ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުކުރުމަށްފަހު، ކޯޓުން ބޭރުން ފުލުހުންގެ ބަންދުން އަމިއްލައަށް ދޫކޮށްލާ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށަންވާނީ އެމީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ދުވަހުން ފެށިގެން ކަމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ކަނޑައަޅައިފިއެވެ.
ހައިކޯޓުން މިގޮތަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނުމުގައި ދަށު ކޯޓަކުން ނިންމި ނިންމުމެއް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުން ބެލި މައްސަލައެއްގައެވެ.
މި ޙުކުމާއެކު، ތަޙުޤީޤީ މަރުޙަލާގައި ބަންދުކުރުމަށްފަހު ދޫކޮށްލެވޭ މީހުންގެ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ އިޖުރާއަތުތައް ހިނގަންވާނެ ގޮތާމެދު އުފެދިފައި އޮތް ޤާނޫނީ ބޮޑު ޚިޔާލުތަފާތުވުމަކަށް ވަނީ ސާފު ނިމުމެއް އައިސްފައެވެ.
މި މައްސަލައަކީ ޑައިމޯފިންއިން މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލައިދިނުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ނ. މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި މައްސަލައެކެވެ. ނަމަވެސް، މަނަދޫ ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރ ނިންމެވީ އެ ދަޢުވާ ފޯމު ބަލައިނުގަތުމަށެވެ.
ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމެވުމުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޒިރުކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން މުއްދަތު ގުނާއިރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ފަހަނައަޅައި ގޮސްފައިވާ ކަމަށެވެ.
އެ ނިންމުން މުރާޖަޢާކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތުން އެ ކޯޓުގެ މެޖިސްޓްރޭޓަށް ހުށަހެޅުމުންވެސް، މެޖިސްޓްރޭޓް ނިންމެވީ އެ ކޯޓުން ކުރިން ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތަކަށާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު 5 ވަނަ އިޞްލާޙަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމެވުން ބަދަލުކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ މި ވިސްނުމަކީ، މީހަކު ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށްފަހު ފަހުން ދޫކޮށްލި ނަމަވެސް، ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނުން މެދުނުކެނޑި، އެމީހަކު ފުރަތަމަ ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން ހިނގަމުންދާނެ ކަމަށް ބެލި ބެލުމެކެވެ.
މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ މި ނިންމުން ބާޠިލުކޮށްދިނުމަށް އެދި ދައުލަތުން ހައިކޯޓުގައި މައްސަލަ އިސްތިއުނާފުކުރިއެވެ. ދައުލަތުގެ މައިގަނޑު ޙުއްޖަތަކީ ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ދަށު ކޯޓުން ކުށްހީއެއް ކޮށްފައިވާ ކަމެވެ.
އެގޮތުން ދައުލަތުން ފާހަގަކުރި މުހިންމު ނުކުތާތަކުގެ ތެރޭގައި:
- ފަނޑިޔާރެއްގެ އަމުރަށް ބަންދުކުރުމަށްފަހު ފުލުހުންގެ ބަންދުން ދޫކޮށްލާ މީހެއްގެ މައްސަލައިގައި، ތަޙުޤީޤު ނިންމައި ޕީޖީ އޮފީހަށް ފޮނުވުމާއި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށަންވާނީ އެމީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ތާރީޚުން ފެށިގެން ކަމަށްވުން.
- ބަންދުގައި ބައިތިއްބައިގެން ތަޙުޤީޤުކުރާ މީހުންނާއި، ބަންދުން މިނިވަންވެ މުޖުތަމަޢަށް ދޫވެފައިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު އެއް އުޞޫލަކުން ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށްވުން.
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު 5 ވަނަ އިޞްލާޙަކީ އެ އިޞްލާޙު ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ނިމިފައިވާ ނުވަތަ ހިނގަމުންދިޔަ މުޢާމަލާތްތަކުގެ މައްޗަށް ފަހަތަށް ހިނގާ ގޮތަށް ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫންކަން.
- ދަށު ކޯޓަކުން އަމިއްލައަށް ނިންމާފައި ހުންނަ ނިންމުންތަކަކީ މަތީ ކޯޓުތަކަށް ބާރުފޯރުވޭ ނުވަތަ މުޅި ޝަރުޢީ ނިޒާމަށް ލާޒިމުވާ ޤާނޫނީ ނައްޞެއް ނޫންކަން.
ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބެއްލެވުމަށްފަހު ނިންމަވާފައިވަނީ ދައުލަތުގެ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް ޞައްޙަ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލުމުން، ބަންދުގައި ހުންނަ މީހުންނަށް ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުރު މުއްދަތުތައް އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ހިނގުން ހުއްޓޭނެ ކަމަށާއި، ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ މުއްދަތު ގުނަން ޖެހޭނީ އެމީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ތާރީޚުން ފެށިގެން ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
މި ނިންމުމުގެ ސަބަބުން، ޖިނާއީ ތަޙުޤީޤުތަކުގައި މީހުން ބަންދުން ދޫކޮށްލެވޭ ޙާލަތްތަކުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމަށް ލިބޭ ޤާނޫނީ މުއްދަތު ސާފުވެ، ކޯޓުތަކުގައި މިފަދަ ދަޢުވާތައް ބަލައިގަތުމުގައި އޮތް އިޖުރާއީ އޮޅުންބޮޅުންތައް ވަނީ ޙައްލުވެގެން ގޮސްފައެވެ. އަދި މިއީ ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކުރުމާއެކު، ދައުލަތުން ހިންގާ ތަޙުޤީޤުތަކާއި ދަޢުވާތައް ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
