ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ހާލަތު ދައްކުވައިދޭ މުހިންމު މައުލޫމާތުތަކެއް މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމްއެމްއޭ) އިން ވަނީ އާންމުކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ނިމިދިޔަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހާއި އަޅާބަލާއިރު މި އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއަށް ލިބުނު އާމްދަނީ 8 އިންސައްތައިން އިތުރުވެފައިވާކަމަށް އެމްއެމްއޭގެ ރިޕޯޓުން ހާމަވެއެވެ.
މިއީ ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުވަމުންދާކަން ދައްކުވައިދޭ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުރިއެރުމެކެވެ.
އާމްދަނީ އިތުރުވުމުގެ ތަފްސީލު
އެމްއެމްއޭއިން އާންމުކުރި މާލީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ހާލަތުގެ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ތެރޭގައި ލިބުނު އާމްދަނީ، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތާ އަޅާބަލާއިރު، 265.9 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އިތުރުވުމެއް ވަނީ ފެނިފައެވެ.
މި އިތުރުވުމުގެ މައިގަނޑު ބަޔަކީ ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބުނު އާމްދަނީއެވެ. ޓެކްސްގެ އާމްދަނީ 399.8 މިލިއަން ރުފިޔާއިން އިތުރުވެގެންދިޔައިރު، ޓެކްސް ނޫން އާމްދަނީ ވެސް ވަނީ 133.8 މިލިއަން ރުފިޔާއިން އިތުރުވެފައެވެ. މިއީ ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ މަގުތައް ފުޅާވެ، އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތައް ހަލުވިވެފައިވާކަން ދައްކުވައިދޭ މުހިންމު އަދަދުތަކެކެވެ.
ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމުގެ މަސައްކަތް
އާމްދަނީ އިތުރުވުމުގެ އިތުރުން، ދައުލަތުގެ ޖުމުލަ ހޭދަ ކުޑަކުރުމަށް ވެސް ވަނީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައެވެ. ޖުލައި މަހުގެ ތެރޭގައި ލޯނުތައް ދެއްކުމުގެ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ހަރަދުތައް ހިމަނައިގެން ވެސް، ޖުމުލަ ހޭދަ ވަނީ 14 އިންސައްތަ ނުވަތަ 553.4 މިލިއަން ރުފިޔާއިން ކުޑަކުރެވިފައެވެ.
މި ހޭދަ ކުޑަވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ކެޕިޓަލް ހަރަދުތައް ބޮޑުތަނުން ދަށްކުރެވިފައިވުމެވެ. ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން ކެޕިޓަލް ހަރަދުތައް 587.4 މިލިއަން ރުފިޔާއިން ދަށްކުރެވިފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، މި މުއްދަތުގައި ރިކަރެންޓު ހަރަދުތައް (ދުވަހުން ދުވަހަށް ކުރާ ހަރަދުތައް) 33.9 މިލިއަން ރުފިޔާއިން އިތުރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ މާލީ ސިޔާސަތުތައް ބައްޓަންކުރުމުގައި ކެޕިޓަލް ޚަރަދުތައް ވަކި މިންވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް ދެވޭ ސަމާލުކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ.
ދަރަނި އިތުރުވުމުގެ ހާލަތު
އާމްދަނީ އިތުރުވެ ޚަރަދުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ދައުލަތުގެ ދަރަނި އިތުރުވަމުންދާ މަންޒަރު އެމްއެމްއޭގެ ރިޕޯޓުން ފެނިގެންދެއެވެ. މި އަހަރުގެ ދެވަނަ ކުއާޓާރ ނިމުނުއިރު، ޖުމުލަ ދަރަނި 127.8 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރާފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓުގައިވެއެވެ. މިއީ ފުރަތަމަ ކުއާޓާރއަށްވުރެ 2 އިންސައްތަ އިތުރު އަދަދެކެވެ. ދަރަނި އިތުރުވުމަކީ އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭ ކަމެއް ކަމުގައިވާއިރު، އާމްދަނީ އިތުރުކޮށް ޚަރަދުތައް ހަރުދަނާކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތައް މުހިންމުވަނީ މި ސަބަބާ ހެދިއެވެ.
އޮގަސްޓު މަހުގެ އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތައް
ޖުލައި މަހުގެ މާލީ ހާލަތުގެ އިތުރުން، އޮގަސްޓު މަހުގެ އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތަކަށް ވެސް އެމްއެމްއޭއިން ވަނީ އަލިއަޅުވައިލާފައެވެ. އެގޮތުން އޮގަސްޓު މަހުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއިން މުދާ ބޭރުކުރި މިންވަރު 8 އިންސައްތައިން އިތުރުވެފައިވާކަން ފެނިގެންދެއެވެ. މި އިތުރުވުމަށް މައިގަނޑު ސަބަބަކަށްވީ މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ އެކްސްޕޯޓު އިތުރުވުމެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖެއަށް މުދާ އެތެރެކުރި މިންވަރު ވެސް 7 އިންސައްތައިން އިތުރުވެގެންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް، މުދާ ރީއެކްސްޕޯޓުކުރި މިންވަރު މި މުއްދަތުގައި ދަށްވެފައިވާއިރު، މި ކެޓަގަރީގައި ހިމެނޭ ޖެޓްފިއުލް ފަދަ ތަކެތީގެ އާމްދަނީ އިތުރުވެފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރީގެ ހަރަކާތްތައް ދެމިގެންދާކަން ދައްކުވައިދޭ ހެކިތަކެކެވެ.
އެމްއެމްއޭގެ ރިޕޯޓުން ހާމަވާ ގޮތުގައި، މި އަހަރުގެ ޖުލައި މަހަކީ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ އިތުރުވެ، ޚަރަދުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވުނު މުހިންމު ދުވަސްވަރެކެވެ. އާމްދަނީ 8 އިންސައްތައިން އިތުރުވުމާއި، ބޮޑުތަނުން ކެޕިޓަލް ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރެވިފައިވުމަކީ މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެވެ. ނަމަވެސް، ޖުމުލަ ދަރަނި އިތުރުވަމުންދާކަން މި ރިޕޯޓުން ފާހަގަކުރެވޭއިރު، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުން ހޯދުމަށްޓަކައި، ދަރަނި ކުޑަކުރުމުގެ އިތުރު ސިޔާސަތުތައް އެކުލަވާލުން މުހިންމެވެ. އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތައް އޮގަސްޓު މަހު ވެސް ހަލުވިވެފައިވުމުން، ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު ހަރުދަނާ މަގެއްގައި ދަތުރުކުރަމުންދާކަމުގެ އުންމީދު އާވެގެންދެއެވެ.
