މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ އަދި ވިޔަފާރިކުރާ މީހުންނަށް މަރުގެ އަދަބު ދެވޭ ގޮތަށް މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނަށް އިސްލާޙުކޮށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފިއެވެ. މި އިސްލާޙުގެ ސަބަބުން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ހުއްޓުވުމަށް ބޮޑު ބާރެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.
ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު މުހިންމު ބަދަލުތައް
މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 އަށް ގެނެވުނު އިސްލާޙުގެ އެންމެ ބޮޑު ބަދަލަކީ، މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާ މީހުންނަށް މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ލިބިގެން ދިއުމެވެ. މި އިސްލާޙު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރީ ގިނަ މެންބަރުންގެ ވޯޓާއެކުއެވެ. މި އިސްލާޙުގައިވާ ގޮތުން މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒު ކުރެވޭނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗުން އެ އަދަބު ކަނޑައަޅަން އިއްތިފާގުވުމުންނެވެ.
ހަމައެހެންމެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ބެންޗުން އިއްތިފާގު ނުވާ ހާލަތުގައި، އެ މީހަކަށް އުމުރަށް ޖަލަށްލުމުގެ އަދަބު ދޭން ޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން 100,000ރ. އިން ފެށިގެން 10,000,000ރ. އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމުގެ ބާރުވެސް ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މީގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ނުކުތާއަކީ، މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އަތުވެއްޖެ ނަމަ، އެ މީހަކަށް ޕެރޯލްގެ ދަށުން ދޫނުކުރެވޭނެކަމާއި، އަދި އަދަބު ލުއިކޮށް މައާފު ވެސް ނުދެވޭނެ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމެވެ. މިއީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކަށް ދެވޭ ވަރަށް ހަރުކަށި މެސެޖެކެވެ.
މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅޭނެ ޙާލަތްތައް
މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ މީހަކަށް މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅޭނެ ވަކި މިންގަނޑުތަކެއް މި އިސްލާޙުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެއީ 350 ގްރާމަށް ވުރެ އިތުރު މިންވަރުގެ ކެނަބިސް ކަމުގައިވުމާއި، 250 ގްރާމަށް ވުރެ އިތުރު މިންވަރެއްގެ ޑައިމޯފިން (ހެރޮއިން) ކަމުގައިވުމާއި، ނުވަތަ ކެނަބިސް ނުވަތަ ޑައިމޯފިން ފިޔަވައި ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ މަސްތުވާތަކެތީގެ ބާވަތެއް ނަމަ، 100 ގްރާމަށް ވުރެ މަތިވުން ކަމުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެ މީހަކު ދިވެހިރާއްޖެ އަށް އެތެރެކުރި މަސްތުވާއެއްޗަކީ، އެ މީހަކު އެތެރެކުރި އެއްޗަކަށްވާ ނަމަ، މަރުގެ އަދަބު ދިނުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެއެވެ.
މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ދައުލަތުން އިޢުތިރާފުގެ އެއްބަސްވުމެއް ހަދައިގެން ނުވާނެ ކަމަށް ބިލުގައި ބުނެފައިވެއެވެ. މިއީ، ބޮޑެތި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ލުއިކޮށް ދިނުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ގެނެވުނު ވަރަށް މުހިންމު ބަދަލެކެވެ.
ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތްތައް ހަރުދަނާކުރުން
މަރުގެ އަދަބު ކަހަލަ ނާޒުކު މައްސަލަތަކުގައި ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތްތައް ހަރުދަނާކުރުމަށްވެސް އިސްލާޙުގައި ވަނީ ބާރު އަޅާފައެވެ. ބިލުގައިވާ ގޮތުން މިފަދަ މައްސަލައެއްގައި މީހެއްގެ މައްޗަށް މަރުގެ އަދަބު ކަނޑައެޅިއްޖެ ނަމަ، އެ ހުކުމްގެ ހުރިހާ ޤާނޫނީ ނުކުތާތަކާއި މައްސަލާގައި ކަން ހިނގާފައިވާ ގޮތް، މަތީ މަރުހަލާގެ ކޯޓުތަކުން އަލުން ބަލަން ވާނެއެވެ. މިއީ، އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމުގައި އެއްވެސް ގޯހެއް ނުހިނގުމަށްޓަކައި، ހުކުމްތައް ރިވިއުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު މި އިސްލާޙަކީ، ރާއްޖޭގެ މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި އަޅާފައިވާ ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ އަދި ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކަށް މަރުގެ އަދަބު ދިނުމުގެ ބާރު ލިބިގެން ދިއުމަކީ، މިފަދަ ބޮޑެތި ކުށްތައް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެއް ކަމުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.
ނަމަވެސް، މި ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމުގައި ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތްތަކަށް ފުރިހަމައަށް ރިޢާޔަތްކުރުމާއި، އިންސާފުވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަކީ އެންމެ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މި އިސްލާޙުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ޒުވާނުން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއިން ސަލާމަތްކުރުމަށް ބޮޑު އެހީއަކަށް ވެގެންދާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރެވެއެވެ.
