ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށް މާލެއަކީ ގިނަ ބައެއްގެ ހިތުގައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހުވަފެން ގުޅިފައިވާ ތަނެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މާލެ ސަރަހައްދުގައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް އިޖުތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގޮންޖެހުމަށް ވެފައިވާ ކަމެކެވެ. އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެއް މާލެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅެމުންދާއިރު، ބިމުގެ ދަތިކަމާއި ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ގެދޮރުގެ އަގު މަތިވެ، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ގެދޮރު ހޯދުމަށް ގިނަގުނަ ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ.
މި ފަދަ ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަރުކަޒީ ބޭންކު ކަމުގައިވާ މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) އިން ވަނީ، ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ގެދޮރު ގަތުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ އަގުހެޔޮކޮށް ލިބޭނެ ގޮތް ހެދުމަށްޓަކައި، ’އިންކްލޫސިވް ނޭޝަނަލް އެފޯޑަބަލް ހައުސިންގ ސްކީމް‘ ގެ ދަށުން ޚާއްޞަ ފަންޑެއް ޤާއިމުކޮށްފައެވެ. މިއީ މާލީ ގޮތުން ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދައިދިނުމަށް އެޅުނު އުންމީދީ ފިޔަވަޅެކެވެ.ެވެ.
ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކަށް ވެފައި މިވަނީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހޭދައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ގެއެއް ގަތުމަށް ބޭނުންވާ ބޮޑު ފައިސާގެ ޢަދަދު ހަމަޖެއްސުމުގައި އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ބޮޑެތި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ. ބޭންކުތަކުން ދޫކުރާ ލޯނުތަކުގެ އިންޓްރެސްޓް ރޭޓް އިތުރުވުމާއި، ލޯނު ދިނުމުގައި ހަރުކަށި އުޞޫލުތައް ގެންގުޅުމުގެ ސަބަބުން، ޒުވާން ޢާއިލާތަކަށާއި މެދުފަންތީގެ މީހުންނަށް ގެދޮރު ހޯދުމުގެ މަގު ވަނީ ބަންދުވެފައެވެ. މި ހާލަތުގައި، އެމްއެމްއޭގެ މި އައު ސްކީމްގެ މަޤްޞަދަކީ، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ފުދުންތެރިކަން ކުޑަ ފަރާތްތަކަށް ވެސް ގެދޮރު ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިކޮށްދިނުމެވެ.
މި ’އިންކްލޫސިވް ނޭޝަނަލް އެފޯޑަބަލް ހައުސިންގ ސްކީމް‘ ގެ އެންމެ މުހިންމު މަޤްޞަދަކީ އިސްލާމިކް ފައިނޭންސިންގގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، މާލެ ސަރަހައްދުގައި ގެދޮރު ގަތުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ރައްޔިތުންނަށް އަގުހެޔޮކޮށް ލިބޭނެ ގޮތް ހަމަޖެއްސުމެވެ. އިސްލާމިކް ބޭންކިންގ އުޞޫލުތަކަށް ބަރޯސާވުމަކީ، ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބަޔަކަށް އެކަށީގެންވާ އަދި އިންޓްރެސްޓްގެ ބުރަ ކުޑަ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން މާލީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަގު ފަހިކޮށްދެނިވި ކަމެކެވެ. މިއީ މާލީ ދާއިރާގައި އިޖުތިމާޢީ ޒިންމާ އަދާކުރުމަށް ދެވުނު ބޮޑު އިސްކަމެކެވެ.
މި ސްކީމް ހިންގުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ފަސް އަހަރުގެ ދިގު މުއްދަތަކަށެވެ. ފަންޑު ހިންގާނީ އެމްއެމްއޭއިން ޚާއްޞަކޮށް ކަނޑައަޅާ މާލީ އިދާރާއަކުންނެވެ. މި ފަންޑުގެ ދެމެހެއްޓެނިވިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ގަވާއިދުގައި ވަނީ ބޭންކުތަކަށް ވަކި ޒިންމާއެއް ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެގޮތުން، އެމްއެމްއޭއިން އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑަނާޅާހައި ހިނދަކު، ރާއްޖޭގައި ހިންގާ ކޮންމެ ބޭންކަކުން ވެސް އެ ބޭންކަކަށް ލޯނާއި ދަރަނީގެ ގޮތުގައި ލިބެންޖެހޭ ޖުމުލަ ފައިސާގެ 10 އިންސައްތައާއި 15 އިންސައްތައާ ދެމެދުގެ ޢަދަދެއް މި ފަންޑަށް ދޫކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. މި އުޞޫލުގެ ސަބަބުން، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހޭދައަށް ބޭނުންވާ ފައިސާގެ ބޮޑު ބައެއް ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކަށަވަރުވެގެންދާނެއެވެ.
ގެދޮރު ގަތުމަށް ދޫކުރާ މާލީ އެހީތެރިކަން ދޫކުރާނީ ދެ ބާވަތެއްގެ ފެސިލިޓީގެ ދަށުންނެވެ. އެއީ ޓައިޕް އޭ އަދި ޓައިޕް ބީ ފައިނޭންސިންގ ފެސިލިޓީއެވެ. މި ދެ ފެސިލިޓީގެ ތަފާތުތައް އެކުލެވިގެންވަނީ އަމާޒުކުރެވޭ އާބާދީގެ ބައިތަކާއި، ފައިނޭންސިންގގެ ޝަރުޠުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ޢާންމުކޮށް މި ފައިނޭންސިންގ ޕެކޭޖްތަކުގެ މުއްދަތަކީ މަދުވެގެން 25 އަހަރެވެ. މި ދިގު މުއްދަތު ކަނޑައެޅިފައިވުމުގެ ސަބަބުން، މަހަކު ދައްކަންޖެހޭ ޢަދަދު ކުޑަވެ، މެދުފަންތީގެ އާމްދަނީ ލިބޭ ފަރާތްތަކަށް ވެސް ފަސޭހަކަމާއެކު ގެދޮރު ގަތުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިވެގެންދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެދި ހުށަހަޅާ ފަރާތުން ކުރު މުއްދަތެއް ބޭނުންވާނަމަ އެގޮތަށް ހަމަޖައްސައިދެވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވެސް ވަނީ ދީފައެވެ.
މި ސްކީމްގެ ސަބަބުން، ހަމައެކަނި ގެދޮރުގެ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ލިބިގެން ނުދާނެއެވެ. މިއީ މުޅި އިޤްތިޞާދަށް ހެޔޮ އަސަރުކުރާނެ ފިޔަވަޅެކެވެ. ރައްޔިތުންނަށް އަގުހެޔޮކޮށް ފައިސާ ލިބުމުގެ ސަބަބުން، ގެދޮރު ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާ ހަލުވިވެ، އިޤްތިޞާދުގައި ހިމެނޭ އެހެނިހެން ދާއިރާތަކަށް ވެސް ދެމެހެއްޓެނިވި ކުރިއެރުމެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގެއެއް ގަތުމުގެ އުންމީދުގައި ތިބި ޒުވާނުންނަށް މާލޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދު ކުޑަކުރެވޭނެ އިތުބާރާއެކު، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެންދާނެއެވެ. މި ސްކީމުގެ ދިގު މުއްދަތުގެ ސަބަބުން، މާލޭގެ ގެދޮރުގެ ބާޒާރުގައި ހަމަޖެހުމެއް ވެސް ޤާއިމުކުރެވިގެންދާނެއެވެ.
މި ސްކީމްގެ އަނެއް މުހިންމު ސިފައަކީ އިޖުތިމާޢީ ހަމަހަމަކަން ކުރިއެރުވުމަށް ބާރުއެޅުމެވެ. އާމްދަނީގެ ގޮތުން ތަފާތު ފަންތިތަކުގައި ތިބި މީހުންނަށް އެކަށޭނަ ގޮތަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ މި ސްކީމްގެ ސަބަބުން، މުޖުތަމަޢުގެ ހުރިހާ ފަންތިއެއްގެ މީހުންނަށް ވެސް ގެދޮރުވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވިގެންދާނެއެވެ. މިއީ އިޖުތިމާޢީ ފަރަގު ކުޑަކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
މީގެއިތުރުން، މި ސްކީމްގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ މާލީ ނިޒާމު އިތުރަށް ހަރުދަނާވެގެންދާނެއެވެ. ބޭންކުތަކުން މި ފަންޑަށް ފައިސާ ދޫކުރުމުގެ ސަބަބުން، މާލީ ވަސީލަތްތައް އިތުރަށް ހަރަކާތްތެރިވެ، އިޤްތިޞާދީ ދައުރު އިތުރަށް ހަލުވިވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ މުޅި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ކުރާނެ އެދެވޭ އަސަރެކެވެ.
ނަމަވެސް، މި ސްކީމްގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެގެންވަނީ އޭގެ ތަންފީޒުކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުމުގެ މައްޗަށެވެ. އެމްއެމްއޭއިން މި ސްކީމް ހިންގުމުގައި ދެފުށް ފެންނަ އުސޫލުތަކެއް ގެންގުޅެ، ޙައްޤުވެރިންނަށް މި ފުރުޞަތު ލިބިދިނުމަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ. އަދި މި ސްކީމްގެ ނަތީޖާތައް މުޖުތަމަޢަށް ފެންނަ މިންވަރު ވަޒަންކޮށް، އިޞްލާޙު ގެންނަންޖެހޭ ކަންކަން ދެނެގަނެ، އެ ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، އެމްއެމްއޭއިން ތަޢާރަފުކުރި ’އިންކްލޫސިވް ނޭޝަނަލް އެފޯޑަބަލް ހައުސިންގ ސްކީމް‘ އަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދައިދިނުމަށް ކަނޑައެޅިގެން އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. އިސްލާމިކް ބޭންކިންގ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ފައިސާގެ ވަސީލަތްތައް ހަމަޖެއްސުމުން، މި ސްކީމް ވެގެންދާނީ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ގެދޮރު ގަތުމުގެ ހުވަފެން ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމަށް ލިބުނު އައު އުންމީދަކަށެވެ. މި ފަންޑު ކާމިޔާބު ކަމާއެކު ހިންގިއްޖެނަމަ، މާލޭގެ މާލީ ދަތިކަން ކުޑަވެ، އިޖުތިމާޢީ ހަމަޖެހުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެގެންދާނެކަމީ ޝައްކެއްނެތް ކަމެކެވެ.
