ބަނޑުގެ ބަލިތައް ތަހައްމަލުކޮށްފައިވާ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ، ބަލީގެ ނިޝާންތައް ފެންނަ ގޮތް އޮޅުމެއް ނެތި އެނގޭނެއެވެ. ބަލީގެ އެންމެ އުނދަގޫ އަލާމާތްތައް ފިލައިދިއުމަށްފަހުވެސް، ގިނަ ފަހަރަށް ކެއުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ކެނޑި، އެކަން އިއާދަވުމަށް ދިގު މުއްދަތެއް ނަގައެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ފަނި ބަލީގެ ޝިކާރައަކަށްވެފައިވާ މިލިއަނުން ގުނާލެވޭ މީހުން ތަހައްމަލުކުރަމުންދާ ކަމެކެވެ. މިކަމަކީ ވަރަށް އާންމު ކަމަކަށް ވީނަމަވެސް، ކެއުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން މިގޮތަށް ކެނޑެން މެދުވެރިވާ ސީދާ ސަބަބު ދެނެގަތުމަށް ސައިންސްވެރިންނަށް ވަނީ ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ.
ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ކެލިފޯނިއާ ސެން ފްރެންސިސްކޯ (UCSF) ގެ ދިރާސާވެރިން މިހާރު ވަނީ، ފަނި ބަލީގެ އިންފެކްޝަނެއް ހުންނަ ދުވަސްވަރު ގޮހޮރުގެ ދިފާއީ ނިޒާމާއި ސިކުނޑިއާ ދެމެދު މުާމަލާތްކުރާ ބަޔޮލޮޖިކަލް މަގުތައް ދެނެގަނެފައެވެ. މި ދިރާސާއިން ދައްކާގޮތުގައި، ދިފާއީ ނިޒާމުން ފޮނުވާ ސިގްނަލްތަކުގެ ސަބަބުން ކެއުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ހަރަކާތްތެރިކަމާއެކު ދަށްކޮށްލައެވެ.
”އަހަރެމެން ހޯދަން ބޭނުންވި ޖަވާބަކީ ހަމައެކަނި ދިފާއީ ނިޒާމުން ފަނިތަކާ ހަނގުރާމަކުރާ ގޮތެއް ނޫން، ނަމަވެސް އިންސާނާގެ އުޅުމަށް ބަދަލު ގެނައުމަށްޓަކައި ނާރުގެ ނިޒާމުގެ އެހީތެރިކަން ދިފާއީ ނިޒާމުން ހޯދާ ގޮތް،“ މި ދިރާސާގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި އަދި 2021 ވަނަ އަހަރު ނޮބެލް އިނާމު ހާސިލުކުރެއްވި ޑރ. ޑޭވިޑް ޖޫލިއަސް ވިދާޅުވިއެވެ.
މާރިޗު 25 ގައި ’ނޭޗަރ‘ މަޖައްލާގައި ޝާއިޢުކުރި މި ދިރާސާއިން، ދެ ބާވަތެއްގެ ސެލް މުާމަލާތްކުރާ ހައިރާންކުރުވަނި ގޮތެއް ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. މި ހޯދުމުގެ ސަބަބުން ކާނާއަށް ނުގުޅުމާއި އަދި ގޮހޮރުގެ ބަލިތައް ފަދަ ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމާ ގުޅުންހުރި އެކި މައްސަލަތައް ދެނެގަތުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
މި ދިރާސާ ބިނާވެފައިވަނީ ގޮހޮރުގައި ހުންނަ މާ އާންމު ނޫން ދެ ބާވަތެއްގެ ސެލްގެ މައްޗަށެވެ. ’ޓަފްޓް ސެލްސް‘ (Tuft cells) އަކީ ފަނިތައް ދެނެގަނެ، ދިފާއީ ނިޒާމު ހަރަކާތްތެރިކުރުވާ ސެލްތަކެކެވެ. ’އެންޓެރޯކްރޯމަފިން (EC) ސެލްސް‘ އަކީ ސިކުނޑިއާ ގުޅިފައިވާ ނާރުތަކަށް ކެމިކަލް ސިގްނަލްތައް ފޮނުވާ ސެލްތަކެކެވެ. މި EC ސެލްތަކަކީ މޭނުބައިކުރުމާއި، ތަދުވުން ފަދަ އިހުސާސްތައް އުފައްދާ ސެލްތަކެއް ކަމަށް އެނގުނު ނަމަވެސް، އެ ސެލްތަކުން ޓަފްޓް ސެލްތަކާ ސީދާ މުާމަލާތްކުރާކަމެއް މީގެ ކުރިން ކަށަވަރެއް ނުވެއެވެ.
ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކާއި ތަހުލީލު
ދިރާސާގެ އިސް ބައިވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޑރ. ރިޗަޑް ލޮކްސްލީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ޓަފްޓް ސެލްތަކަށް އިންފެކްޝަނެއްގެ އަސަރުކުރުމުން އެހެން ސެލްތަކަށް ސިގްނަލް ފޮނުވާ ގޮތް ދެނެގަތުމަށް އެ ބޭފުޅުން ވަނީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާފައެވެ. މިކަން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ޑރ. ކޯކީ ތޮހާރާ ވަނީ ޖެނެޓިކަލީ އިންޖިނިއަރކޮށްފައިވާ ސެންސަރު ސެލްތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެން މައިކްރޯސްކޯޕެއްގެ ދަށުން ދިރާސާކޮށްފައެވެ.
ފަނިތަކުން ބޭރުކުރާ މާއްދާއެއް ކަމަށްވާ ’ސަކްސިނޭޓް‘ އަށް ޓަފްޓް ސެލްތައް ހުށަހެޅުމުން، އޭގެ ކައިރީގައި ހުރި ސެންސަރު ސެލްތައް ދިއްލިގެން ދިޔައެވެ. މިއިން އެނގިގެންދިޔައީ ޓަފްޓް ސެލްތަކުން ’އެސެޓިލްކޮލިން‘ (acetylcholine) ނަމަކަށް ކިޔާ ސިގްނަލް މޮލިކިއުލްއެއް ބޭރުކުރާ ކަމެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ނާރުގެ ސެލްތަކުން ފެންނަ މާއްދާއެކެވެ. މި އެސެޓިލްކޮލިން EC ސެލްތަކާ ބައްދަލުވުމުން، އެ ސެލްތަކުން ’ސެރޮޓޯނިން‘ (serotonin) ބޭރުކުރަން ފަށައެވެ.
މި ހޯދުމަކީ ބަލިވުމުން ކާހިތްކެނޑޭ ސަބަބު ދެނެގަތުމަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. ގޮހޮރުގެ ސެލްތަކާއި ސިކުނޑިއާ ދެމެދު އޮންނަ މި ގުޅުމުގެ ސަބަބުން، ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ޖަރާސީމުތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށްޓަކައި ކެއުމުގެ އާދައަށް ބަދަލު އަންނަކަން މިހާރު ވަނީ ސައިންޓިފިކަލީ ސާބިތުވެފައެވެ. މިއީ ކުރިމަގުގައި ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯދުމުގައި އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނުވާނެ ހޯދުމެކެވެ.
