ޢާންމު ތަނެއްގައި މުސްލިމަކާމެދު ކާފަރެއްގެ ގޮތުގައި ތުހުމަތުކުރި ކަމަށް ބުނެ ދަޢުލަތުން ދަޢުވާ އުފުލާފައިވާ މައްސަލައެއްގައި، ދިފާޢުން ހުށަހެޅި ފަސް ހެއްކަކު ބަލައިނުގަތުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެ ނިންމުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކޮށްފިއެވެ.
މި މައްސަލައަކީ އަޙްމަދު ފާއިޒުގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 124 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރިއަށްގެންދާ ޖިނާއީ ދަޢުވާއަކާ ގުޅިގެން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ނިންމި ނިންމުމެއްގެ އިސްތިއުނާފެވެ. މި މައްސަލައިގައި ހައިކޯޓުން ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ބާތިލް ކުރީ މި މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ޝަރީޢަތުގައެވެ.
ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި މި މައްސަލައިގެ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާ ހިނގަމުންދިޔައިރު، ދަޢުލަތުގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ފުލުހުންގެ ދެ ހެކިވެރިންގެ ހެކިބަސް ނަފީކުރުމަށްޓަކައި އަޙްމަދު ފާއިޒުގެ ފަރާތުން ފަސް ހެއްކަކު ހުށަހެޅިއެވެ. ނަމަވެސް، ހެކި ހުށަހެޅި ފޯމުގައި ސާބިތުކުރަން ބޭނުންވާ ވާޤިޢާ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ތަފްޞީލުކޮށްދީފައި ނުވާކަމަށް ބުނެ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން އެ ހެކިން ބަލައިނުގަތުމަށް ދަޢުލަތުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިއެވެ.
މި ހުށަހެޅުމާ ގުޅިގެން ދިފާޢުން ހުށަހެޅި ރައްދު ފޯމުގައި އެ ހެކިން ހުށަހަޅާ ސަބަބުތައް އިތުރަށް ތަފްޞީލުކޮށްދީފައި ވަނިކޮށްވެސް، ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 114 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެ ހެކިންނަކީ މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ހެކިން ނޫން ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެ ފަސް ހެކިން ޝަރީޢަތަށް ބަލައިނުގަތުމަށް ދަށު ކޯޓުން ނިންމުމާ ގުޅިގެން، އެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށްދިނުމަށް އެދި އަޙްމަދު ފާއިޒުގެ ފަރާތުން ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފު ކުރިއެވެ.
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ހައިކޯޓުގައި ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ހެކިބަސް ދޭ މީހެއްގެ އިތުބާރާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހަޅާ ހެއްކަކީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މައްސަލައާ ސީދާ ގުޅުންހުރި ހެއްކެކެވެ. އަދި ހަމައެކަނި ފޯމު ފުރުމުގައި ހުރި އުނިކަމަކަށް ބަލައި، ހެކިން ހުށަހެޅި މަޤްޞަދު ސާފުކުރުމެއް ނެތި ދިފާޢީ ހެކިން ބޭރުކޮށްލުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އެކަށީގެންވާ ވަގުތާއި ވަސީލަތްތައް ލިބިގެން ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤާއި ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ އަސާސީ ޙައްޤަށް އުނިކަން އަންނަ ކަމެއް ކަމަށް ދިފާޢުން ވަކާލާތު ކުރިއެވެ.
މިކަމާ ގުޅިގެން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ކޯޓުގައި ވާހަކަދައްކަމުން ބުނީ، ހެކި ހުށަހެޅި ފޯމުގައި އެ ހެކިން ހުށަހަޅާ ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. އަދި ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާގެ އަޑުއެހުމުގައި އެކަން އިތުރަށް ތަފްޞީލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރުގައި އޮތް ކަމެއް ކަމަށާއި، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 127 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުމުގެ މަރުޙަލާގައި އަދިވެސް ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ އިޖުރާއީ ފުރުޞަތު އޮންނާނެ ކަމަށް ދަޢުލަތުން ފާހަގަކުރިއެވެ.
ހައިކޯޓުން މި މައްސަލަ ވަޒަންކުރުމަށްފަހު ފާހަގަކުރީ، ދިފާޢުން ހުށަހެޅި ފޯމާއި އޭގެ ފަހުން ހުށަހެޅި ރައްދު ފޯމަށް ބެލުމުން، އެ ހެކިން ހުށަހަޅަނީ ދައުލަތުގެ ހެކިވެރިންގެ އިތުބާރު ނަފީކުރުމަށްކަން ފުރަތަމަ ނަޒަރުންވެސް އެނގެން އޮންނަ ކަމަށެވެ. ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ހެކިބަސްދޭ މީހާގެ އިތުބާރާ ގުޅޭ ހެކިތަކަކީ މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ހެކިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، ހަމައެކަނި ފޯމުގެ އިބާރާތް ފުރިހަމަނުވުމުގެ ސަބަބުން، އަދި ރައްދު ފޯމުގައި ދީފައިވާ ތަފްޞީލުތަކަށް އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ހެކިތައް ބޭރުކޮށްލުމަކީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
ހައިކޯޓުން އިތުރަށް ބަޔާންކުރީ، ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާގައި ހެކިތަކާމެދު ގޮތް ނިންމަންވާނީ މަތިމަތިން ބަލާލުމަކުން ނޫން ކަމަށާއި، ޤާނޫނީ ވަރުގަދަ ބުރަދަނެއް ހުރި ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކަމަށެވެ. ހެކި ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމާއިރު އެކަށީގެންވާ ޝަރުޢީ ސަބަބު ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުން ފުށުއަރާ ކަމަށް ހައިކޯޓުން ދުށްޓެވެ. އެހެންކަމުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން އަންނަ ގޮތަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރިއެވެ.
