ކޮންމެ އަހަރަކު ވެސް މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއެކު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްތަކުގެ ވައިގެ ތެރެއިން އާދަޔާހިލާފު މަންޒަރެއް ފެންނަން ފަށައެވެ. އެއީ އާންމުކޮށް އޮކްޓޫބަރު މަހުން ފެށިގެން ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް ފެންނަ، ދިވެހިންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު ”ދޮންދޫނި“ ތަކެވެ. މި ދުވަސްވަރު ދޮންދޫނި ފެނުމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިންގެ ޝައުގުވެރިކަން ދަމައިގަނެފައިވާ، މޫސުމީ ރީތި މަންޒަރެކެވެ. ގިނަ ދިވެހިންނަށް މިއީ ކުޑައިރުގެ މަޖާ ހަނދާންތައް އާކޮށްދޭ ކަމެއް ނަމަވެސް، މި ކުދިކުދި ސޫފިތަކުގެ ފަހަތުގައިވަނީ ސައިންސްވެރިންގެ ހިތްތައް އަޖައިބުކުރުވާ ފަދަ ދުރު ރާސްތާގެ ދަތުރުތަކެއްގެ ވާހަކައެވެ.
ކަނޑު ހުރަސްކޮށް ކުރާ ދަތުރު
މޫސުމީ ގޮތުން ރާއްޖެއަށް އަންނަ މި ދޮންދޫންޏަކީ އިލްމީ ގޮތުން ”ގްލޯބް ސްކިމާ“ ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ވައްތަރެކެވެ. މިއީ ބޮޑެތި ކަނޑުތައް ހުރަސްކޮށް، އާދަޔާހިލާފު ދުރު ރާސްތާތަކަށް ދަތުރުކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ ސޫތްޕެކެވެ. 2009 ވަނަ އަހަރު ސައިންސްވެރިޔާ ޗާލްސް އެންޑަސަން ޝާއިއުކުރެއްވި ދިރާސާއެއްގައި، ރާއްޖެއިން ފެންނަ ދޮންދޫނިތަކަކީ ހުޅަނގު އިންޑިއާ ކަނޑު ހުރަސްކޮށް ހިޖުރަކުރާ ދޮންދޫނިތަކެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްވާފައިވެއެވެ. އޭނާގެ ހޯދުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ގިނަ އަދަދަކަށް ދޮންދޫނި ފެންނަން ފަށާއިރު، ނޮވެމްބަރު އަދި ޑިސެމްބަރު މަހު މި އަދަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ. މިއީ މި ސަރަހައްދުގެ ވިއްސާރައާއި ވައިގެ އޮއިވަރަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. މިގޮތުން، އިންޑިއާގެ ބައްރުން ފެށިގެން އިރުމަތީ އެފްރިކާއާ ދެމެދު ދޮންދޫނިތައް ކުރާ ދިގު ދަތުރުގެ މުހިންމު މަގަކަށް ރާއްޖެ ވެގެންދެއެވެ.
މި ތަކެތި އަންނަނީ ކޮންތަނަކުން؟
2012 ވަނަ އަހަރު ހެދި ދިރާސާތަކުން ދޮންދޫނީގެ އަސްލާ ބެހޭ އިތުރު ހެކިތަކެއް ލިބުނެވެ. ދޮންދޫނީގެ ފިޔަގަނޑުގައި ހުންނަ ކެމިކަލް މާއްދާތައް ދިރާސާކޮށްގެން ސައިންސްވެރިން ހޯދި ގޮތުގައި، ރާއްޖެއިން ފެންނަ މި ދޮންދޫނިތައް އުފެދިފައިވަނީ އިންޑިއާގެ އުތުރު ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. މި ހޯދުންތަކުން ސާބިތުވަނީ ރާއްޖެއާ ހަމައަށް އައުމަށް މި ކުދިކުދި ސޫފިތައް އެތައް ހާސް ކިލޯމީޓަރެއް ކަޑައްތުކުރާ ކަމާއި، އެ ދަތުރުގައި މޫސުމީ ވައިގެ ބޭނުން ހިފާ ކަމެވެ. އިލްމުވެރިން ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި މިއީ އޭޝިއާ އަދި އެފްރިކާއާ ދެމެދު އެތައް ޖީލަކަށް ދެމިގެންދާ ބޮޑު ހިޖުރަކުރުމެއްގެ ބައެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި ދަތުރުގެ ފުރިހަމަ މަގުތަކާއި ތަފުސީލުތައް ދެނެގަތުމަށް އަދިވެސް އިތުރު ދިރާސާތައް ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ.
ދިވެހިންނަށް ދޮންދޫންޏަކީ ހަމައެކަނި މޫސުމީ މެހުމާނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކުޑައިރުގެ އެތައް ހަނދާންތަކަކާ ގުޅިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ގިނަ އަދަދަކަށް ދޮންދޫނި ފެންނަން ފެށުމުން ކުޑަކުދިންނާއި ބޮޑެތިމީހުން ވެސް ބޭރަށް ނުކުމެ ދޮންދޫނި ހިފުމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ކުރަމުން އައި ކަމެކެވެ. ބައެއް މީހުން މަޖަލަކަށް ދޮންދޫނި ހިފައި، އޭގެ ބޮލާއި ފިޔަގަނޑު ވަކިކޮށް ހަދައެވެ. މިފަދަ ކަންކަމަކީ ރާއްޖޭގައި ބޮޑެތިވި ގިނަ ބައެއްގެ މާޒީގެ ތަޖުރިބާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ. މިއީ އާދައިގެ ކުޅިވަރެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ތިމާވެށީގައި މި ސޫފިތަކުގެ ދައުރާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލަން މިއީ ލިބޭ ފުރުސަތެކެވެ. އެހެނީ މި ކުދިކުދި މަޚްލޫގުތަކަކީ އަހަރެމެންގެ ރަށްތަކާ ހަމައަށް ވާސިލުވުމަށް ކަނޑު ހުރަސްކޮށް އެތައް ސަތޭކަ ކިލޯމީޓަރެއްގެ ބުރަ ދަތުރެއް ކޮށްފައިވާ ތަކެއްޗެވެ.
މި ދުވަސްވަރު ރާއްޖެއަށް އަންނަނީ ކީއްވެ؟
އަހަރުގެ މި ދުވަސްވަރު ދޮންދޫނި އައުން ގުޅިފައިވަނީ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ މޫސުމަށާއި ވައިގެ މިސްރާބަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއެވެ. ހުޅަނގު މޫސުމާއި އިރުވައި މޫސުން ބަދަލުވާ ދުވަސްވަރު ޖެހޭ ވައިގެ ސަބަބުން، ދުރު ހިސާބުތަކަށް ދަތުރުކުރުމަށް މި ސޫފިތަކަށް ފަސޭހަވެގެންދެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން ދޮންދޫނި ފެނުނު ނަމަވެސް، ރާއްޖެއަށް މޫސުމީ ގޮތުން މިހާ ގިނަ އަދަދަކަށް ދޮންދޫނި ޖަމާވުމަކީ މި ސޫފިތަކުގެ ހިޖުރަކުރުމުގެ ސިއްރުތައް ދެނެގަތުމަށް ސައިންސްވެރިންނަށް ލިބޭ ވަރަށް މުހިންމު ފުރުސަތެކެވެ.
ދޮންދޫނި ރާއްޖެއަށް އައުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގުދުރަތީ ވެށި، ދުނިޔޭގެ އެހެން ކަންކޮޅުތަކުގެ ތިމާވެއްޓާ ކިހާ ބޮޑަކަށް ގުޅިލާމެހިފައިވާ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް މިއީ ކުޑައިރުގެ ހަވީރުތަކުގައި ދޮންދޫނި ފަހާ ދުވި އުފާވެރި ހަނދާންތަކެކެވެ. ސައިންސްވެރިންނަށް މިއީ ގުދުރަތުގެ އަޖައިބުކުރަނިވި ހިޖުރަކުރުމުގެ ނިޒާމު ދެނެގަތުމަށް ލިބޭ އަގުހުރި ފިލާވަޅެކެވެ. ކޮންމެ އަހަރަކު ވެސް ދިވެހި އުޑުމައްޗަށް ދޮންދޫނިތައް އެނބުރި އައުމަކީ، ދިވެހިންގެ ޖީލުތަކާއި، ދުނިޔޭގެ ބޮޑު ގުދުރަތީ ނިޒާމާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން ހަނދާންކޮށްދޭ ދިރުމެއް ހުރި މިސާލެކެވެ.
