ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ދާއިރާގައި ފާއިތުވި ދުވަސްތަކަކީ ތާރީޚީ ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިވި ދުވަސްތަކެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ ދެވަނަ ދުވަހު ދައްކަންޖެހުނު 500 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސުކޫކަކީ ރާއްޖޭގެ މާލީ އިތުބާރު ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބާޒާރުގައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު އިމްތިހާނެވެ. ސަރުކާރުން މި ސުކޫކް ދައްކައި ޚަލާޞްކުރީ ސޮވްރިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑާއި ރަސްމީ ރިޒާވްގެ އެހީގައި، ޖުމްލަ 524.68 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ.
މި ބޮޑު ދަރަނި ދެއްކުމާއެކު ރާއްޖެއިން ދަރަނި އަދާނުކުރެވިދާނެ ކަމަށް އޮތް ބިރުވެރިކަން ވަނީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފިލައިގޮސްފައެވެ. ނަމަވެސް، މި ފައިސާ ދެއްކުމަށްޓަކައި ދަޢުލަތުގެ ރިޒާވުން ބޮޑު އަދަދެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން، ޤައުމުގެ މާލީ ރައްކާތެރިކަމަށް ވަނީ ނުތަނަވަސްކަން ވެރިވެފައެވެ.
ރަސްމީ ހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ސުކޫކް ދެއްކުމާ ގުޅިގެން އޭޕްރީލް މަސް ނިމުނުއިރު ރަސްމީ ރިޒާވް ވަނީ 46 އިންސައްތަ ދަށްވެފައެވެ. މާރިޗު މަހު 1.3 ބިލިއަން ޑޮލަރުގައި ހުރި ރިޒާވް އޭޕްރީލް މަސް ނިމުނުއިރު ވަނީ 717.9 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ތިރިވެފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބޭނުންކުރެވޭ ރިޒާވް ނުވަތަ ޔޫސަބަލް ރިޒާވްގެ ގޮތުގައި ހުރީ 244.2 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ. މި ހީނަރުކަމާ ގުޅިގެން ބޭރު ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ސަރުކާރާއި ބޭންކުތަކުން ވަނީ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށާފައެވެ.
މީގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ކާޑުތަކުން ކުރެވޭ މުޢާމަލާތްތައް ލިމިޓްކުރުމާއި، ބޭރު ފައިސާގެ މުޢާމަލާތްތައް ވަކި އުޞޫލެއްގެ ދަށުން ހިންގުން ހިމެނެއެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށާއި ވިޔަފާރިތަކަށް ބޭރު ފައިސާ ހޯދުމުގައި ދަތިތަކަކާ ކުރިމަތިވަމުންދެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދަށް މިވަގުތު އޮތް އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލަކީ މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކެވެ. މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލި، ފަތުރުވެރިން އަންނަ ފްލައިޓްތަކަށް ބުރޫއެރުމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުން މަޑުޖެހޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު 5.4 އިންސައްތައިގައި ކުރިއެރި ނަމަވެސް، 2026 ވަނަ އަހަރު މި އަދަދު 1 އިންސައްތައަށް ދަށްވާނެ ކަމަށް އޭޝިއަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ބޭންކުން ވަނީ ލަފާކޮށްފައެވެ.
ޚާއްޞަކޮށް މާރިޗު އަދި އޭޕްރީލް މަހު ފަތުރުވެރިން އައި އަދަދު 15 އިންސައްތައާއި 20 އިންސައްތައާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ދަށްވެފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓްތަކުން ހާމަވެއެވެ.
މި ހުރިހާ ގޮންޖެހުންތަކަކާ އެކުވެސް، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ރޭޓިން އެޖެންސީއެއް ކަމަށްވާ ”މޫޑީސް“ އިން ވަނީ ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ކުރިމަގު ’ސްޓޭބަލް‘ ނުވަތަ ހަމަޖެހޭ ޙާލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެފައެވެ. މިއީ ސަރުކާރުން ގެންނަން ފަށާފައިވާ މާލީ އިޞްލާޙުތަކާއި، ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް ވަރުގަދަކުރުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކަށް ލިބުނު ކުރިއެރުމެކެވެ. އާސަންދަ ފަދަ އިޖުތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ނިޒާމުތައް އިޞްލާޙުކޮށް، ދަޢުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަކީ އިޤްތިޞާދު އަލުން ކޮޅަށް ޖެހުމަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަންކަމެވެ. ރާއްޖޭގެ އުންމީދަކީ 2027 ވަނަ އަހަރު އަންނައިރު ފަތުރުވެރިކަން އަލުން އާރޯވެ، އިޤްތިޞާދީ ދުވެލި ބާރުވުމެވެ.
ނަމަވެސް މިވަގުތު އޮތީ ބޭރު ފައިސާގެ ތަދާއި، ދަރަނި ދެއްކުމުގެ ދަތިތަކުން އަރައިގަތުމަށް ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކެއްގެ ދަށުން މަސައްކަތްކުރަންޖެހިފައިވާ ދަނޑިވަޅެކެވެ.
