ދިވެހިރާއްޖޭގެ 2026 ވަނަ އަހަރަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ބެޖެޓުގައި ޖުމްލަ 64.2 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ މިންވަރަށް ހުށަހެޅިފައިވާއިރު، ހާއްސްކޮށް ސިފައިންނަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ބަޖެޓާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ ބަހުސްތަކެއް ކުރެވެމުންދެއެވެ. ސަރުކާރުން ދިފާޢީ ޚަރަދުތަަކަށް 2.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، މިއީ ފާއިތުވި އަހަރަށްވުރެ 456 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އިތުރު އަދަދެކެވެ. މިއީ މުޅި ބަޖެޓުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 4 އިންސައްތައަށްވާ މިންވަރެވެ. މިކަމުން ސަރުކާރުން ޤައުމީ ސަލާމަތާއި ދިފާޢީ ވަސީލަތްތަކަށް ދެއްވާ އިސްކަން ސާފުކޮށް ފެންނަން އެބަ އޮތެވެ.
ބަޖެޓް އިތުރުކުރުމުގެ ސްޓްރެޓެޖިކް ސަބަބުތައް
ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ ސަރަޙައްދީ ސަލާމަތީ ގޮންޖެހުންތައް ދުވަހުން ދުވަހަށް އިތުރުވަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުތަކަށް ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތަކާއި، ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް މަސްވެރިކަން ކުރުމާއި، އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގައި އުފެދެމުންދާ ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ގުޅުންތަކުގެ ދަތިތައް ހިމެނެއެވެ. ބަޖެޓް އިތުރުކުރުމުގެ ސަބަބުން އެމްއެންޑީއެފް އަށް މުހިންމު އަދި އެކި ދާއިރާތަކުން އެހީތެރިކަން ލިބިގެންދާނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި،
ހަނގުރާމަވެރި އަދި އޮޕަރޭޝަނަލް ބާރުތައް: 2025 ވަނަ އަހަރުގެ 769 މިލިއަން ރުފިޔާއިން އިތުރުކޮށް 910 މިލިއަން ރުފިޔާ ކަނޑައެޅިފައިވެއެވެ.
ލޮޖިސްޓިކް އެހީތެރިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް: 1.2 ބިލިއަން ރުފިޔާއިން އިތުރުކޮށް 1.5 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް މަތިކުރެވިފައިވެއެވެ.
ދިފާޢީ ވަސީލަތްތައް: ޕަބްލިކް ސެކްޓަރ އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްރޮގްރާމް (ޕީއެސްއައިޕީ) ގެ ދަށުން ދިފާޢީ މަޝްރޫޢުތަކަށް 247 މިލިއަން ރުފިޔާ ހިމެނިފައިވެއެވެ. މިއީ ފާއިތުވި އަހަރަށްވުރެ ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ގުނަ އިތުރު އަދަދެކެވެ.
މި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަކީ ހަމައެކަނި ނަމަކަށް ކުރެވޭ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މި ކަންކަން ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޚާއްޞަ ވައިގެ ބަނދަރު (އެއަރ ސްޓޭޝަން) އިފްތިތާޙުކުރުމާއި، ސިފައިންގެ މަތިންދާބޯޓުތައް ހޯދުމުގެ ޕްލޭންތަކާ އެކުގައި ކުރިއަށްދާއިރު، މިއީ ރާއްޖޭގެ ދިފާޢީ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށް ޒަމާނީކުރުމަށް ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ގިނަ ފަރާތްތަކުން މި ސިޔާސަތަށް ފާޑުކީ ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ގަބޫލުކުރަންޖެހިފައިވާ ހަގީގަތަކީ، ރާއްޖޭއަކީ ދިފާއީ ގޮތުން އަމަލުކުރާ ބާރެއް އޮތް ގައުމެއް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެއީ، އެއްވެސް ހާލެއްގައި ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިނުވާންވީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.
އާންމުންގެ ހިޔާލު ތަފާތުވުންތައް
ސްޓްރެޓެޖިކް މަޤްޞަދުތައް ހުރި ނަމަވެސް، ބަޖެޓާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ހިޔާލު ތަފާތުވުންތައް އޮތް ކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އެގޮތުން، ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާގޮތުގައި، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ރިކަވަރކުރަންޖެހުމާއި، މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ނުރައްކާތަކާއި، އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ހުރި ގެޕްތަކާ ކުރިމަތިލަމުންދާ ޤައުމެއްގައި، ދިފާޢީ ކަންކަމަށް ބިލިއަނުން ޚަރަދުކުރުމަކީ، ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ބޭނުންތަކަށް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ވަސީލަތްތައް އެހެން ދިމާލަކަށް ބަދަލުކުރުން ކަމުގައި ބެލެވިދާނެއެވެ. 8.8 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް، އެއީ ޖީޑީޕީގެ 7.1 އިންސައްތައަށްވާ މިންވަރު، މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމާމެދު ކަންބޮޑުވުންތައް އިތުރުކުރުވައެވެ.
އަނެއްކޮޅުން ބަލާއިރު، ސިފައިންގެ ބަޖެޓް އިތުރުކުރުމަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން ޤައުމީ މިނިވަންކަމާއި ތައްޔާރީ ހާލަތުގައި ތިބުމުގެ މުހިންމުކަން ފާހަގަކުރެއެވެ. އެފަރާތްތަކުން ބުނާގޮތުގައި، ރަނގަޅަށް ތަމްރީނުވެފައިވާ އަދި އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތްތައް ލިބިފައިވާ ދިފާޢީ ބާރެއް އޮތުމަކީ ހަމައެކަނި ޤައުމީ ސަލާމަތަށް މުހިންމު ކަމެއް ނޫނެވެ. މީގެ އިތުރުން ކާރިސާތަކަށް އިޖާބަދިނުމާއި، ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދު ބެލެހެއްޓުމާއި، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ އޮޕަރޭޝަންތަކަށްވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ހަމައެއާއިއެކު، އެންޓައި- ޓެރަރިޒަމްއާއި ދެކޮޅަށް، މަސައްކަތްކުރެވޭ، ހުށިޔާރު އަދި ތައްޔާރީ ބާރެއް އޮތުމަކީވެސް މުހިއްމުކަމެކެވެ. މިއީ އެމްއެންޑީއެފްއިން އާންމުކޮށް އަދާކުރަމުންދާ ޒިންމާތަކެވެ.
ބަޖެޓް އިތުރުކުރުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފައިދާހުރި ސަބަބުތައް
ސްޓްރެޓެޖިކް ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ސިފައިންގެ ބަޖެޓް އިތުރުކުރުމަކީ ކުރިމަގަށް ބަލައިގެން ކުރެވޭ އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ. އެގޮތުން، ރާއްޖޭގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައި، އެމްއެންޑީއެފްއިން އަދާކުރާ ހިއްސާގެ ބޮޑުކަމާއިއެކު، 2026 ވަނަ އަހަރަށް ހުށަހެޅި ބަޖެޓުގައި، ސިފައިންނަށް އެލޮކޭޓްކޮށްފައިވާ ބެޖެޓުގެ އިތުރުވުން މުހިއްމުވާ ސަބަބުތަކަކީ، ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގެ ސަލާމަތްތެރިކަން އިތުރުކުރުން: ވަކިވަކި ރަށްތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖެ ބޮޑަށް ބަރޯސާވަނީ ރައްކާތެރި ކަނޑުގެ މަގުތަކަށެވެ.
ކަނޑުގެ އަދި ވައިގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޙަރަކާތްތައް ހުއްޓުވުމަށާއި، ވިޔަފާރިއާއި ފަތުރުވެރިކަމަށް ރައްކާތެރި ދަތުރުފަތުރު ކަށަވަރުކުރުމަށް އެހީތެރިވާނެ ކަމެކެވެ.
ކާރިސާތަކަށް އިޖާބަދިނުމުގެ ތައްޔާރީ: އެމްއެންޑީއެފްއިން ޤުދުރަތީ ކާރިސާތަކަށް އިޖާބަދިާބަދިނުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ލޮޖިސްޓިކްސްއާއި ވަސީލަތްތައް ރަނގަޅުކުރުމުން، އަވަސް އަދި ހަރުދަނާ އިޖާބަދިނުމުގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެއެވެ.
ސަރަޙައްދީ ހަމަޖެހުމާއި ޑިޕްލޮމަސީ: ވަރުގަދަ ދިފާޢީ ޤާބިލުކަމެއް އޮތުމުން، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ސަރަޙައްދީ ސަލާމަތީ މަޝްވަރާތަަކާއި ޕާޓްނަރޝިޕްތަކުގައި، ޚާއްޞަކޮށް އިންޑިއާ އަދި އެހެނިހެން އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ޤައުމުތަކާއެކު، އިތުރު އިތުބާރަކާއެކު ބައިވެރިވެވޭނެއެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ގުނަކުރާ އަސަރު: ދިފާޢީ ޚަރަދުތަކަކީ ރާއްޖޭގެ ލޯކަލް ޞިނާޢަތްތައް ކުރިއެރުވުމަށާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް އުފެއްދުމަށާއި، ދިފާޢީ ދާއިރާއާ ގުޅުންހުރި ވަސީލަތްތަކާއި ޓެކްނޮލޮޖީއަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ޖަލްބުކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
2026 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި ސިފައިންނަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ މިންވަރާ ގުޅޭގޮތުން، ބަހުސްތައް އުފެދިފައިވީ ނަމަވެސް، މިއީ ރާއްޖޭ، ރާއްޖޭގެ ގޮތުގައި ދެމިތިބުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު އެޅޭ މުހިއްމު އަދި ދުރުރާސްތާގައި އޭގެ ސަބަބުން ފައިދާ ލިއްބައިދޭނެ ފިޔަވަޅެކެވެ. ހަލުވިކޮށް ބަދަލުވަމުންދާ ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް މަޝްރަޙުގައި، ދިވެހިރާއްޖެއިން އިޤްތިޞާދީ ޙިކުމަތްތެރިކަމާއި ސްޓްރެޓެޖިކް ދުރުވިސްނުމާ ދެމެދު ބެލެންސެއް ހިފަހައްޓަންޖެހެއެވެ. ސިފައިންގެ ބަޖެޓް އިތުރުކުރުމަކީ، އެކަން ހާމަކަން ބޮޑު އަދި ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ބެލެހެއްޓިއްޖެނަމަ، ޤައުމުގެ މިނިވަންކަން ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި، ކުއްލި ހާލަތްތަކަށް އިޖާބަދިނުމަށާއި، ސަރަޙައްދީ ސަލާމަތާ ގުޅޭގޮތުން ރާއްޖޭގެ ދައުރު ހަރުދަނާކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. ހިޔާލު ތަފާތުވުންތައް އެކި ކަންކަމުގައި އޮންނާނެއެވެ. އެއީ، އިންކާރު ނުކުރެވޭ ވަރުގެ ހަގީގަތަކަށް ވީނަމަވެސް، ”ފެކްޓްސް“އަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ބައެއް ފަހަރު ތިމާގެ ހިޔާލަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ހިޔާލަށްވެސް ނުވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ޤާބިލު އަދި ޒަމާނީ ދިފާޢީ ބާރެއް އޮތުމުގެ ދިގު މުއްދަތުގެ ފައިދާތައް ބަލައިގަންނަން ޖެހެއެވެ.
