މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ މިއަދު މުޅި ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ބިންތިރި ޖަޒީރާ ޤައުމުތަކަށް މިކަމުގެ ސަބަބުން އޮތީ ދިރިހުރުމާ ގުޅިފައިވާ ނުރައްކަލެކެވެ.
މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް އެންމެ ބޮޑަށް ތަޙައްމަލު ކުރަންޖެހޭ އެއް ޤައުމަކީ ދިވެހިރާއްޖެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ތިމާވެށީގެ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެން ނެތް، ޤައުމުގެ ސަލާމަތާއި އިޤްތިޞާދާ ގުޅިފައިވާ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ.
ޖަޒީރާވަންތަކަމާއި ބިންތިރިކަމުގެ ނުރައްކާ
ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން އެންމެ ބިންތިރި ޤައުމަކީ ދިވެހިރާއްޖެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ބިމުގެ އުސްމިން އެވްރެޖްކޮށް ހުރީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑަށްވުރެ އެންމެ 1.5 މީޓަރު އުހުގައެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 80 އިންސައްތަ ބިން ހުރީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑަށްވުރެ އެންމެ މީޓަރެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ވެސް ތިރީގައެވެ. މީގެ މާނައަކީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑަށް އަންނަ ކުޑަ ބަދަލަކުން ވެސް ރާއްޖެއަށް އިންތިހާއަށް ނުރައްކާވެ، ރަށްތައް ގިރުމާއި ފެންބޮޑުވުމުގެ ހާދިސާތައް އިތުރުވެގެންދާނެ ކަމެވެ.
ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމާއި ރަށްތަކުގެ ހާލަތު
ދުނިޔޭގެ މޫސުމާ ބެހޭ ލަފާކުރުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ވައިގެ ތެރެއަށް ވިހޭގޭސް ބޭރުކުރާ މިންވަރު މިހާރު ހުރި ރޭޓުގައި ކުރިއަށްދާނަމަ، 2100 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު 0.5 މީޓަރާއި 1 މީޓަރާ ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް އުފުލިގެންދާނެއެވެ. 1,190 ކުދި ޖަޒީރާ ރަށްތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ޤައުމަކަށް، މިފަދަ ބަދަލެއްގެ ނަތީޖާ ވަރަށް ހިތްދަތިވާނެއެވެ. ތިމާވެށީގެ ރިޕޯޓުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކުގެ 90 އިންސައްތަ ރަށްރަށަށް މިހާރުވެސް އުދައެރުމާއި ފެންބޮޑުވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެފައިވެއެވެ. އަދި 97 އިންސައްތަ ރަށްތަކުން ގޮނޑުދޮށް ގިރަމުންދާކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ.
ޒަރޫރީ ވަސީލަތްތަކަށް ކުރާ އަސަރު
ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ރަށްރަށުގެ ބިމުގެ ފެންފަށަލަ ތަޣައްޔަރުވުމަކީ ކުރިމަތިވެފައިވާ ބޮޑު ބިރެކެވެ. ބިމުގެ ފެންގަނޑަށް ލޮނުވަނުމުގެ ސަބަބުން ބޯފެނަށް ދަތިވެ، މިހާރުވެސް ބައެއް ރަށްރަށުގައި ބޯފެން ހޯދުމަށްޓަކައި ފެން އުފައްދާ ނިޒާމުތަކަށް ނުވަތަ އެހެން ތަންތަނުން ފެން ގެންދިއުމަށް ވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އުދައެރުމުގެ ސަބަބުން މީހުން ދިރިއުޅޭ ގެދޮރަށާއި، މަގުތަކަށާއި، އަދި ޒަރޫރީ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދަނީ ލިބެމުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ގޮންޖެހުންތައް
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދުގެ މައިނާރު ކަމަށްވާ ފަތުރުވެރިކަމާއި މަސްވެރިކަމަކީ މޫސުމީ ބަދަލުތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވާ ދެ ދާއިރާއެވެ. ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ހޫނުވުމުގެ ސަބަބުން ފަރުތައް ހުދުވުމާއި (coral bleaching) މަސްމަހާމެހީގެ އާބާދީއަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ މި ދެ ސިނާޢަތަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ. މި ދެ ސިނާޢަތަކީ ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 40 އިންސައްތަ ހިއްސާކުރާ ދާއިރާތަކަށް ވީހިނދު، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ މުޅި އިޤްތިޞާދު އިނދަޖެހިގެން ދިއުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.
މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ ހަމައެކަނި ތިމާވެށީގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ ސަލާމަތާއި، ރައްކާތެރިކަމާއި، އަދި އިޤްތިޞާދާ ގުޅިފައިވާ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި މައްސަލައެކެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ބިންތިރި ޤައުމުތަކުގެ ދިރިހުރުން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގައި ވިހޭގޭސް ބޭރުކުރާ މިންވަރު މަދުކުރުމާއި، ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަކީ މިއަދު ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ.
