ދިވެހި ބަހާއި ސަގާފަތާއި ތަރިކައާ ބެހޭ މިނިސްޓަރުކަމުގެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވި އާދަމް ނަސީރު އިބްރާހީމް، މަގާމުން ވަކިވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު ހިމޭނުން ހުންނެވުމަށްފަހު، އިއްޔެ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ނުސީދާ މެސެޖެއް ދޫކޮށްލައްވައިފިއެވެ.
ފޭސްބުކް މެދުވެރިކޮށް އާދަމް ނަސީރު ހިއްސާކުރެއްވި މި މެސެޖަކީ ކޮންމެ އިންސާނެއްގެ ކިބައިގައި ވެސް ފޮރުވިފައިވާ އުނި ކަންތައްތަކެއް ހުންނާނެކަން ބަޔާންކޮށްދޭ މާނަފުން ޅެމެކެވެ. މި ޅެމުގެ ޒަރީއާއިން އޭނާ ވަނީ މުޖުތަމައަށް އަގުހުރި ނަސޭހަތްތަކެއް ދެއްވާފައެވެ.
މި ޅެމުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ކަމަކީ، ޅެމުގެ ފުރަތަމަ ބައިތުން ފެށިގެން ދީފައިވާ މާނަފުން އިރުޝާދެވެ. އެ ބައިތުގައި އެކުލެވިގެންވަނީ ނުހަނު އަގުހުރި އަދި އެހާމެ ފުން ނަސޭހަތްތަކެކެވެ. މިއީ އިންސާނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އުނިކަންކަމާ މެދު ވިސްނާލުމަށް ބާރުއަޅާ، އިބްރަތުން ފުރިގެންވާ ބަސްތަކެކެވެ.
މިނިސްޓަރުކަމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށްފަހު އާދަމް ނަސީރު އާންމުކުރެއްވި މި ފުރަތަމަ ޅެމާއެކު، ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ވަނީ މިކަމަށް ހުއްޓިފައެވެ. ބަހުގެ މާހިރެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވޭ އާދަމް ނަސީރުގެ މި ޅެމަކީ މި ދަނޑިވަޅުގައި އޭނާގެ އިހުސާސްތައް ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ބަޔާންކޮށްދެއްވުމަށް ބޭނުންކުރެއްވި ވަސީލަތެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގެ ވަޒީރުކަމުން އާދަމް ނަސީރު އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައިވަނީ އަމިއްލަ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި ކަމަށް ކުރިން މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް އިއްޔެ އޭނާ ހިއްސާކުރެއްވި މި ޅެމަކީ އޭގެ ފުންމިނާއި މާނައިގެ ސަބަބުން ގިނަ ބަޔަކު ބަހުސްކުރަމުންދާ ލިޔުމަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.
މީސްތަކުންގެ އުނިސިފަތައް
މީސްތަކުންގެ ކިބައިން އުނިސިފައެއް ފެންނަހިނދު، ހަނދާންކުރާށެވެ.
ތިބާގެ ކިބައިގައިވެސް އުނިސިފަތައް ހުރިކަމެވެ. އަދި އެއީވެސް ހަމަ އިންސާނުންކަމެވެ.
ފާފަތަކެއްގެ ތެރޭގައިވާ މީހަކާ ތިބާ ބައްދަލުވާހިނދު، ދަންނާށެވެ.
އެންމެހައި މީސްތަކުންނަކީ، ނޫނެކެވެ، އަހަރެމެން އެންމެންނަކީވެސް ކުށްފާފައާއި އުނިސިފަތަކުން ފުރިގެންވާ ބައެކެވެ.
ހެޔޮނަސޭހަތްދޭ ކިތައް މީހުން ހިކުމަތްތެރި ބަސްތައް ބުނޭ ހެއްޔެވެ؟
ނަމަވެސް ނަސޭހަތް ދިނުމަށްފަހު، އެމީހުން އަމަލުކުރަނީ ލަދުވެތި ގޮތަކަށެވެ.
ބޭރުފުށުން ހެޔޮކަންކަމަށް ވައުދުވާ ކިތައް މީހުން އުޅޭ ހެއްޔެވެ؟
ނަމަވެސް ސިއްރިއްޔާތުގައި އެމީހުންވަނީ ނުބައިކަމާ ގާތްވެފައެވެ.
މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ލަދުވެތިކަމާއެކު ތިބޭ ކިތައް އަންހެނުން ހެއްޔެވެ؟
ނަމަވެސް އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ފިރިހެނުންގެ މެދުގައި އެއީ ޝައްކުގެ މަސްދަރެކެވެ.
ފަހެ އަހަރެންނަށް ބުނެދީބަލާށެވެ: އުނިސިފައެއް ނެތި ދިރިއުޅެނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
މީހަކަށް ކުށެއް ކުރެވޭހިނދު، ބުއްދިވެރިޔަކީ އެކަމުގައި ހަނޭ ހުންނަ މީހާއެވެ.
— މަޝްހޫދު ރާއިދު އަލް-ޝައުޤު
—
ޅެމުގެ މާނައާއި މައިގަނޑު ތީމް:
މި ޅެމަކީ އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ މަޑުމޮޅިކަމާއި، އަވަސް އަރުވާލައިގެން މީސްތަކުންނަށް ފާޑުނުކިޔުމަށް ދީފައިވާ ވަރުގަދަ ހަނދާންކޮށްދިނުމެކެވެ.
މި ޅެމުގެ އަސާސީ މެސެޖަކީ: އެހެން މީހުންގެ ކިބައިން އުނިކަމެއް ނުވަތަ އައިބެއް ފެންނަހިނދު، ތިބާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގައިވެސް އުނިސިފަތަކެއް ހުރިކަން ހަނދާން ނައްތާނުލާށެވެ. އެއްވެސް އިންސާނަކީ ފުރިހަމަ މީހެއް ނޫނެވެ. އުނިކަމަކީ އިންސާނީ ތަބީއަތުގެ ބައެކެވެ. އެހެންކަމުން، އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބެލުމެއް ނެތި އެހެން މީހުންނާ ދިމާލަށް އިނގިލި ދިއްކުރުމަކީ އިންސާފެއް ނޫނެވެ.
ދެން މި ޅެމުގައި ދައްކުވައިދީފައިވަނީ މުނާފިޤުކަމުގެ ބައެއް މިސާލުތަކެވެ:
- ހިކުމަތްތެރި ނަސޭހަތްދީފައި، އަމިއްލައަށް އެއަށް އަމަލުނުކުރާ މީހުން.
- މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ހެޔޮލަފާކަން ދައްކާފައި، ސިއްރިއްޔާތުގައި ނުބައި އަމަލުތައް ހިންގާ މީހުން.
- ބޭރުފުށުން އިއްޒަތްތެރިކަން ދައްކައިގެން ތިބޭއިރު، އެމީހުންގެ އަސްލު އުޅުން ތަފާތު މީހުން.
މި މިސާލުތަކުން އެނގިގެންދަނީ، ބޭރުފުށުން ފެންނަ ކޮންމެ މަންޒަރަކީ އަސްލު ހަގީގަތް ނޫންކަމެވެ.
ޅެމުގެ ނިންމުމުގައި ބުނެދެނީ:
އުނިކަމެއް ނެތި އުޅެނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެކަކުވެސް ނެތެވެ. މީހަކަށް ކުށެއް ކުރެވޭހިނދު، ހަގީގީ ބުއްދިވެރިޔަކީ އެމީހާ ބަދުނާމުކޮށް ފަޟީހަތްކުރަން ދުވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ އިޚްތިޔާރުކުރާނީ ހިމޭންކަމެވެ.
ކޮންމެ ބައިތެއްގެ ތަފްސީލީ މާނަ:
عنوان: عيوب الناس (މީސްތަކުންގެ އައިބުތައް/އުނިސިފަތައް)
→ މިއީ މީހުންގެ ކިބައިން ފެންނަ އުނިސިފަތަކާއި، އެކަންކަމާ މެދު އަހަރެމެން އަމަލުކުރަންޖެހޭ ގޮތުގެ ވާހަކައެވެ.
وَإِنْ تَظْهَرْ عُيُوبُ النَّاسِ فَاذْكُرْ
”މީސްތަކުންގެ އުނިސިފަތައް ފާޅުވާހިނދު، ހަނދާންކުރާށެވެ…“
→ އެހެން މީހުންގެ ކުށެއް ނުވަތަ އުނިކަމެއް ފެންނަހިނދު، މަޑުޖެހިލައި އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު ވިސްނާލާށެވެ.
بِأَنَّكَ مُذْنِبٌ وَلَكَ العُيُوبُ
”…ތިބާއީވެސް ފާފަވެރިއެއްކަމާއި، ތިބާގެ ކިބައިގައިވެސް އުނިސިފަތައް ހުރިކަމެވެ.“
→ ތިބާއީވެސް ފުރިހަމަ މީހެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން މާ މަތީ ދަރަޖައެއްގައި ހުރެގެން މީހުންނަށް ފާޑުނުކިޔާށެވެ.
وَتَلْقَى مَنْ خَطِيئَتُهُ تَوَارَتْ
”ކުށްތައް ފޮރުވިފައިވާ މީހުންނާ ތިބާ ބައްދަލުވެދާނެއެވެ…“
→ ބައެއް މީހުންނަކީ ކުށެއް ނެތް މީހުންގެ ގޮތުގައި ފެންނަނީ ހަމައެކަނި އެމީހުންގެ ކުށްތައް ފާޅުނުވެ ފޮރުވިފައިވާތީއެވެ.
كَثِيرُ النَّاسِ بَلْ إِنَّسُ العُيُوبُ
”ގިނަ މީހުންނަކީ—ނޫނެކެވެ، އެންމެހައި މީސްތަކުންނަކީ އުނިސިފަތަކުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ.“
→ އުނިކަމަކީ އެންމެންގެ ކިބައިގައިވާ ކަމެކެވެ. އެއީ އިންސާނިއްޔަތުގެ ބައެކެވެ.
وَكَمْ مِنْ وَاعِظٍ أَفْشَى فَتَاوَى
”ކިތައް ނަސޭހަތްތެރިން އެމީހުންގެ އިލްމާއި ފަތުވާތައް ފަތުރާ ހެއްޔެވެ…“
→ ރަނގަޅު ގޮތާއި ނުބައި ގޮތުގެ ވާހަކަ ދައްކައި، މީހުންނަށް ނަސޭހަތްދޭ އެތައް ބަޔަކު އުޅެއެވެ.
وَبَعْدَ الوَعْظِ يَفْجُرُ لَا يَتُوبُ
”…ނަމަވެސް ނަސޭހަތް ދިނުމަށްފަހު، އެމީހުން އަމަލުކުރަނީ ނުބައިކޮށް، ތައުބާވުމެއް ނެތިއެވެ.“
→ ބައެއް މީހުންނަކީ މުނާފިޤުންނެވެ. އެމީހުން ބުނާ ބަހާއި ކުރާ އަމަލާ ދިމައެއް ނުވެއެވެ.
وَكَمْ مِمَّنْ دَعَوْتَ اليَوْمَ شَيْخًا
”މިއަދު ތިބާ ’ޝައިޚެއްގެ‘ (އިއްޒަތްތެރި، ސާލިޙު މީހެއްގެ) ނަމުން ގޮވާ ކިތައް މީހުން ހެއްޔެވެ…“
→ ތިބާ އިހުތިރާމްކުރާ ނުވަތަ ހެޔޮލަފާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ފެންނަ މީހުންނެވެ.
وَلَيْلًا وَهُوَ فِي سُوءٍ قَرِيبُ
”…ނަމަވެސް ރޭގަނޑުގެ ވަގުތު އެމީހުންވަނީ ނުބައިކަމާ ގާތްވެފައެވެ.“
→ އެމީހުންގެ ސިއްރު ދިރިއުޅުމާއި، ބޭރުފުށުން ދައްކާ ސޫރައާ މުޅިން ތަފާތެވެ.
وَعَذْرَاءَ البَنَاتِ أَمَامَ قَوْمٍ
”އަދި މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ލަދުވެތި، ތާހިރު އަންހެނުންގެ ގޮތުގައި ފެންނަ ކިތައް މީހުން ހެއްޔެވެ…“
→ ބޭރުފުށުން ވަރަށް އަބުރުވެރިކޮށް ފެންނަ ބައެއް މީހުންނެވެ.
وَعِنْدَ رِجَالِهِمْ فَرَجٌ رَحِيبُ
”…ނަމަވެސް ވަކި ފިރިހެނުންތަކެއްގެ ގާތުގައި އެމީހުންގެ އުޅުން ހުންނަނީ ނުބައިކޮށް/މިނިވަންކޮށެވެ.“
→ މިއީވެސް ވަންހަނާވެފައިވާ ނުބައި އުޅުމުގެ ވާހަކައެވެ.
فَقُلْ لِي مَنْ يَعِيشُ بِغَيْرِ عَيْبٍ
”ފަހެ ބުނެދީބަލާށެވެ: އެއްވެސް އުނިސިފައެއް ނެތި ދިރިއުޅެނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟“
→ މިއީ ޖަވާބު އެނގިފައިވާ ސުވާލެކެވެ. އޭގެ ޖަވާބަކީ އެކަކުވެސް ނެތެވެ.
فَعَنْ خَطَأِ الوَرَى سَكَتَ الأَدِيبُ
”ފަހެ ބުއްދިވެރި، އަދަބުވެރި މީހަކީ މީސްތަކުންގެ ކުށްތަކާ މެދު ހިމޭނުން ހުންނަ މީހާއެވެ.“
→ ހަގީގީ ތަހުޒީބު، ބުއްދިވެރި މީހަކީ އެހެން މީހުންގެ ކުށްތައް ހޯދައި، އެކަންކަން ފަޟީހަތްކުރަން އުޅޭ މީހެއް ނޫނެވެ.
