އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ދިވެހިރާއްޖެ ބޭރުގެ މީހުންގެ މެދުގައި މަޝްހޫރުވެފައި ވަނީ ދުނިޔެމަތީގެ ސުވަރުގޭގެ ގޮތުގައެވެ. ބިއްލޫރިކޮޅެއް ފަދަ ސާފު މޫދާއި، ހުދު ދޮންވެލި ގޮނޑުދޮށްތަކާއި، ހިތްގައިމު ގުދުރަތީ ރީތިކަމުގެ ސަބަބުން މުޅި ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރު ދިވެހިރާއްޖެ ފެންނަނީ ހުވަފެނީ މަންޒިލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް، ފޮޓޯތަކުން ފެންނަ ފުރިހަމަ ރިސޯޓުތަކުގެ ފަހަތުގައިވަނީ މުޅިން ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ. މާލޭގެ ތޮއްޖެހިފައިވާ މަގުތަކާއި، އެކި ސަރަހައްދުތަކަށް ބަރާކޮށްފައިވާ ކުނިފުނިތަކަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން އިންކާރު ކުރެވެން ނެތް ހަގީގަތެކެވެ.
ރިޕޯޓުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން ކޮންމެ އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 170,000 ޓަނުގެ ކުނި އުފެދެއެވެ. ހަމައެކަނި މާލެ ސަރަހައްދަށް ބަލާނަމަ މިއީ ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ގާތްގަނޑަކަށް 184 ޓަނެވެ. އެވެރެޖްކޮށް މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ މީހަކު ދުވާލަކު 1.2 ކިލޯގްރާމުގެ ކުނި އުފައްދާއިރު، ރިސޯޓުތަކުގައި މި އަދަދު 3.5 ކިލޯގްރާމަށް އަރައެވެ. މި ހިސާބުތަކުން އެނގެނީ ކުނީގެ މައްސަލައަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މާހައުލަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުން ކަމެވެ.
ކުނިތައް ހާމައަށް ބެހެއްޓުމާއި ރަނގަޅު ގޮތުގައި ނައްތާނުލުމުން ނުބައި ވަސްދުވުމުގެ އިތުރުން، މަދިރިއާއި ޖަނަވާރު އާލާވެ ޑެންގީ ފަދަ ބަލިތައް ފެތުރުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުނި އެންދުމުގެ ސަބަބުން ޖައްވަށް ބޭރުވާ ވިހަ ގޭސްތަކުން ނޭވާލާ ނިޒާމަށް ގެއްލުންވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، ކަނޑަށް އެޅޭ ޕްލާސްޓިކްގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ދިރުންތަކާއި ފަރުތަކަށް އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެމުންދެއެވެ.
މި މައްސަލައިގައި ސަރުކާރާއި ކަމާބެހޭ މުއައްސަސާތަކުގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ކުނި މެނޭޖްކުރާނެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމާއި، ގަވާއިދުން ކުނި އުކާލެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި ކުނި އުކާލުމުގެ ގަވާއިދުތަކަށް އަމަލުނުކުރާ ފަރާތްތަކާ މެދު ހަރުކަށި ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ހަމައެކަނި ސަރުކާރު ކުށްވެރިކޮށްގެން މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ނުލިބޭނެއެވެ. ކޮންމެ ފަރުދަކީ ވެސް ކުނި އުފައްދާ މީހަކަށް ވާއިރު، އެ ކުނި މަދުކުރުމާއި ރަނގަޅު ގޮތުގައި އުކާލުމަކީ އަމިއްލަ ޒިންމާއެކެވެ. މަގުމައްޗަށް ކުނި އެޅުމުން ދުރުހެލިވުމާއި، ކުނި ވަކިކޮށްގެން ބެހެއްޓުމަކީ މުޖުތަމައުގެ ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބެކެވެ. އަހަރެމެންގެ އަމަލުތައް އިސްލާހު ނުކޮށް، ސާފުތާހިރު މާހައުލެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
ކުނީގެ މައްސަލައަކީ މުޅި ގައުމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބޮޑު ކާރިސާއެކެވެ. މީގެ ޒިންމާ ނަގަންޖެހޭނީ ހަމައެކަނި ސަރުކާރެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދައުލަތާއި، ވިޔަފާރިތަކާއި، އަދި ކޮންމެ ދިވެހި ރައްޔިތެއްގެ ވެސް ހިއްސާ އޮތް ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ރީތި ޖަޒީރާ ރަށްތައް އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ފޯރުކޮށްދެވޭނީ، އެންމެން ގުޅިގެން ޒިންމާދާރުކަމާއެކު ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ އާދަ އަށަގަންނުވައިގެންނެވެ.
