ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ނިޒާމަކީ ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައިވާ ނިޒާމެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ކުރިއެރުންތަކާއެކުވެސް ސިއްހީ ފަރުވާގެ އިހުމާލުގެ މައްސަލަތަކަކީ އާންމުންގެ މެދުގައި ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް އޮތް ކަމެކެވެ. ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިން ބުރަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންދާއިރު، ތަކުރާރުކޮށް އިވޭ އިހުމާލުގެ އަޑުތަކުން ދޭހަވަނީ ނިޒާމީ ގޮތުން އިސްލާހުކުރަންޖެހޭ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަމެވެ.
ސިއްހީ ފަރުވާގެ އިހުމާލަކީ ކަނޑައެޅިފައިވާ ސިއްހީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް އަމަލުނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަލިމީހާއަށް ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ނަފްސާނީ ގެއްލުމެއް ލިބުމެވެ. ރާއްޖޭގައި އާންމުކޮށް ހުށަހެޅޭ ޝަކުވާތަކުގެ ތެރޭގައި ބަލި ދެނެގަތުން ލަސްވުމާއި، އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް ބަލިމީހުން ފޮނުވުމުގައި ދިމާވާ ލަސްތަކާއި، ބޭސް ދިނުމުގައި ހެދޭ ގޯސްތަކުގެ އިތުރުން ކުއްލި ފަރުވާގެ ތެރޭގައި ދިމާވާ ނުރައްކާތެރި ހާލަތްތައް ހިމެނެއެވެ. ސިއްހީ ފަރުވާގެ ތެރެއިން ދިމާވާ ހުރިހާ މައްސަލަތަކަކީ އިހުމާލަކަށް ނުވި ނަމަވެސް، މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި ސާފު އަދި ދެފުށް ފެންނަ ނިޒާމެއް ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
މިކަމުގައި ކުރިމަތިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމަކީ އިންސާފު ހޯދުމުގައި ބަލިމީހުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތަކެވެ. ސިއްހީ އިހުމާލުގެ މައްސަލަތަކަކީ ފަންނީ ތަޖުރިބާއާއި، މެޑިކަލް ރެކޯޑުތަކަށް ވާސިލުވުމާއި، ފަންނީ ލަފާތަކެއް ބޭނުންވާ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ބަލިމީހުންނަށް މިފަދަ ވަސީލަތްތައް ހޯދުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ހާއްސަކޮށް އަތޮޅުތެރޭގެ ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ އާއިލާތަކަށް ދަތުރުފަތުރުގެ ހަރަދާއި، ގާނޫނީ ހޭލުންތެރިކަން ކުޑަވުމުގެ ސަބަބުން އިންސާފާ ހަމައަށް ވާސިލުވުމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ.
ސިއްހީ ފަރުވާގައި އިހުމާލުވާ ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް އާންމުކޮށް ބަލަނީ އެ ހޮސްޕިޓަލެއްގެ ތެރެއިން ނުވަތަ ސިއްހީ ނިޒާމާ ގުޅުންހުރި އިދާރާތަކުން އަމިއްލައަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން މައްސަލަ ބަލަނީ މިނިވަންކަމާއި އިންސާފުވެރިކަމާއެކުތޯ އާންމުންގެ މެދުގައި ސުވާލު އުފެދެއެވެ. މޯލްޑިވްސް މެޑިކަލް އެންޑް ޑެންޓަލް ކައުންސިލް (އެމް.އެމް.ޑީ.ސީ) އަށް ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިންގެ ފަންނީ ސުލޫކާ ގުޅޭ މައްސަލަތައް ބެލުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވީ ނަމަވެސް، އެފަދަ މައްސަލަތައް ނިމޭގޮތާއި އެޅޭ ފިޔަވަޅުތައް އާންމުންނަށް ސާފުކޮށް އެނގޭނެ ނިޒާމެއް ނެތުމަކީ އިތުބާރު ކުޑަވާ ކަމެކެވެ.
ގާނޫނީ މާހިރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި ސިއްހީ އިހުމާލުގެ މައްސަލަތަކަށް އެކަނި ހާއްސަވެފައިވާ މިނިވަން ނިޒާމެއް ރާއްޖޭގައި ނެތެވެ. ކޯޓު މަރުހަލާގައި މައްސަލަތައް ނިމުމަށް އަހަރުތަކެއް ނަގާތީ އިންސާފު ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް އާއިލާތަކުން ފަސްޖެހެއެވެ. މީގެއިތުރުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމާ ގުޅޭ އުސޫލުތައް ސާފުކޮށް އެނގެން ނެތުމަކީ ބަލިމީހުންގެ ހައްގުތައް ކަށަވަރުކުރުމަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
ސިއްހީ ދާއިރާގެ މާހިރުން ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި މިފަދަ ކަންކަމުގައި ނިޒާމީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތައް ބަލައިގަންނަން ޖެހެއެވެ. މުވައްޒަފުން މަދުވުމާއި، ވަސީލަތްތަކުގެ ދަތިކަމާއި، އަދި މަސައްކަތުގެ ބުރަކަމަކީވެސް ގޯސްތައް ހެދުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން، ހަމައެކަނި ފަރުދުން ކުށްވެރިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، މުޅި ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވަރުގަދަކުރަން ޖެހެއެވެ.
ސިއްހީ ފަރުވާގެ އިހުމާލަކީ ހަމައެކަނި ބަލިމީހާއަށް ލިބޭ ގެއްލުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި ސިއްހީ ނިޒާމަށް އޮންނަ އިތުބާރު ގެއްލިގެންދާ ކަމެކެވެ. މިކަމަށް އޮތް ހައްލަކީ މިނިވަންކަމާއެކު މައްސަލަތައް ތަހުގީގުކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމާއި، ގާނޫނީ އޮނިގަނޑު ހަރުދަނާކުރުމެވެ. ހަމައެހެންމެ، ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިންނަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތަކާއި ތަމްރީނު ފޯރުކޮށްދީގެން ނޫނީ މި މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
