ކުރިން މާލޭގެ އިރުއުތުރުގައި ހުސް ފަޅެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ސަރަޙައްދު މިއަދު މިވަނީ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގައި ހިންގޭ އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ އުންމީދީ އާބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް މަޝްރޫޢަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް ދިހަ އަހަރަށް ދެމިގެންދިޔަ ބިން ހިއްކުމުގެ އެކި މަރުޙަލާތަކަށްފަހު، ހުޅުމާލެ މިއަދު ފެންނަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްޤީގެ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިއީ ތޮއްޖެހުމާއި، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަމާއި، މޫސުމީ ބަދަލުތަކުން ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކަށް ދިވެހިން ދިން ވަރުގަދަ ޖަވާބެކެވެ.
20 ވަނަ ގަރުނުގެ ފަހުކޮޅަށް އައިއިރު، މާލެ ވެފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު އަދި ތޮއްޖެހިފައިވާ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ރަށަށެވެ. ތަޢުލީމާއި، ސިއްޙީ ޚިދުމަތާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް ހޯދުމަށް އަތޮޅުތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު މާލެއަށް ހިޖުރަކުރުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ބޯހިޔާވަހިކަމާއި އިޖުތިމާޢީ އެތައް މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތިވުމެވެ. މިކަމަށް ޙައްލެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން، 16 އޮކްޓޫބަރު 1997 ގައި ރައީސް މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމްގެ ވެރިކަމުގައި ހުޅުމާލެ ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢު ފެށިގެންދިޔައެވެ.
މި މަޝްރޫޢުގެ ޚާއްޞަ ސިފައަކީ، ރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްތަކާ ޚިލާފަށް ހުޅުމާލެ ހިއްކާފައިވަނީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑަށްވުރެ ގާތްގަނޑަކަށް ދެ މީޓަރު އުސްކޮށެވެ. މިއީ މޫސުމީ ބަދަލުތަކާއި ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމުގެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމަށް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައިވެސް އެޅުނު އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ އެއް ފިޔަވަޅެވެ.
ހުޅުމާލޭގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގައި ގާތްގަނޑަކަށް 188 ހެކްޓަރުގެ ބިން ހިއްކައި، އާބަން ސިޓީއެއްގެ ބިންގާ އެޅިއެވެ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗް.ޑީ.ސީ) އިން ބަލަހައްޓަމުންދިޔަ މި މަޝްރޫޢުގައި، ކުރިން ރާއްޖޭގައި ނުފެންނަ ފަދަ ތަރުތީބު މަގުތަކާއި، ޒޯންތަކަށް ބަހާލެވިފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރެވުނެވެ.
2004 ވަނަ އަހަރު ހުޅުމާލޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މީހުން ދިރިއުޅެން ފެށިއެވެ. އޭރު އެއީ ހަމަހިމޭން، މަދު ޚިދުމަތްތަކެއް ހުރި ތަނެއް ނަމަވެސް، މަޑުމަޑުން ސްކޫލްތަކާއި، މިސްކިތްތަކާއި، ޕާކުތަކާއި، ވިޔަފާރިތައް އުފެދި، ހުޅުމާލެއަކީ މާލެއަށްވުރެ ތަނަވަސްކޮށް ދިރިއުޅެވޭނެ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި މީހުން ބަލައިގަންނަން ފެށިއެވެ.
މާލެ ސަރަޙައްދުގެ އާބާދީ އިތުރުވަމުން ދިއުމާއެކު، ހުޅުމާލޭގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހި ހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް 2010 ގެ އަހަރުތަކުގެ މެދުތެރޭގައި ފެށިއެވެ. ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ އެންމެ ބޮޑު ޚާއްޞަ ކަމަކީ އުސް އިމާރާތްތަކާއި ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތަކެވެ. މީގެ ތެރެއިންވެސް އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ހިޔާ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ބިނާކުރެވުނު ޓަވަރުތަކެވެ. މިއީ އެތައް ހާސް އާއިލާއަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހިންގުނު ވަރުގަދަ މަޝްރޫޢެކެވެ.
2018 ވަނަ އަހަރު ހުޅުވުނު ”ސިނަމާލެ ބްރިޖް“ އަކީ ހުޅުމާލޭގެ ތަރައްޤީގެ ތާރީޚުގައި އައި އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަދަލެވެ. މި ބްރިޖާއެކު މާލެއާއި ހުޅުމާލެ އެއްގަމު މަގުން ގުޅާލެވި، ދަތުރުފަތުރަށާއި އިޤްތިޞާދަށް ބޮޑު އިންގިލާބެއް އައެވެ. މިއީ ހުޅުމާލެއަކީ މާލެއާ ވަކިން އޮތް ރަށެއްގެ ބަދަލުގައި، މާލެ ސިޓީގެ މުހިންމު ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބަދަލުކޮށްލި ކަމެކެވެ.
ހުޅުމާލޭގެ ތަރައްޤީގެ ވާހަކައަކީ ދިވެހިންގެ ހިތްވަރާއި، ދުރުވިސްނުމުގެ ލާމަސީލު މިސާލެކެވެ. ފަޅަކުން ފެށި މި މަޝްރޫޢު މިއަދު މިވަނީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ޒަމާނީ، އެންމެ ރޭވުންތެރި ސިޓީއަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ކުރިމަގުގައި ހުޅުމާލެ ވެގެންދާނީ ހަމައެކަނި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަރުކަޒަކަށް ނޫނެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ، އިޖުތިމާޢީ އަދި ޓެކްނޮލޮޖީގެ މައި ހަބަށް ވެގެންދާނެކަން ކަށަވަރެވެ.
