ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަށް މުހިންމު ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅި ބިލު، މަޖިލީހުން ބަލައިގަނެ، އެ ބިލު ދިރާސާ ކުރުމަށް ހަތް މެންބަރުންގެ ވަގުތީ ކޮމިޓީއަކަށް ފޮނުވާފައިވާކަން އެއީ މިހާރުގެ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދެވިފައިވާ އެއް ކަމެވެ.
ވެރިކަންކުރާ ޕީއެންސީގެ ޕީޖީ ލީޑަރު އިބްރާހިމް ފަލާހު ހުށަހެޅުއްވި މި ބިލުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލައި، ރަށު ކައުންސިލްތަކާއި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު މަދުކުރުމެވެ. މި ބިލު މަޖިލީހުން ބަލައިގަތީ ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވި 48 މެންބަރުންގެ ވޯޓުންނެވެ. މި ވޯޓުގައި އިދިކޮޅު އެއްވެސް މެންބަރަކު ބައިވެރިވެފައެއް ނުވެއެވެ.
މި ބިލު ދިރާސާ ކުރުމަށް ފޮނުވި ހަތް މެންބަރުންގެ ވަގުތީ ކޮމިޓީގައި ހިމެނެނީ ބާރަށު ދާއިރާގެ މެންބަރު އިބްރާހިމް ޝުޖާއު، މައްޗަންގޮޅި މެދު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ޒަމީރު، ތުޅާދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަބްދުލްހަންނާނު އަބޫބަކުރު، ވެލިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު އައްބާސް، ފުނަދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު މަމްދޫހު، ތޮއްޑޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ހުސެއިން ސަމީރު އަދި ނިލަންދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ފާތިމަތު ސައުދާއެވެ. މި ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތަކީ ބިލުގައި ހިމެނޭ އިސްލާޙުތައް ދިރާސާކޮށް، މަޖިލީހުގެ ފްލޯއަށް ގެނައުމުގެ ކުރިން ބޭނުންވާ އިތުރު ބަދަލުތައް ހުށަހެޅުމެވެ.
ކައުންސިލަރުންގެ އަދަދަށް އަންނަ ބަދަލުތައް
ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނަށް ގެނެވޭ މައިގަނޑު ބަދަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު ކަނޑައެޅުމުގެ އުސޫލު ބަދަލުވުން ހިމެނެއެވެ. މިހާރު އޮންނަ ގޮތުން ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް ކައުންސިލަރުންގެ އަދަދު ކަނޑައަޅަނީ އާބާދީއަށް ބަލާފައެވެ. އިސްލާޙުތަކުގައިވާ ގޮތުން، ރަށެއްގެ އާބާދީ 2000 އަށް ވުރެ ކުޑަ ނަމަ، އެ ރަށަކުން އިންތިހާބު ކުރާނީ އެންމެ ތިން ކައުންސިލަރުންނެވެ. ނަމަވެސް، 2000 އަށް ވުރެ ބޮޑެތި އާބާދީތަކުން މިހާރު އޮންނަ ގޮތަށް ފަސް ކައުންސިލަރުން ހޮވާނެއެވެ. މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން ކުދި ރަށްރަށުގެ ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު މަދުވެގެން ދާނެއެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު ކަނޑައެޅުމުގައި ވެސް ބަދަލުތަކެއް ހިމެނެއެވެ. މާލެ ސިޓީއިން އިންތިހާބު ކުރާނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި އެ ސިޓީތަކުން މެންބަރުން އިންތިހާބު ކުރާ އަދަދަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފުވައްމުލަކު ސިޓީގެ ކޮންމެ އަވަށަކުން ކައުންސިލަރަކު އިންތިހާބު ކުރާނެ ކަމަށް ވެސް އިސްލާޙުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
އަންހެން މެންބަރުންނާއި އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ
ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނަށް ގެނެވޭ އިސްލާޙުތަކުގެ ތެރޭގައި ކައުންސިލްތަކުގައި އަންހެން މެންބަރުން ތިބުން ލާޒިމުކުރުން ހިމެނެއެވެ. މި ބަދަލަކީ ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރުމަށް ގެނެވޭ މުހިންމު ބަދަލެކެވެ. ތިން ކައުންސިލަރުން ހޮވާ ރަށްރަށުގައި މަދުވެގެން އެއް މެންބަރަކީ އަންހެނަކަށް ވާންޖެހޭއިރު، ފަސް ކައުންސިލަރުން ހޮވާ ރަށްރަށުގައި ދެ ކައުންސިލަރުންނަކީ އަންހެނުންނަށް ވާންޖެހެއެވެ. މިއީ ޖެންޑަރ އީކުއަލިޓީ އިތުރުކުރުމަށް އެޅޭ ފިޔަވަޅެކެވެ.
އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ (ޑަބްލިއުޑީސީ) އަށް ވެސް ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ. އިސްލާޙުގައިވާ ގޮތުން، ޑަބްލިއުޑީސީގެ މެންބަރުން ވެސް އިންތިހާބު ކުރަންޖެހޭނީ ކައުންސިލާ އެއް އަދަދަކަށެވެ. އެގޮތުން، ތިން ކައުންސިލަރުން ހޮވާ ރަށްރަށުގެ ޑަބްލިއުޑީސީގައި ވެސް ތިބޭނީ ތިން މެންބަރުންނެވެ. މި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ޑަބްލިއުޑީސީގެ މަސައްކަތްތައް ހަރުދަނާކޮށް، ކައުންސިލްތަކާ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް މަގުފަހިވާނެއެވެ.
ލޯކަލް ގަވަމަންޓް އޮތޯރިޓީ (އެލްޖީއޭ) އަށް އިތުރު ބާރު
ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނަށް ގެނެވޭ އިސްލާޙުތަކުގެ ތެރޭގައި ލޯކަލް ގަވަމަންޓް އޮތޯރިޓީ (އެލްޖީއޭ) އަށް އިތުރު ބާރުތަކެއް ދިނުމަށް ޚާއްޞަ މާއްދާތަކެއް ހިމަނާފައިވެއެވެ. މި ބަދަލުތަކުގެ ދަށުން، ކޮންމެ އިދާރީ ދާއިރާއެއްގައި އެލްޖީއޭގެ އޮފީސްތައް ހިންގުމުގެ ބާރު އެ އިދާރާއަށް ލިބިގެންދެއެވެ. މިއީ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު މޮނިޓަރ ކުރުމާއި، ކައުންސިލްތަކަށް އެހީތެރިވުމުގެ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ހަމައެހެންމެ ކައުންސިލްތަކުން ރަސްމީކޮށް ރިޕޯޓު ކުރަންޖެހޭ އަދި ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭ ފަރާތަކީ އެލްޖީއޭ ކަމަށް ވެސް އިސްލާޙުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ބެލެހެއްޓުމާއި، އެކައުންޓަބިލިޓީ އިތުރުކުރުމަށް އެލްޖީއޭގެ ދައުރު ބޮޑުވެގެންދާނެއެވެ.
ކައުންސިލަރުންގެ އަދަދު މަދުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ބިލަކީ ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނަށް މުހިންމު ބަދަލުތަކެއް ގެނެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގާ އުސޫލަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްދާނެ ބިލެކެވެ. އަތޮޅު ކައުންސިލްތައް އުވާލައި، ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ މެންބަރުންގެ އަދަދު އާބާދީއާ ގުޅުވައިގެން ކަނޑައެޅުމާއި، އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން ލާޒިމުކުރުމަކީ މި ބިލުގެ މުހިންމު ބައެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އެލްޖީއޭގެ ބާރުތައް އިތުރުކުރުމަކީ ކައުންސިލްތަކުގެ އެކައުންޓަބިލިޓީ އިތުރުކޮށް، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރުމަށް އެޅޭ ފިޔަވަޅެކެވެ. މި ބިލު މިހާރު ވަގުތީ ކޮމިޓީއަކުން ދިރާސާ ކުރަމުންދާ އިރު، މި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލޯކަލް ގަވަމަންސްއަށް އަންނާނެ އަސަރުތަކަށް ގިނަ ބަޔަކު އަންނަނީ އިންތިޒާރު ކުރަމުންނެވެ.
