ޅ. އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ އިދާރާއިން ހިންގި 4.4 މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ރުފިޔާގެ މަޝްރޫޢުތަކުން ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ކޮންޓްރެކްޓަރުންގެ ބިލްތަކުން އުނިކުރަންޖެހޭ ރިޓެންޝަން ފައިސާ އުނިނުކޮށް އެއްކޮށް ދޫކޮށްފައިވާކަން އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ނެރުނު އެ ކައުންސިލް 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ކޮމްޕްލަޔަންސް އޮޑިޓް ރިޕޯޓުން ހާމަވެއްޖެއެވެ.
މި މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި އިދާރީ ގަވާއިދަކާ ޚިލާފުވުމުގެ އިތުރުން، ކައުންސިލްތަކުގެ އެތެރޭގެ ކޮންޓްރޯލް ނިޒާމު އިންތިހާއަށް ބަލިކަށިވެ، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަށް ބޮޑެތި މާލީ ހިރާސްތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ނެރުނު ކޮމްޕްލަޔަންސް އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ޅ. އަތޮޅު ކައުންސިލުން އެކި ފަރާތްތަކާ ހަވާލުކޮށްގެން ހިންގި ތަރައްޤީގެ އެކި މަޝްރޫޢުތަކަށް ޖުމްލަ 4,473,855 (ހަތަރު މިލިއަން ހަތަރު ލައްކަ ހަތްދިހަ ތިންހާސް އަށްސަތޭކަ ފަންސާސް ފަސް) ރުފިޔާ ދޫކޮށްފައިވަނީ އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ރިޓެންޝަން ފައިސާ ނުކަނޑައެވެ.
ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދު (ގަވާއިދު ނަންބަރު: 2023/R-158) ގެ 10.62 ވަނަ މާއްދާގައި ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، 500,000 (ފަސްލައްކަ) ރުފިޔާއަށް ވުރެ މަތީ އަގުހުރި މަސައްކަތްތައް އަމިއްލަ ފަރާތްތަކާ ހަވާލުކޮށްގެން ކުރިއަށްގެންދާއިރު، ދައްކާ ކޮންމެ ބިލެއްގެ އަގުން މަދުވެގެން 5 އިންސައްތަ ރިޓެންޝަން ފައިސާގެ ގޮތުގައި ހިފަހައްޓަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. މިފަދަ ސާފު ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް ގާއިމުވެފައި އޮއްވައި، އެއްވެސް ކަނޑައެޅުމަކާ ނުލައި މުޅި ޖުމްލަ އަގު އެއްކޮށް ދޫކުރުމަކީ މާލީ ޒިންމާދާރުކަން ކުޑަވުމާއި ފަރުވާކުޑަކަމުގެ ބޮޑު ހެއްކެއް ކަމުގައި ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
ރިޓެންޝަން ފައިސާއަކީ އިމާރާތްކުރުމާއި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ނިމުމަށްފަހު، އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކުރާ ގެރެންޓީ މުއްދަތު ނުވަތަ ޑިފެކްޓްސް ލައިބިލިޓީ ޕީރިއަޑް ގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތުން ފެންމަތިވެދާނެ އެންމެހައި އުނިކަންކަމާއި މައްސަލަތައް ކޮންޓްރެކްޓަރު ލައްވައި ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި ދައުލަތަށް ލިބިދޭ އެންމެ ވަރުގަދަ މާލީ ރައްކާތެރިކަމެވެ.
މި ފައިސާ ނުކަނޑައި ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން، މަސައްކަތް ނިމުމަށްފަހު އެއްވެސް ފަންނީ ނުވަތަ އޮނިގަނޑުގެ މައްސަލައެއް ފެންމަތިވެއްޖެ ހާލަތެއްގައި ކޮންޓްރެކްޓަރު ޒިންމާދާރުކުރުވައި އެކަން އިސްލާހުކުރުވުމުގެ މާލީ ބާރު ކައުންސިލްގެ އަތުން ގެއްލިގެންދެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެފަދަ މަރާމާތުތަކަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން އަލުން އިތުރު ޚަރަދުތަކެއް ކުރަންޖެހި، ރައްޔިތުންގެ ޓެކްސް ފައިސާއިން ބޮޑެތި މާލީ ގެއްލުންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެގެންދެއެވެ.
މި މައްސަލައިގެ ތެރެއިން އޮޑިޓުން ފާހަގަކުރެވުނު އަނެއް ކަންބޮޑުވުމަކީ މަޝްރޫޢުތަކާ ގުޅިގެން ކައުންސިލުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ބަލިކަށިކަމެވެ.
އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ބައެއް މަޝްރޫޢުތަކުގެ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ރިޓެންޝަން ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމާ ގުޅޭ އެއްވެސް މާއްދާއެއް އަދި ޝަރުތެއް ހިމަނާފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ބައެއް އެއްބަސްވުންތަކުގައި އެ ޝަރުތު ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތް ނަމަވެސް، ފައިސާ ދޫކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި އެއަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް ބަލާފައި ނުވުމަކީ އިދާރީ މޮނިޓަރިންގ އާއި އެތެރޭގެ އޮޑިޓް ކޮންޓްރޯލްތަކުގެ ފަރުވާކުޑަކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވިއިރުވެސް މަސައްކަތް ނުނިމި ލަސްވި މަޝްރޫޢުތަކުން ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ލަސްވުމުގެ ބަދަލު ނުވަތަ ލިކުއިޑޭޓެޑް ޑެމޭޖަސް ހޯދުމަށްވެސް ކައުންސިލުން އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު އަޅާފައި ނުވާކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކޮންޓްރެކްޓަރުންގެ ފަރާތުން މަސައްކަތް ލަސްވުމުން ލިބުނު ގެއްލުންތަކަށް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ފުރުސަތުވެސް ވަނީ ގެއްލިފައެވެ.
މިފަދަ މައްސަލަތައް ތަކުރާރުވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްގެ އެތެރޭގެ މާލީ ކޮންޓްރޯލްތައް މިހާރަށްވުރެ ހަރުދަނާކޮށް، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ގަވާއިދަށް ފުރިހަމައަށް އަމަލުކުރުމަށް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ވަނީ ލަފާދީފައެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ހަވާލުކުރެވޭ އެންމެހައި މަޝްރޫޢުތަކުގެ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުން ލާޒިމުކުރާ ރިޓެންޝަން ފައިސާގެ މާއްދާތައް ހިމެނުމަށާއި، ބިލްތައް ފާސްކޮށް ފައިސާ ދޫކުރުމުގެ ކުރިން އެ މާއްދާތަކަށް ފުރިހަމައަށް ބޯލަނބާފައިވޭތޯ ކަށަވަރުކުރުމުގެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަށްވެސް ވަނީ އަންގާފައެވެ.
