ރާއްޖޭގެ ޝަރުއީ ނިޒާމަށް ބަލާއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރު އެ ދާއިރާއަށް ބޮޑެތި ކުރިއެރުން ތަކެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ. އެގޮތުން އެހެން އަހަރުތަކޭ ހިލާފަށް ޝަރީއަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި ހަލުވިކަމެއް އައިސްފައިވާކަން ވަނީ ފަހަގަވެފައެވެ. ހާއްސަ ގޮތެއްގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށައެޅޭ މައްސަލަތަކުގެ އަވަސް މިން ފާހަގަވެފައިވެއެވެ.
އެގޮތުން 2025 ފާހަގަކުރެވުނީ ރާއްޖޭގައި ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ބެލުނު އަހަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެގޮތުން ދައުލަތުގެ އެކި މަގާމުތަކުގައި ތިބި ފަރާތްތަކުގެ މައްސަލަތަކާއި، އަދި ދިގު އުމުރުތަކަށް މީހުން ޖަލަށް ލާން ހުކުމް ކުރުމާއި، ޒަމާންވީ މައްސަލަތައް އަލުން ބެލި، އެ މައްސަލަތައްވެސް ހުކުމަކާއި ހަމައަށް ވާސިލެވެފައިވާ ކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
ޝަރީއަތްތައްކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާޙަގަކޮށްލެވޭ އެއް މައްސަލައަކީ ކުރީގެ އިމިގްރޭޝަން ކޮންޓްރޯލަރ މުހައްމަދު ޝަމްއާންގެ މައްސަލައެވެ. އިމިގްރޭޝަނުން ހިފެހެއްޓި ބިދޭސީއަކު ދޫކޮށްލުމަށް ފަހު، އިމިގްރޭޝަންގެ މުވައްޒަފުންތަކަކާ ގުޅިގެން އެ ބިދޭސީ މީހާގެ އަތުން ފަސް ލައްކަ ރުފިޔާ އަތުލައި، އޭނާ ދޫކޮށްލި ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ޝަމްއާން މަގާމުން ވަކިކޮށް، ހައްޔަރުކުރީ މިދިޔަ މާޗް މަހު އެވެ.
އޭގެ ފަހުން މިހާތަނަށް ވެސް ޝަމްއާން ހުރީ ބަންދުގަ އެވެ. ޝަމްއާން ބަންދު މުރާޖައާ ކުރަން އެދިފައިވިޔަސް، ބޭއްވި އަޑުއެހުމެއްގައި ކޯޓުން ނިންމީ މިވަގުތު ބަންދުން ދޫނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު، ހެކިބަސް ނެގުމުގެ މަރުހަލާ ނިމުމުން ޝަމްއާން ދޫކޮށްލަން އިއުތިރާޒެއް ނުކުރާނެ ކަމަށް ދައުލަތުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.
މީގެއިތުރަށް ކޮރަޕްޝަނާއި ގުޅުންހުރި އިތުރު މައްސަލަތައްވެސް ވަނީ ކުރިއަށް ގޮސްފައެވެ. އެ ޝަރީއަތްތަކަށް ބަލާއިރު، ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އަބްދުލްޢައްޔޫމްގެ މައްސަލައާއި، ފެނަކައިގެ ކުރީގެ އެމްޑީ އަހުމަދު ސައީދު މުހައްމަދުގެ މައްސަލައާއި، އެފްއޭއެމް ހިޔާނާތާއި، މޯލްޑިވްސް ގޭސްގެ މައްސަލައާއި، ސިނގިރޭޓުތަކެއް ވަގަށް ނެގި ބޮޑު މައްސަލައަކާއި ސައްހަ ނޫން ޓެލެގްރަފިކް ޓްރާންސްފާ ތަކެއް ފޮނުވި މައްސަލައެއްވެސް ހިމެނެއެވެ.
ރ. ފުއްގިރި ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ މުއާމަލާތާ ގުޅިގެން ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ މައްޗަށް ކުރާ ދައުވާތަކުގެ ޝަރީއަތުގައި އެސިސްޓެންޓް ކޮމިޝަނަރު އޮފް ޕޮލިސް މުހައްމަދު ރިޔާޒް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަން ޔާމީންގެ ފަރާތްޕުޅުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި އެދިފައިވެއެވެ. މި މައްސަލައިގެ އެންމެ ފަހުގެ ތަފްސީލްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު، ފުއްގިރި ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ މުއާމަލާތާ ގުޅިގެން ރިޝްވަތުގެ ގޮތުގައި އެއް މިލިއަން ޑޮލަރު ގަބޫލު ކުރައްވައި، އެ ފައިސާ ލޯންޑާ ކުރެއްވި ކަމަށް ބުނެ ޔާމީންގެ މައްޗަށް ދައުލަތުން ކުރާ ދައުވާ ގުޅިގެން ހެކިބަސް ނެގުމުގެ މަރުހަލާ ނިމި، މިހާރު އޮތީ ހެއްކާބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ މަރުހަލާގަ އެވެ.
ނަމަވެސް އެ މައްސަލާގައި 25 ސެޕްޓެމްބަރުގައި ބޭއްވި އަޑުއެހުމުގައި ޔާމީންގެ ވަކީލުންގެ ޓީމުން ބުނީ އެ މައްސަލާގެ ތަހުގީގުގައި، ޔާމީނާއެކު ކުރިން ދައުވާ ލިބުނު އަހުމަދު ކްރިކް ރިޒާއަށް އޭސީޕީ ރިޔާޒް ނުފޫޒު ފޯރުވި ކަމަށް ބުނާ އޯޑިއޯއެއް ފެންމަތިވެފައިވާއިރު، އެ އޯޑިއޯ ހޯދުމަށް ދައުލަތުގެ ކިބައިން އެދިފައިވާނެ ކަމަށެވެ.
ފެނަކައިގެ މައްސަލައިގައި ސެޕްޓެމްބަރު 28ގައި ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަންގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރުގެ މަގާމުގައި އަހުމަދު ސައީދު (ފެނަކަ ސައީދު) ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ހިންގި ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލައެއް ސާބިތުވެ، ހަތަރު އަހަރަށް އޭނާ ޖަލަށް ލާން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ހުކުމްކުރިއެވެ.
އޭނާގެ މައްޗަށް ހަތަރު އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އައީ ފެނަކަ އާއި ބްލޭޒަން އިންކް ކުންފުންޏާ ދެމެދު 2019 ވަނަ އަހަރު ހެދި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބްލޭޒަން އިންކް ކުންފުނިން މަސައްކަތް ފުރިހަމަ ނުކުރަނީސް އަދި މަސައްކަތް ނިންމިކަން ކަށަވަރު ކުރުމެއް ނެތި، އެ މަސައްކަތަށް ވާ ފައިސާ ބްލޭޒަން އިންކް ކުންފުންޏަށް ދޫކުރި މައްސަލައިގަ އެވެ.
މި މައްސަލައިގެ އެންމެ ފަހުގެ ތަފްސީލުތަކަށް ބަލާއިރު، ސައީދުގެ މައްޗަށް ކުރާ ދެވަނަ ދައުވާގެ މައްސަލަ ވެސް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ކަމަށް 12 ނޮވެމްބަރުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ވަނީ ނިންމާފައެވެ.
ސައީދުގެ މައްޗަށް ރަސްމީ ހައިސިއްޔަތު ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުމުގެ ދައުވާ ދައުލަތުން ކުރަނީ އޭނާ ފެނަކައިގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު ކަމުގައި ހުރެ 2023 ވަނަ އަހަރު ލ. މާމެންދޫގައި އަމިއްލަ ފަރާތަކުން ހަދާފައިވާ އައިސް ޕްލާންޓެއް ފެނަކައަށް ގަތް ކަމަށް ބުނެ އެވެ.
މޯލްޑިވް ގޭސްގެ ކުރީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އަބްދުﷲ މައުމޫންގެ މައްޗަށް ކުރި ރިޝްވަތުގެ ދެ ދައުވާއެއް ސާބިތުވެ، އޭނާ 12 އަހަރަށް ޖަލަށްލާން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އިއްވި ހުކުމް ހައި ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރަން ވަނީ ހުށައަޅާފައެވެ.
މައުމޫންގެ މައްޗަށް ދައުލަތުން ދައުވާކުރީ ކުރީގެ ޕީޕީއެމްގެ ވެރިކަމުގައި މޯލްޑިވް ގޭސްގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރަކަށް އޭނާ ހުރިއިރު 2016 ވަނަ އަހަރު ރިޝްވަތުގެ ގޮތުގައި ފައިސާ ނެގި ކަމަށް ބުނެ އެވެ. އެ މައްސަލާގައި ދައުލަތުން ކުރި ހަތް ދައުވާގެ ތެރެއިން ސާބިތުވާ ކަމަށް ނިންމާފައިވަނީ ދެ ދައުވާއެކެވެ.
އެފްއޭއެމްގެ ހިޔާނާތުގެ މައްސަލައަށް ބަލާއިރު، ކޮވިޑް-19 ރިލީފް ލޯނެއްގެ ގޮތުން ކްލަބުތަކަށް ފައިސާ ދިނުމަށް ފީފާއިން ފަންޑު އެފްއޭއެމްއަށް ފޮނުވުމުގެ މާކުރިން އެޕާޓްމެންޓެއް ގަންނަން ފައިސާ ދެއްކެވި ކަމަށް އެފްއޭއެމްގެ ކުރީގެ ރައީސް ބައްސާމް އަދީލް ޖަލީލު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.
ހިޔާނާތާއި މަނީ ލޯންޑްރިންގެ ކުށުގައި މިހާރު ވެސް ނުވަ އަހަރުގެ މުއްދަތަށް ޖަލަށް ލާފައިވާ ބައްސާމްގެ މައްޗަށް ހިޔާނާތާއި މަނީ ލޯންޑްރިންގެ އިތުރު ދައުވާތަކެއް ކުރަނީ އެފްއޭއެމަށް ފީފާއިން ފޮނުވި 1.2 މިލިއަން ޑޮލަރު (19 މިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާ) އަށް އޭނާ ހިޔާނާތްތެރިވި ކަމަށް ބުނެ އެވެ.
ކޮވިޑް-19 ރިލީފް ލޯނެއްގެ ގޮތުގައި ލިބުނު އެ ފައިސާ، ދައުލަތުން ދައުވާ ކުރާ ގޮތުގައި، ބައްސާމް ބޭނުން ކޮށްފައިވަނީ އަމިން އެވެނިއުގެ ދެ ޕެންޓްހައުސެއް ގަތުމަށެވެ.
ދެން މި މައްސަލަގައި އޮންނާނީ ހުލާސާ ބަޔާން އިއްވުމެވެ. އޭގެ ފަހުން ދެން އޮންނާނީ ހުކުމް އިއްވުމެވެ.
އިތުރު މައްސަލައަކަށް ބަލާއިރު ރާއްޖެ އަށް ވަގަށް އެތެރެކުރަން އުޅެނިކޮށް، ކަސްޓަމްސް އިން ހިފެހެއްޓި 13.6 މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ސިނގިރެޓް ވަގަށް ނެގި މައްސަލާގައި 10 މީހެއްގެ މައްޗަށް ދައުވާ އުފުލައި، މައްސަލަ ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފައިވެއެވެ. ސިނގިރޭޓް ވައްކަމުގެ މައްސަލަ ތަހުގީގުކޮށް 11 މީހެއްގެ މައްޗަށް ދައުވާކޮށްދޭން ފުލުހުން ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނަރަލްގެ އޮފީހަށް ފޮނުވި އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ދައުވާ އުފުލާފައިވަނީ 10 މީހެއްގެ މައްޗަށެވެ.
އެގޮތުން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް މައްސަލައަކީ މިފަދަ މައްސަލައެއްގައި މީހެއްގެ މައްޗަށް 109 އަހަރުގެ ހުކުމެއް އައި މައްސަލައެވެ. އެއީ ސައްހަ ނޫން ޓީޓީތަކެއް އެކި ފަރާތްތަކަށް ފޮނުވައިގެން 1.9 މިލިއަން ރުފިޔާގެ މުދާ ހޯދި މައްސަލައެކެވެ. (ޓީޓީ) ތަކެއް ފޮނުވައިގެން ބޭރު ކުންފުނިތަކަކަށް އޮޅުވާލައިގެން ގިނަ އަދަދެއްގެ މުދާ ހޯދި ހުސައިން ޝިފާއު 109 އަހަރަށް ޖަލަށްލައި، ހަތް މިލިއަން ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާކުރަން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ހުކުމް ކުރީ ޑިސެމްބަރު 18ގައެވެ.
