުމަކަށް އައީ، 1965 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި 26 ވަނަ ދުވަހު، ދިވެހި ޤައުމަށްޓަކައި ތާރީޚީ މައްސަލައެއް ނިންމަވަމުން، ބޮޑުވަޒީރު އިބްރާހިމް ނާޞިރާއި އިނގިރޭސި ސަފީރު މައިކަލް ވޯކާ ސޮއިކުރައްވައި ރާއްޖެއަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބުމުންނެވެ.
މިނިވަންކަމުގެ މި މަތިވެރި ނަޞްރު ހޯއްދަވައި ދެއްވުމުގައި އިބްރާހިމް ނާޞިރުގެ ލީޑަރޝިޕްއަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭނެ އެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ އަޒުމް ވަރުގަދަ ނިންމެވުންތަކާއި، ޤައުމީ މަޞްލަޙަތަށް އިސްކަންދެއްވައި ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދުނިޔޭގެ ނިޒާމުގައި ފުރިހަމަ މިނިވަން ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށް ދިއުމުގެ މަގު ފަހިވެގެން ދިޔައެވެ.
އިބްރާހިމް ނާޞިރުގެ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކާއި ދުރުވިސްނުންތެރި ލީޑަރޝިޕްގެ ސަބަބުން، ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިނިވަންކަން ހޯދައިދިނުމުގެ އިތުރުން، ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ތަރައްޤީއަށް ވެސް މަގުފަހިވެގެން ދިޔައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގައި ޤައުމުގެ އެތެރޭގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ތަރައްޤީކުރުމާއި، ތަޢުލީމީ ދާއިރާ ކުރިއެރުވުމާއި، ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްތައް ފުޅާކުރުމަށް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނެވެ.
ނާޞިރުގެ ވިސްނުންފުޅުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މިނިވަން، އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެ ހުންނަ ޤައުމަކަށް ހެދުމުގެ އަޒުމް އޮތްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ މައިދާނުގައި އިޙްތިރާމާއި ޤަދަރު ލިބި، މިނިވަން ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި ގަބޫލުކުރެވިގެން ދިޔައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގައި ދިވެހިރާއްޖެ އދ. އަށް ވަނުމާއި، އެހެނިހެން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ މަގު ތަނަވަސްވެގެން ދިޔައެވެ.
އިބްރާހިމް ނާޞިރުގެ ލީޑަރޝިޕްގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ސިފައަކީ އެމަނިކުފާނުގެ ހިތްވަރުގަދަކަމާއި ޤައުމީ ވަންތަކަމެވެ. އިނގިރޭސިންގެ ނުފޫޒާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ އަޑަކުން ވާހަކަދައްކަވައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތު ހިމާޔަތްކުރެއްވުމަށް އެމަނިކުފާނު ދެއްކެވި ހިތްވަރަކީ އެ ޒަމާނުގައި ވެސް އަދި މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ފާހަގަކުރެވޭ ކަމެކެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ މި ސާބިތުކަމާއި ޤައުމީ ލޯބި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި އަށަގެންނެވިއެވެ.
ނާޞިރުގެ ވެރިކަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ތަރައްޤީއަށް އެޅުނު ބިންގަލުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ފަހުގެ އަހަރުތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެ ވަނީ ގިނަގުނަ ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ދުރުވިސްނުންތެރި ސިޔާސަތުތަކުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ވަނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބި، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ފުދުންތެރި ޤައުމަކަށް ވެފައެވެ.
ރައީސް އިބްރާހިމް ނާޞިރުގެ ޚިދުމަތްތަކަކީ ދިވެހި ތާރީޚުގައި އަބަދުމެ ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު ހަނދާންކުރެވޭނެ ކަންކަމެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ އަޒުމް ވަރުގަދަ ލީޑަރޝިޕްގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިނިވަންކަން ލިބި، ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކުގެ ސަފުގައި ފަޚުރުވެރި މަޤާމެއް ލިބިގެން ދިޔައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ވިސްނުންފުޅާއި ހިތްވަރުގަދަ ނިންމެވުންތަކަކީ މިއަދުގެ ޖީލުތަކަށް ވެސް ނަމޫނާއެއް ކަމުގައި ދެކެވެއެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ބަލާއިރު، އިބްރާހިމް ނާޞިރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމުގެ ޖިހާދުގެ އަބްޠާލެކެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ އަޒުމް ވަރުގަދަ ލީޑަރޝިޕާއި، ޤައުމީ ވަންތަކަމާއި، ދުރުވިސްނުންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިނިވަންކަން ލިބި، މިއަދު މި ދެކޭ ތަރައްޤީގެ މަގު ފަހިވެގެން ދިޔައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ޚިދުމަތްތަކަކީ ދިވެހި ތާރީޚުގައި އަބަދުމެ ރަން އަކުރުން ލިޔެވިގެންދާނެ ފަޚުރުވެރި ސަފުހާތަކެކެވެ.
