ދިވެހިރާއްޖެއަކީ، ގައުމުގެ ޖުމްލަ ސަރަޙައްދުގެ 99 އިންސައްތައަށްވުރެ ގިނައީ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދު ކަމުގައިވާ، ކުދިކުދި ރަށްތަކަކުން އެކުލެވިގެންވާ ޤައުމެކެވެ. މިގޮތުން، ބިމުގެ ސަރަޙައްދު ކުޑަވިޔަސް، ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ދަނޑުވެރިކަމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަމުން އައި ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ޔަޤީންކުރުމުގައި ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދައުރު ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ކުރީގެ ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުން އޮތް ގޮތުން، ކޮންމެ ރަށެއްވެސް އަމިއްލައަށް ފުދޭވަރަށް ކާބޯތަކެތި ހޯދުމަށް ދަނޑުވެރިކަމަށް ބަރޯސާވެފައި އޮތެވެ.
އިހުގެ ދަނޑުވެރިކަން
ކުރީގެ ޒަމާނުގައި ދިވެހިން ދަނޑުވެރިކަން ކުރަމުން އައީ ވަރަށް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައެވެ. ކާނާއެއް ނާޅައި، ބޭހެއް ނުޖަހައި، ޤުދުރަތީ ގޮތުން ލިބޭ ވާރޭ ފެނާއި، ރާއްޖޭގެ މޫސުމަށް އެކަށޭނަ ގޮތަކަށް، އަތުން ކުރާ މަސައްކަތުންނެވެ. މިގޮތުން ހައްދަމުން އައި ތަކެތީގެ ތެރޭގައި، ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ގިނަ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ. ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޒުވާރި، ބިންބި އަދި ދޮނަޅު ފަދަ ތަކެތި ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ތަރުކާރީގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބަރަބޯ، ފުފޫ، ޗިޗަންޑާ ފަދަ ތަކެތި ހިމެނުނުއިރު، ފަލަމަޑީގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ބަނބުކެޔޮ، ކަށިކެޔޮ، ހިއްތަލަ ފަދަ ތަކެއްޗަކީ ދިވެހިންގެ މައިގަނޑު ކާނާއެވެ. އަދި އަނބު، ޖަނބުރޯލު، ފޭރު ފަދަ މޭވާގެ ބާވަތްތަކަކީވެސް ގޭގޭގައި ހައްދާ، އޭގެ ރަހަ ލިބެމުން ދިޔަ ތަކެއްޗެވެ. މިހުރިހާ ބާވަތްތަކެއް ހައްދަމުން އައީ އަމިއްލަ ބޭނުމަށް އަދި ރަށު ފެންވަރުގައި ބަދަލުކޮށް ހެދޭނެ ގޮތަށެވެ.
ދަނޑުވެރިކަމަށް އައި ބަދަލުތައް
ޒަމާނަށް އައި ބަދަލުތަކާއެކު، ދިވެހިންގެ ކެއިންބުއިމުގެ އާދަކާދަތަކަށްވެސް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. ދުނިޔެ ބަވަނަވަމުން އައުމާއެކު، އެކި ޤައުމުތަކުގެ ކާބޯތަކެތި ރާއްޖެއަށް އަންނަން ފެށިއެވެ. މިއީ ޤުދުރަތީ ބަދަލުތަކެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ހިތާމަޔަކީ މި ބަދަލުތަކާއެކު ކުރީގެ ދަނޑުވެރިކަން މަޑުމަޑުން އުވި، ނެތިގެން ދިއުމެވެ. އެކި ކަށިކެޔޮ ބާވަތްތަކާއި ބަނބުކެޔޮ ފަދަ މުހިންމު ކާބޯތަކެތީގެ ބަދަލުގައި ފުށްފަދަ ތަކެތި އާންމުވެ، މޭވާގެ ބަދަލުގައި އެހެނިހެން ބާވަތްތައް އާންމުވިއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، ދިވެހިންގެ ކާބޯތަކެތީގެ ސަގާފަތަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރިއެވެ.
ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތަށް ދިމާވެފައިވާ ގޮންޖެހުންތައް
މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތަށް ގިނަގުނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ވަނީ ދިމާވެފައެވެ. އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައަކީ ޞިނާޢަތަށް އެކަށީގެންވާ ސަމާލުކަމެއް ދައުލަތުގެ ފަރާތުންނާއި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ނުލިބުމެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދިވެހިންގެ މައިގަނޑު ގަހަކީ ރުއް ކަމުގައިވިޔަސް، ރުއްގަހުގެ މުސްކުޅިވުމާއި، އާ ރުއްގަސް އިންދައި ބެލެހެއްޓުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްތަކެއް ނުކުރެވުމަކީވެސް ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. ދަނޑުވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް ބޭނުންވާ ފަޅުރަށްތައް ދޫކުރުމުގައި ހަރުދަނާ އުޞޫލުތަކެއް ނެތުމާއި، އެކަމުގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުންވެސް މިޞިނާޢަތަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ. އެންމެ ހިތާމަވެރި އެއް ކަމަކީ، ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތަށް ޒުވާނުން ޝައުޤުވެރިކަން ކުޑަވުމެވެ. އެމީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި މިއީ އާމްދަނީ ރަނގަޅު އަދި ކުރިއެރުން ހުރި ދާއިރާއެއް ނޫނެވެ.
ކުރިމަގު އަދި ހައްލުތައް
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް ދިރުވައި، ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުން މުހިންމެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، ސަރުކާރުން ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދީގެން ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރަން ޖެހެއެވެ. މިކަމަށް ބޭނުންވާ ސިޔާސަތުތަކާއި، ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ. ރުއްގަސް އިންދުމުގެ ޤައުމީ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގައި، އާ ރުއްގަސް ހެދިބޮޑުކުރުމަށް ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ދިނުން މުހިންމެވެ. އަދި ދަނޑުވެރިކަމަށް ބޭނުންވާ ބިން ހޯދައި ދިނުމަށްޓަކައި، ފަޅުރަށްތައް ދޫކުރުމުގައި ހަރުދަނާ އުޞޫލުތަކެއް ޤާއިމުކޮށް، އެކަމަށް ހިތްވަރު ދިނުންވެސް މުހިންމެވެ. އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ ޒުވާނުންނަށް ދަނޑުވެރިކަމުގެ ތަމްރީނު ދިނުމާއި، މިއީ އާމްދަނީ ރަނގަޅު، ދެމެހެއްޓެނިވި މަސައްކަތެއްކަން އަންގައިދިނުމެވެ. އެކި ޒަމާނީ ފަންނުވެރިކަން ބޭނުންކޮށްގެން ދަނޑުވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް ޒުވާނުންނަށް ހިތްވަރުދިނުން މުހިންމެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކާބަފައިންގެ ޒަމާނުއްސުރެ ފެށިގެން އަންނަ، ވަރަށް މުހިންމު ޞިނާޢަތެކެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަގާފަތާއި، ދިރިއުޅުމުގެ މުހިންމު ބައެކެވެ. މި ޞިނާޢަތް އަލުން ދިރުވައި، ކުރިއެރުވުމަކީ މިއަދުގެ ޖީލުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އެހެންކަމުން، ސަރުކާރާއި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން އަދި އާންމު ރައްޔިތުންވެސް ގުޅިގެން މިކަމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ، ރާއްޖޭގެ ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ޔަޤީންކުރުމަށްޓަކައި ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ނިންމާލުމުގެ ގޮތުން ދަންނަވާނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މާޒީއާއި މުސްތަޤުބަލު ގުޅުވައިދޭ މުހިންމު ފާލަމެކެވެ. މި ޞިނާޢަތް ދިރުވައި ކުރިއެރުވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމީ ދިރުމާއި، އިޤްތިޞާދީ މިނިވަންކަމާއި، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ޔަޤީންކުރުމަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، މިއަދުގެ ޖީލުން މި ޞިނާޢަތަށް އަހައްމިއްޔަތުކަން ދީ، ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމީ ވާޖިބެކެވެ. މިގޮތުން، ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތް ކުރިއެރުވުމަށް ކުރެވޭ ކޮންމެ މަސައްކަތަކީ ދިވެހި ޤައުމުގެ ދެމިއޮތުމަށާއި ކުރިއެރުމަށް އެޅޭ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެއް ކަމުގައި ދެކެމެވެ.
