ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމަށްޓަކައި އެކުލަވާލެވިފައިވާ ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނަށް ވަނީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އިޞްލާޙުތަކެއް ގެނެވިފައެވެ. މި އިޞްލާޙުތަކާ ގުޅިގެން ސަރުކާރާއި ވާދަވެރި ފަރާތްތަކުން ވަނީ، ކައުންސިލްތަކުގެ ބާރުތައް ކަނޑުވާލާ ކަމަށް ބުނެ ތަފާތު ޚިޔާލުތައް ފާޅުކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ މި ވާހަކަތައް ނަފީކުރައްވައިފައެވެ.
ރައީސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، މި އިޞްލާޙުތަކުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް ގިނަގުނަ މަންފާތަކެއް ލިބި، ކައުންސިލްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ. މި އިޞްލާޙުތަކުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ދަށުން ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވެދާނެ ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވައި، ޝަފާފުކަމާއެކު ކަންކަން ހިންގުމަށް މަގުފަހިކުރުމެވެ.
މި އިޞްލާޙުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއް މުހިންމު ބަދަލަކީ، ކައުންސިލްތަކުން އުފައްދާ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކާބެހޭ ޝަރުޠުތަކެވެ. މި އިޞްލާޙުގެ ދަށުން، މިފަދަ ކުންފުނިތަކަށް އަމިއްލަ ފަރުދުން ކުރާ ކުދި ވިޔަފާރިތައް ހިންގުން މަނާކުރެވިފައިވެއެވެ. އަދި، މަދުވެގެން 10 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ހިމެނޭ ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމަށް ވަނީ ލާޒިމުކުރެވިފައެވެ. މި އިޞްލާޙުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ، ކައުންސިލްތަކުން ރައްޔިތުންގެ އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ފަދަ ކުދި ވިޔަފާރިތައް ހިންގުން ހުއްޓުވުމެވެ. މިއީ، އަމިއްލަ ފަރުދުންނަށް ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން އިތުރު ފުރުޞަތުތައް ހޯދައިދިނުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ދެވަނަ މުހިންމު އިޞްލާޙަކީ، ކައުންސިލްތަކަށް ދޫކުރާ އާމްދަނީއާ ގުޅޭ ބަދަލުތަކެވެ. މި އިޞްލާޙުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ދައުލަތަށް ދައްކަންޖެހޭ ޓެކްސް ނުވަތަ ޢާންމު ޚިދުމަތްތަކުގެ ފައިސާ 6 މަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ނުދައްކާނަމަ، ކައުންސިލްތަކަށް ދޫކުރާ އާމްދަނީން އެ ފައިސާ އުނިކުރެވޭނެއެވެ.
މި އިޞްލާޙުގެ ބޭނުމަކީ، ކައުންސިލްތަކުން ޒިންމާދާރުކޮށް ޓެކްސް ދައްކައި، ދެފުއްފެންނަ ގޮތެއްގެ މަތިން އެމީހުންގެ އާމްދަނީގެ މަޢުލޫމާތު ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީ (އެލް.ޖީ.އޭ) އާ ހިއްސާކުރުމަށް ބާރުއެޅުމެވެ. މިއީ، ދައުލަތުގެ މާލީ އިދާރާތަކާއި ކައުންސިލްތަކާ ދެމެދު އޮންނަ މާލީ މުޢާމަލާތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ފެއްތުމަށް އެޅުނު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ތިންވަނަ އަދި އެންމެ މުހިންމު އެއް އިޞްލާޙަކީ، ކައުންސިލްގެ ދައުރު ނިމުމަށް 365 ދުވަހަށް ވުމުން ބައެއް ކަންކަން ކުރުމުގައި ހުރަސްތަކެއް އެޅުމެވެ. މި އިޞްލާޙުގެ ދަށުން، ދައުރު ނިމުމަށް އެއް އަހަރަށްވުރެ ކުޑަ ވަގުތު އޮތް ނަމަ، މުވައްޒަފުން ނެގުމާއި، ބިންތަކާއި ފަޅުފަރު ކުއްޔަށް ދޫކުރުމާއި، ތަރައްޤީގެ ޕްލޭނުގައި ނެތް އައު މަޝްރޫޢު ފެށުންފަދަ ކަންކަން ހިންގޭނީ މާލީ ވުޒާރާއާއި އެލް.ޖީ.އޭ އިން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ.
މި އިޞްލާޙުގެ އެންމެ ބޮޑު މަޤްޞަދަކީ، އިންތިޚާބާ ކައިރިވުމުން ސިޔާސީ ބޭނުންތަކަށް މަޤާމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުން ހުއްޓުވުމެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ދައުލަތުގެ ފައިސާ ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވައި، ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ޕްލޭންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް، ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތަކަށް ހިންގުމަށް މަގުފަހިވާނެއެވެ.
ޖުމްލަގޮތެއްގައި ބަލާއިރު، ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނަށް ގެނެެވުނު މި އިޞްލާޙުތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު ބޭނުމަކީ، ކައުންސިލްތަކުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޒިންމާދާރުކޮށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ބާރުއެޅުމެވެ. އަދި، ރައްޔިތުންނަށް ގެއްލުން ނުލިބޭނެހެން މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުން ކަށަވަރުކުރުމެވެ. އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، އިންތިޚާބުތަކާ ގާތްކޮށް ސިޔާސީ ބޭނުންތަކަށް މަޤާމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމުގެ ދޮރު ބަންދުކޮށް، ދެފުއްފެންނަ އަދުލުވެރި ވެރިކަމެއް ކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމެވެ.
މި އިޞްލާޙުތަކަކީ، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާނެ ކަންކަން ކުރުމަށްޓަކައި އެޅި މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ. މި އިޞްލާޙުތަކުގެ ސަބަބުން، ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާވެ، ރައްޔިތުންނަށް ދެވޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ފެންވަރު މަތިވެގެންދާނެއެވެ. އަދި، ކައުންސިލްތަކުގެ މާލީ ހިންގުން ހަރުދަނާވެ، ދައުލަތުގެ ފައިސާ ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތް އިތުރަށް ހަރުދަނާވެގެންދާނެއެވެ.
ނަމަވެސް، މި އިޞްލާޙުތަކާ ގުޅިގެން ބައެއް ފަރާތްތަކުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައިވެއެވެ. އެގޮތުން، ކައުންއިސިލްތަކުގެ ބާރުތައް ހަނިކުރެވިގެންދާކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. ނަމަވެސް، މި އިޞްލާޙުތަކުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ ކައުންސިލްތަކުގެ ބާރުތައް ހަނިކުރުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތުގައި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަގުފަހިކުރުމެވެ. އެއްވެސް ބާރަކީ ހުދޫދެއް ނެތި ދޫކޮށްލެވިފައިވާ ބާރެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއްވެސް ބާރަކީ ހުދޫދެއްނެތި ދޫކޮށްލެވޭނެ ބާރެއް ވެސް ނޫނެވެ. އެއީ ގަބޫލު ކުރަން ޖެހޭ ހަގީގަތެކެވެ.
މި އިޞްލާޙުތަކުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ކައުންސިލްތަކުގެ މާލީ ހިންގުން އިތުރަށް ހަރުދަނާވެ، ދައުލަތުގެ ފައިސާ ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތް އިތުރަށް ހަރުދަނާވެ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ލިބިގެންދާނެއެވެ. އަދި، ކައުންސިލްތަކުން ހިންގާ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ފެންވަރު މަތިވެ، ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވެގެންދާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، މި އިޞްލާޙުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ދިމާވެދާނެ ގޮންޖެހުންތަކަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެގޮތުން، ކައުންސިލްތަކަށް އިތުރު އެހީތެރިކަމާއި ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި، މި އިޞްލާޙުތަކުގެ ސަބަބުން ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތަށް ކުރާ އަސަރު ދިރާސާކޮށް، ބޭނުންވެއްޖެ ހިނދެއްގައި އިތުރު އިޞްލާޙުތައް ގެނައުމަށް ތައްޔާރަށް ތިބުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ނިންމާލުމުގެ ގޮތުން ދަންނަވާނީ، ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު މި އިޞްލާޙުތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ފެންވަރު މަތިކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ. މި އިޞްލާޙުތަކުގެ ސަބަބުން، ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ޝަފާފުވެ، ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ފެންވަރު މަތިވެގެންދާނެކަމަށް އުންމީދުކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، މި އިޞްލާޙުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ދިމާވެދާނެ ގޮންޖެހުންތަކަށް ސަމާލުކަން ދީ، އެކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
