ރާއްޖޭގެ މުޖުތަމަޢަށް ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމަކީ ޒުވާނުންގެ މެދުގައި އާންމުވެފައިވާ ގޭންގު ކުށްތަކާއި، އިންތިޒާމުވެގެން ހިންގާ ނުރައްކާތެރި ކުށްތަކެވެ. މިފަދަ ކުށްތަކުގެ ސަބަބުން އާންމު ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ބޮޑެތި ނުރައްކާތައް ކުރިމަތިވެ، މުޖުތަމަޢުގެ އަމާންކަން ގެއްލިގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް، ފާއިތުވި ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން އަޅާފައިވާ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން، ގޭންގު ކުށްތަކާއި ނުރައްކާތެރި ކުށްތައް 23 އިންސައްތަ ދަށްކުރެވިފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މި ކާމިޔާބީ ހާސިލުކުރެވުނީ ކިހިނެއްތޯއާއި، ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި މިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކަކީ ކޮބައިތޯ ބަލާލުން މުހިންމެވެ.
ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް ޤާއިމުކުރުން
ގޭންގު ކުށްތައް މަދުކުރުމަށްޓަކައި އެޅުނު އެންމެ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު ހަރުދަނާކުރުން ހިމެނެއެވެ. މި އަހަރުގެ އޯގަސްޓު މަހުގެ 25 ވަނަ ދުވަހު އަމަލުކުރަން ފެށި ”ގޭންގުތަކުން ހިންގާ ކުށްތަކާއި އެނޫންވެސް ނުރައްކާތެރި ކުށްތައް ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު“ އަކީ މިކަމަށް ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. މި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދަކީ ގޭންގު ކުށްތައް ހިމެނޭހެން އިންތިޒާމުވެގެން ހިންގާ ބޮޑެތި ކުށްތަކާއި ނުރައްކާތެރި ކުށްތައް ހުއްޓުވުމަށް، އެފަދަ ކުށްތަކަށް އަދަބު ކަނޑައެޅުމާއި، ތަންފީޒީ އިދާރާތަކަށް ޚާއްސަ ބާރުތަކެއް ދިނުމެވެ.
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން، އިންތިޒާމުވެފައިވާ ކުށެއް ކުރާ ގްރޫޕެއް އުފެއްދުމާއި ހިންގުމަކީ ބޮޑު ކުށެކެވެ. އެގޮތުން، އެފަދަ ގްރޫޕެއް އުފައްދައިފިނަމަ ނުވަތަ ހިންގައިފިނަމަ 25 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމަކާއެކު 200,000 ރުފިޔާއާއި 10 މިލިޔަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ކުށަށް އެހީތެރިވެދޭ ފަރާތްތަކަށްވެސް 18 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމާއި ބޮޑެތި ޖޫރިމަނާތަކެއް ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ.
މީގެއިތުރުން، ގްރޫޕުތަކަށް މީހުން ހޯދުމާއި، ޚާއްސަކޮށް ކުޑަކުދިން ޝިކާރައަކަށް ހެދުމަކީ ވަރަށް ހަރުކަށި އަދަބުތައް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށްތަކެވެ. މިފަދަ ހަރުކަށި އަދަބުތަކުގެ ސަބަބުން ކުށްކުރުމުގެ ވިސްނުން ހުރި ފަރާތްތައް އެކަމުން ދުރުކުރުމަށް ބާރުބޮޑުވެއެވެ.
ފުލުހުންގެ މަސައްކަތްތައް ހަރުދަނާކުރުން
ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑުގެ އިތުރުން، ގޭންގު ކުށްތައް ހުއްޓުވުމަށް ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި ވަނީ ޚާއްސަ އިންތިޒާމުތަކެއް ހަމަޖައްސާފައެވެ. ގޭންގު މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި ޚާއްސަ ވިންގެއް އެކުލަވާލެވުނެވެ. މި ވިންގުގެ ދަށުން ގޭންގް ކްރައިމް ސަޕްރެޝަން އަދި ގޭންގް ކްރައިމް އިންވެސްޓިގޭޝަން ޑިޕާޓްމަންޓްގެ ގޮތުގައި ދެ ޑިޕާޓްމަންޓެއް ވަނީ އުފައްދާފައެވެ. މި ދެ ޑިޕާޓްމަންޓުގެ މަސައްކަތަކީ ގޭންގު ކުށްތައް ދެނެގަނެ، އެފަދަ ކުށްތައް ހިންގާ ފަރާތްތައް ހައްޔަރުކޮށް، ތަހުގީގުކުރުމަށް ޚާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދިނުމެވެ.
ގޭންގްތަކަށް ޚާއްސަކޮށްގެން ހިންގުނު އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ފާއިތުވި ދެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ގޭންގުތަކުން ހިންގާ ކުށްތައް 23 އިންސައްތަ ދަށްކުރެވުނެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އަދަބު ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، ކުށްކުރުމުގެ މާހައުލު ނައްތާލުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތުގެ ކާމިޔާބީއެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ފުލުހުންގެ މި ޚާއްސަ މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމަޢުގެ އިތުބާރު އިތުރުވެ، ކުށްކުރާ ފަރާތްތަކަށް ބިރުވެރިކަމެއް އުފެދިގެން ދިޔައެވެ.
ކުށުގެ ވެށިން ދުރުކުރުމާއި އިޞްލާޙުކުރުން
ގޭންގު ކުށްތައް ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނުގެ އެހެން މުހިންމު މަޤްޞަދެއްގެ ގޮތުގައި ވަނީ، އެފަދަ ކުށްތަކުގައި އުޅޭ މީހުން ކުށުގެ ވެށިން ދުރުކޮށް، މުޖުތަމަޢަށް ރުޖޫޢަވުމަށް ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމެވެ. އަދި އެފަދަ ފަރާތްތައް އުޅޭނޫޅޭ ގޮތް މޮނިޓަރކޮށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ޚާއްސަ އުސޫލުތަކެއް ކަނޑައެޅުމެވެ. މާނައަކީ، ހަމައެކަނި އަދަބު ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އިޞްލާޙީ މަސައްކަތްތަކަށްވެސް ސަރުކާރުން ވަނީ ބާރުއަޅާފައެވެ.
ގޭންގު ކުށްތަކުގައި ބައިވެރިވާ ޒުވާނުންނަކީ ގިނަ ފަހަރަށް އިޖުތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ދަށްފަންތީގެ މީހުންނެވެ. އެހެންކަމުން، އެމީހުންނަށް ތަޢުލީމާއި ހުނަރު ދީ، މަސައްކަތުގެ ފުރުޞަތުތައް ފަހިކޮށްދިނުމަކީ ކުށުގެ ވެށިން ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ދުރުކުރެވޭނެ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެވެ. ޤާނޫނުގައި މިކަމަށް ޖާގަ ދިނުމަކީ، އަދަބު ދިނުމަށްފަހު މުޖުތަމަޢަށް ނުކުންނަ ފަރާތްތައް އަލުން ކުށުގެ ވެއްޓަށް ނުދިއުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ކުރިއަށް އޮތް މަގު
ގޭންގު ކުށްތައް 23 އިންސައްތަ ދަށްކުރެވިފައިވުމަކީ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ނަމަވެސް، މި ކާމިޔާބީ ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އިތުރު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް، ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށްކުރާ ފަރާތްތަކަށް ހަރުކަށި އަދަބުތައް ދިނުމުގެ އިތުރުން، ކުށްކުރުމަށް މަގުފަހިކުރާ އިޖުތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރަން ޖެހެއެވެ. ޒުވާނުންނަށް ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް އިތުރުކުރުމާއި، ތަޢުލީމީ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމާއި، ކުޅިވަރާއި އެހެނިހެން ހަށިގަނޑު ހެޔޮކޮށް ބެހެއްޓުމުގެ ހަރަކާތްތަކަށް ބާރުއެޅުމަކީ މުހިންމު ކަންކަމެވެ.
ހަމައެހެންމެ، ޤާނޫނުގެ ދަށުން ގޭންގުތަކަށް އެހީތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި، ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތްތައް ބައިވެރިވާ ކުށްތަކަށްވެސް ހަރުކަށި އަދަބުތައް ކަނޑައެޅިފައިވާތީ، ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާތަކުން މިކަންކަން ހަރުކަށިކަމާއެކު ބަލައި، ފިޔަވަޅު އެޅުން މުހިންމެވެ. މި ދެ އަހަރުގެ ކާމިޔާބީއަކީ ހަމައެކަނި ފެށުމެކެވެ. ގޭންގު ކުށްތަކުން މުޅިން ސަލާމަތްވެފައިވާ އަމާން މުޖުތަމަޢެއް ބިނާކުރުމަށްޓަކައި، ސަރުކާރާއި، ތަންފީޒީ އިދާރާތަކާއި، އާންމު ރައްޔިތުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުން މުހިންމެވެ.
