ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން (އޭސީސީ) އިން މި އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ދެ ކުއާޓަރުގެ ތަފާސްހިސާބުތައް އާންމުކޮށްފައިވާއިރު، އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވުނު އެއް ކަމަކީ ދައުލަތުގެ މުދަލާއި ޚިދުމަތް ހޯދުމުގެ (ޕްރޮކިއުމެންޓް) ކަންކަމާ ގުޅޭ މައްސަލަތައް ގިނަކަމެވެ.
މި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ދައުލަތުގެ މާލީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކޮރަޕްޝަނަށް އެންމެ ބޮޑަށް ހުޅުވިފައިވާ ދޮރަކީ ޕްރޮކިއުމެންޓްގެ ދާއިރާ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. މިކަން މިހެން ދިމާވުމުގެ ސަބަބުތަކާއި، އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން ގައުމީ އިގްތިސާދަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ދެނެގަތުމަކީ، ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތުގައި ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ޕްރޮކިއުމެންޓް: ކޮރަޕްޝަންގެ އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކާ
އޭސީސީގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މި އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި ޕްރޮކިއުމެންޓާ ގުޅޭ 43 މައްސަލަ ރަޖިސްޓަރީކުރެވުނު އިރު، ދެވަނަ ކުއާޓަރުގައި 30 މައްސަލަ ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވިފައިވެ އެވެ. ޖުމްލަ 73 މައްސަލައަކީ އެހެން ކެޓަގަރީތަކާ އަޅާބަލާއިރު މާ ބޮޑު އަދަދެކެވެ.
ޕްރޮކިއުމެންޓްގެ މައްސަލަތައް ގިނަވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި، ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކަށް ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ފައިސާ ހަރަދުކުރަން ޖެހުމާއި، ޓެންޑަރުގެ އުސޫލުތައް ބައެއް ފަހަރު ސާފުނުވުމާއި، އަދި ނިންމުންތައް ނިންމާ ފަރާތްތަކުގެ ނަޒާހަތްތެރިކަން ކުޑަވުން ހިމެނެ އެވެ. މިފަދަ މައްސަލަތައް ގިނަވުމަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ކުރާ ހަރަދުތަކުގެ އަގު ބޮޑުވެ، އެ ހަރަދުތަކުން ލިބެންޖެހޭ ފައިދާ ރައްޔިތުންނަށް ނުލިބޭނެކަމުގެ ނުރައްކާ އޮތްކަން ހާމަކޮށްދެ އެވެ.
ދައުލަތުގެ ފައިސާ ބޭނުންކުރުމާއި، ބިމުގެ މައްސަލަތައް
ޕްރޮކިއުމެންޓްގެ މައްސަލަތަކަށް ފަހު އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް ހުށަހެޅުނީ ދައުލަތުގެ ފައިސާ އާއި ތަކެތި ބޭނުންކުރުމާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކެވެ. ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި 16 މައްސަލަ އަދި ދެވަނަ ކުއާޓަރުގައި 14 މައްސަލަ، ޖުމްލަ 30 މައްސަލަ މި ބާވަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ކުއްޔަށް ދޫކުރާ ބިންތަކާއި ތަކެއްޗާ ގުޅުން ހުރި މައްސަލަތަކުގެ އަދަދު ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ވަރަށް ގިނަ އެވެ (ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި 9، ދެވަނަ ކުއާޓަރުގައި 13). މި ދެ ބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުން ދައްކުވައިދެނީ، ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފުންނާއި އިސްވެރިންގެ ފަރާތުން، ގައުމީ ވަސީލަތްތައް އަމިއްލަ މަސްލަހަތަށް ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ މައްސަލަތައް އަދިވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ހުރިކަމެވެ. މިފަދަ ކޮރަޕްޝަންތަކުގެ ސަބަބުން، ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ އާމްދަނީއަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބެ އެވެ.
އަތޮޅުތަކުން ރިޕޯޓްކުރާ މައްސަލަތައް ގިނަވުން
މި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފާހަގަކުރެވުނު އެހެން މުހިންމު ނުކުތާއަކީ، އެންމެ ގިނަ މައްސަލަތައް ރިޕޯޓްކޮށްފައި ވަނީ އަތޮޅުތަކުން ކަމެވެ. ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި ރިޕޯޓްކުރި މައްސަލަތަކުގެ 53.8 ޕަސެންޓް އަދި ދެވަނަ ކުއާޓަރުގައި 63.1 ޕަސެންޓް މައްސަލަތައް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވަނީ އަތޮޅުތަކުންނެވެ.
މިކަމުން ދޭހަވަނީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި މާލެ ފިޔަވައި އެހެން ރަށްރަށުގައި ހިންގާ ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުގެ މައްޗަށް ބާރުހިންގުމާއި، އެތަންތަނުގެ މަސައްކަތްތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތަކެވެ. ނުވަތަ، އަތޮޅުތަކުގައި ކޮރަޕްޝަނާ ގުޅޭ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުވެ، ރައްޔިތުން މައްސަލަތައް ރިޕޯޓްކުރުމަށް ހިތްވަރުލިބިފައިވާ މިންވަރު ދައްކުވައިދޭ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ވެދާނެ އެވެ. ސަބަބު ކޮންމެ އެއްޗެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އަތޮޅުތަކުގެ އިދާރީ ހިންގުން ހަރުދަނާކުރުމަށް އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ދޭން ޖެހެ އެވެ.
ތަހުގީގުތައް އަވަސްކުރުމާއި، ނަތީޖާ ހާމަކުރުމުގެ މުހިންމުކަން
އޭސީސީއަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގެ އަދަދު ގިނަވުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނަމަވެސް، އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ އެ މައްސަލަތައް ބަލައި ނިންމާ މިންވަރާއި، އެ ނިންމުންތަކުގެ ނަތީޖާ އާންމުކުރުމެވެ.
މި ދެ ކުއާޓަރުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުގައި، ބެލި އެއްވެސް މައްސަލައެއްގެ ތަފާސްހިސާބެއް ހާމަކޮށްފައި ނުވާތީ، މައްސަލަތަކުގެ ނިމުން އާންމުންނަށް ސާފުވާ ގޮތެއް ނުވެ އެވެ. ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކަށް އަވަސް އަދި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ ކޮމިޝަންގެ އިތުބާރު ބިނާކުރުމަށް ވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ތަހުގީގުތަކުގެ ނަތީޖާ އަވަހަށް ނެރެ، ކުށްވެރިންނަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ، ކޮރަޕްޝަންގެ އަމަލުތައް ހިންގުމަށް ހިތްވަރުދޭ ފަރާތްތަކަށް ހުރަހެއް ކަމުގައި ވާނެ އެވެ.
އޭސީސީގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސްދުވަހުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދިވެހި ދައުލަތުގެ މާލީ ކަންކަމުގައި ހުރި ބޮޑެތި ރިޝްކުތައް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދައްކުވައިދެ އެވެ. ޕްރޮކިއުމެންޓްގެ މައްސަލަތައް ގިނަވުމަކީ، ދައުލަތުގެ ފައިސާ ހަރަދުކުރާ ނިޒާމު އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ޓެންޑަރުގެ ހުރިހާ މަރުހަލާތަކެއްގައި ވެސް ޒިންމާދާރުކަމާއި، ސާފުކަން އިތުރުކުރަން ޖެހޭކަން ހާމަކޮށްދެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އަތޮޅުތަކުން ރިޕޯޓްކުރާ މައްސަލަތައް ގިނަވުމަކީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމަށް އިތުރު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހޭކަން ހާމަކޮށްދެ އެވެ. ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތް ކާމިޔާބުކަމަށް ބެލެވޭނީ ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގެ އަދަދު ގިނަވުމަކުން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ؛ އެ މައްސަލަތައް ބަލައި ނިންމައި، ކުށްވެރިންނަށް ފިޔަވަޅު އެޅިގެންނެވެ.
