ދެމެހެއްޓެނިވި، ރައްކާތެރި ގޮތެއްގައި ޖަނަވާރު ގެންގުޅުމާއި ވިއްސައި އާލާކުރުމާއި ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ކަންކަން ކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް ބޮޑެތި ޖޫރިމަނާތަކަކާއެކު ޖަނަވާރު ރައްކާތެރިކުރުމާއި ބެހޭ މިންގަނޑުތައް ބަޔާންކުރާ ބިލެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅައިފި އެވެ.
މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދެމެހެއްޓެނިވި، ރައްކާތެރި ގޮތެއްގައި ޖަނަވާރު ގެންގުޅުމާއި ވިއްސައި އާލާކުރުމާއި ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ކަންކަން ކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް ޖަނަވާރު ގެންގުޅުމުގައިއާއި ބެލެހެއްޓުމުގައި އަމަލު ކުރަން ޖެހޭ އުސޫލާއި މިންގަނޑުތައް ބަޔާން ކުރާ ގަވައިދެވެ. މި ބިލުގައި ޖަނަވާރު ވިއްސައި އާލާކުރުމުގައިއާއި ޖަނަވާރުގެ ސިއްހަތާއި ގުޅޭކަންކަމުގައި އަމަލު ކުރަން ޖެހޭ ގިތް ވެއެވެ. އަދި ޖަނަވާރު ރާއްޖެއަށް އެތެކުރުމާއި އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދިއުމާއި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ގެންދިއުމާއި ބެހޭ އުސޫލު ވަނީ ހިމަނާފައެވެ.
މި ބިލުގެ ބޭނުމަކީ ރައްކާތެރި، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ރާއްޖޭގައި އެކި ބޭނުންތަކަށް ޖަނަވާރު ގެންގުޅެ ބެލެހެއްޓުމުގައިއާއި ވިއްސައި އާލާކުރުމުގައި އަމަލު ކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑުތަކާއި އުސޫލުތައް ކަނޑައޅުމެވެ. އަދި ގެންގުޅޭ ޖަނަވާރުގެ ސިއްހަތާއި ދުޅަހެޔޮކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި އަދި އޭގެ ޖަނަވާރުގެ ޒަރިއްޔާއިން އިންސާނުންނަށް ޖެހޭ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ބޭސްފަރުވާއަށް ބޭނުންވާ އުސޫލުތައް ކަނޑައަޅައި ވެޓެރިނަރީ ހިދުމަތުގެ ނިޒާމު ގާއިމު ކުރުމެވެ.
ބިލުގައި ބުނެފައި ވަނީ ރާއްޖެއަށް އެތެރެ ކުރެވޭނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ގެންގުޅުން މަނާކޮށްފައި ނުވާ ޖަނަވާރެކެވެ. އަދި ބައެއް ޖަނަވާރުތައް ރާއްޖެއަށް އެތެރެ ކުރުމަށް ހާއްސަ ހުއްދައެއް ނަގަން ޖެހެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ނެތިދިއުމުގެ ބިރު ހީވެފައިވާ ދިރޭތަކެތީގެ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ވިޔަފާރި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި ބެގޭ ގާނޫނުގައި ހިމެނޭ ޖަނަވާރާއި ނުރައްކާތެރި ޖަނަވާރު އަދި ރާއްޖޭގައި އާންމުކޮށް ނޫޅޭ ޖަނަވާރާއި އޮޅުކޮށްގެން ގެންގޫލެން ހުއްދަ ނެތް ޖަނަވާރެވެ.
ރާއްޖެއަށް އެތެރެ ކުރާ ޖަނަވާރުތައް ސްކްރީންކޮށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށްޓަކައި ވަގުތީ ގޮތުން އެ ޖަނަވާރު ގެންގުޅެ ބެލެހެއްޓޭނެ ކަރަންޓީނު ފެސިލިޓީތައް ޖަނަވާރު އިމްޕޯޓު ކުރާ ބަނދަރުތަކުގައި ސަރުކާރުން ގާއިމު ކުރަންވާނެއެވެ.
ބިލު ބުނާ ގޮތުން ރާއްޖެއިން ބޭރުން އަންނަ ފަތުރުވެރިން ގެންނަ އޮޅުކޮށްގެން އެކުގައި ގެންގުޅޭ ޖަނަވާރު ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވައުދުގެ މަތީން ބަޔާން ކުރާ ގޮތުގެ މަތީން ވަގުތީ ގޮތުން އެތެރެ ކުރެވޭނެއެވެ.
ގަނަވާރުގެ ބޭސްފަރުވާއާއި ގުޅޭގޮތުން ބިލުގައި ބުނެފައި ވަނީ ޖަނަވާރުގެ ބޭސްފަރުވާއަށް ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި އެތެރެކޮށް ވިއްކަން ވާނީ މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ ކަނޑައަޅައި ހުއްދަ ދޫކޮށްފައިވާ ބޭހެއްކަމަށެވެ.
ޖަނަވާރުގެ ބޭސްފަރުވާއަށް ބޭނުންކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭ ޖަނަވާރުގެ ބޭހުގެ ބާވަތްތަކާއި ޖަނަވާރަށް ފަރުވާދިނުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އަސާސީ ބޭހުގެ ބާވަތްތައް މިނިސްޓްރީގެ ލަފައާއި އެކު އެމްއެފްޑީއޭ އާންމު ކުރަންވާނެއެވެ.
މީގެއިތުރުން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޖަނަވާރުގެ ބޭސް ބޭނުންކުރަން ވާނީ ކަނޑައެޅިފައިވާ ފަރުވާއަށް އަދި އެ ފަރުވާގައި ބޭނުންކުރުމަށް ހުއްދަ ކުރެވޭ މިންވަރަށްކަމަށް ބިލުގައި ވެއެވެ. އަދި ހުއްދަކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުން މެނުވީ މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ބިލުގައި ކަނޑައަޅާ ބާވަތުގެ އެންޓިބަޔޮޓިކްސް ނުވަތަ ހޯމޯން ޖަނަވާރަށް ދީގެން ނުވާނެކަމަށް ގަވައިދުގައި ވަނީ ބުނެފައެވެ.
މި ބިލުގައި ވަނީ ޖަނަވާރާއި ޖަނަވާރުގެ އުފެއްދުންތައް އިމްޕޯޓުކޮށް އެކްސްޕޯޓުކޮށް ޓްރާންސިޓި ކުރުމާއި އެތަކެތި ގަނެ ވިއްކުމާއި ގުޅޭ އުސޫލު ވެސް ހިމަނާފަ އެވެ. އެގޮތުން ރައްކާތެރި ގޮތެއްގައި ޖަނަވާރު ގެންގުޅެ އާލާކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށްޓަކައި ޖަނަވާރު ގެންގުޅުމުގައި އަމަލު ކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑުތަކެއް ވެސް ބިލުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.
ބިލު ވަނީ ޖަނަވާރަކަށް އަނިޔާއެއް ދިނުން ނުވަތަ އޮޅުކޮށްގެން ގެންގުޅޭ ޖަނަވާރު އާންމު ތަނަކަށް ދޫކޮށްލައިފި ނަމަ 5،000 ރުފިޔާއާއި 50،000 ރުފިޔާގެ ދެމެދުގެ އަދަދެއްގެ ޖުރިމަނާއެއް ހިމަނާފަ އެވެ. އަދި ގަވައިދާ ހިލާފަށް ޖަނަވާރު އިމްޕޯޓު ނުވަތަ އެކްސްޕޯޓުކޮށްފި ނަމަ 500،000 ރުފިޔާއިން ޖުރިމަނާ ކުރެވޭނެކަމަށް ވެއެވެ. މިއާއި އެކު ގަނޫނާއި ހިލާފަށް ޖަނަވާރު އާލާކޮށް އެ ގެންގުޅެ ސާމްޕަލް އޮޅުވާލައިފި ނަމަ 10،000 ރުފިޔާއާއި 100،000 ރުފިޔާގެ އަދަދަކުން ޖުރިމަނާއެއް އަންނާނެކަމަށްވެއެވެ.
ޖަނަވާރެއްގެ ސަބަބުން ބައްޔެއް ފެތުރޭފަދަ އަމަލެއް ހިންގައިފި ނަމަ އެ މީހަކު 10،000 ރުފިޔާއިން ޖުރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ.
