ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ރައީސުންނާއި ނައިބު ރައީސުންނަށް ދޭ އިނާޔަތްތަކާބެހޭ ޤާނޫނަށް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މުހިންމު އިސްލާޙުތަކެއް ހުށަހަޅާފައިވާއިރު، މި އިސްލާޙުތަކުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އެންމެ ބޮޑު ބަދަލަކީ ކުރީގެ ރައީސުންގެ އޮފީސް ހިންގުމަށް ދައުލަތުން ކޮންމެ މަހަކު ދެމުން އައި 175،000ރ. ގެ އިނާޔަތް ކަނޑާލުމެވެ. އަދި މި އިސްލާޙުތަކުގައި ކުރީގެ ނައިބު ރައީސުންނަށް މާލީ އިނާޔަތެއް ކަނޑައަޅާފައިވުމަކީ ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެކެވެ.
ކުރީގެ ރައީސުންގެ އޮފީސް ހަރަދު އުވާލުން
ކުރީގެ ރައީސުންނަށް އިނާޔަތް ދިނުމުގެ ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގައި ކުރިން ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ކުރީގެ ރައީސުން މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާހުރި އިޖުތިމާޢީ މަސައްކަތެއް ކުރެއްވުމަށްޓަކައި ބޭނުންފުޅުވެއްޖެ ހާލަތެއްގައި، މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ އޮފީހަކާއި މުވައްޒަފުންނާއި އެހެނިހެން ކަންކަން ހަމަޖެއްސުމަށް ކޮންމެ މަހަކު 175،000ރ. އާ ހަމައަށް ދައުލަތުން ފައިސާ ހަމަޖައްސައިދޭން ޖެހެއެވެ.
ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި އިސްލާޙުގައި މި މާއްދާ އުވާލުމަށް ހިމަނާފައިވުމުގެ ސަބަބުން، ކުރީގެ ރައީސުންގެ އޮފީސް ހިންގުމަށް ދައުލަތުން ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ ހަރަދެއް އެ އިސްލާޙު ފާސްވެއްޖެނަމަ އުވޭނެއެވެ.
ނައިބު ރައީސުންނަށް މާލީ އިނާޔަތް ކަނޑައެޅުން
ކުރިން މި ޤާނޫނުގައި ކުރީގެ ނައިބު ރައީސުންގެ އިނާޔަތާބެހޭ އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނެތް ނަމަވެސް، މި ފަހަރު ހުށަހެޅުނު އިސްލާޙުގައި ވަނީ ކުރީގެ ނައިބު ރައީސުންނަށް ދައުލަތުން ކޮންމެ މަހަކު 25،000ރ. ގެ މާލީ އިނާޔަތެއް ދިނުމަށް ބަޔާންކޮށްފައެވެ. މިއީ ކުރީގެ ނައިބު ރައީސުންނަށް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ލިބޭނެ އެންމެ ފުރަތަމަ މާލީ އިނާޔަތެވެ. މީގެ އިތުރުން، ނައިބު ރައީސުންނަށް ވެސް ރާއްޖެއިން ބޭރުންނާއި ރާއްޖެއިން ސިއްޙީ ޚިދުމަތް ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސަން ވެސް އިސްލާޙުގައި ހިމަނާފައިވެއެވެ. މި ބަދަލަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނަށް ދެވޭ އިޙްތިރާމެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
އިތުރު މަޤާމެއް އަދާކުރައްވާނަމަ އިނާޔަތް މެދުކެނޑުން
އިސްލާޙުތަކުގެ ތެރެއިން މުހިންމު އަނެއް ނުކުތާއަކީ، ކުރީގެ ރައީސަކު ނުވަތަ ނައިބު ރައީސަކު ދައުލަތުގެ އިތުރު މަޤާމެއް އަދާކުރައްވާ ނަމަ، އެ މުއްދަތަށް ޤާނޫނުގައި ބުނާ އިނާޔަތްތައް ލިބިވަޑައިނުގަންނަވާނެ ގޮތަށް ބަދަލު ގެނައުމެވެ.
މި އިސްލާޙުގެ މަޤްޞަދަކީ، ދައުލަތުގެ މަޤާމެއް އަދާކުރައްވައިގެން މުސާރައާއި އިނާޔަތް ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅުންނަށް، ކުރީގެ މަޤާމުގެ އިނާޔަތް ދިނުމަކީ ބަޖެޓަށް ބުރައެއް ކަމަށް ދެކިގެން، އެކަން ހުއްޓުވުމެވެ.
މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން، ކުރީގެ ރައީސަކު ރިޔާސީ ދެވަނަ ދައުރަކަށް އިންތިޚާބުވެއްޖެ ނަމަވެސް، ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އެ ނޫން މަޤާމެއް އަދާކުރައްވާ ނަމަވެސް، ކުރީގެ ރައީސުންގެ އިނާޔަތް ލިބިވަޑައިނުގަންނަވާނެއެވެ.
ރައްކާތެރިކަމާއި ހިމާޔަތާބެހޭ ބަދަލުތައް
އިސްލާޙުތަކުގެ ތެރޭގައި ކުރީގެ ރައީސުންނަށް ދޭ ރައްކާތެރިކަމާއި ހިމާޔަތާބެހޭ ބަދަލުތައް ވެސް ހިމެނެއެވެ. އެގޮތުން، ކުރީގެ ރައީސަކު ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ދިރިއުޅުއްވާ ނަމަ، އެ ބޭފުޅަކަށް ހިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން ދިނުން ލާޒިމު ނޫން ކަމަށް އިސްލާޙުގައި ބުނެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ބޭފުޅަކު ރާއްޖެ ވަޑައިގެންފި ނަމަ، ހިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން ދޭން ވާނެ ކަމަށް ބިލުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ ސަލާމަތީ ޚަރަދުތައް ރާވައި ހިންގުމަށް ގެނެވޭ ލުޔެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
މާލީ އިނާޔަތުގެ މިހާރުގެ އުޞޫލުތައް
އިސްލާޙުތައް އައުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން އެއް ދައުރު ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކަށް މާލީ އިނާޔަތެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މަހަކު 50،000ރ. ދައުލަތުން ދޭން ޖެހެއެވެ. އަދި އެއް ދައުރަށް ވުރެ ގިނަ ދައުރު އަދާކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކަށް ކޮންމެ މަހަކު 75،000ރ. ދައުލަތުން ދޭން ވާނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކު ދިރިއުޅުއްވާނެ ތަނަކަށް ހިނގާ ހުރިހާ ހަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި ކޮންމެ މަހަކު 50،000ރ. އާ ހަމައަށް ދައުލަތުން ފައިސާ ހަމަޖައްސައިދޭން ވެސް ޖެހެއެވެ. މި އިނާޔަތްތަކަށް މި އިސްލާޙުތަކުގައި ބަދަލެއް ގެނަން ހުށަހަޅާފައެއް ނުވެއެވެ.
ކުރީގެ ރައީސުންނަށް އިނާޔަތް ދިނުމުގެ ޤާނޫނަށް ސަރުކާރުން ހުށަހެޅި އިސްލާޙުތަކަކީ މާލީ ގޮތުންނާއި އިދާރީ ގޮތުން މުހިންމު ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްދޭނެ އިސްލާޙުތަކެކެވެ. ކުރީގެ ރައީސުންގެ އޮފީސް ހަރަދު ކަނޑާލުމަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ލުޔެއް ގެނެސްދޭނެ ކަމެއް ކަމަށް ވާއިރު، ކުރީގެ ނައިބު ރައީސުންނަށް މާލީ އިނާޔަތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ވެރިކަމުގެ އެންމެ މަތީ މަޤާމުތަކުގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވި ބޭފުޅުންނަށް ދެވޭ އިތުރު އިޙްތިރާމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ދައުލަތުގެ އިތުރު މަޤާމެއް އަދާކުރައްވާ ނަމަ އިނާޔަތް މެދުކެނޑޭ ގޮތަށް ހަމަޖެއްސުމަކީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ބެލެހެއްޓުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މި އިސްލާޙުތައް ފާސްވެއްޖެނަމަ، ކުރީގެ ރައީސުންނާއި ނައިބު ރައީސުންގެ އިނާޔަތްތަކުގެ އޮނިގަނޑަށް މުޅިން އަލަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ.
