ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ އިމްޕޯޓަށް ބަރޯސާވާ ގައުމުތަކުގެ އިގްތިސާދަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާ ކަމެކެވެ. ފަހަކަށް އައިސް ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލެމުން ދިއުމާ ގުޅިގެން، ސަރުކާރުން ސަބްސިޑީގެ ގޮތުގައި ކުރަންޖެހޭ ހޭދަ ވަނީ އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައެވެ. މިއީ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް މުދަލާއި ޚިދުމަތްތައް އަގުބޮޑުވިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން އުފުލަމުންދާ ބޮޑު މާލީ ބުރައެކެވެ.
މިނިސްޓްރީ އޮފް ފައިނޭންސް އެންޑް ޕަބްލިކް އެންޓަޕްރައިޒަސް އިން އާންމުކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، 4 ޖޫން 2026 ގެ ނިޔަލަށް ސަބްސިޑީގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ކުރި ހޭދަ ވަނީ 2.3 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރާފައެވެ. މިއީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ މި މުއްދަތާ އަޅާބަލާއިރު 938.3 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އިތުރުވުމެކެވެ. އިންސައްތައިގެ ގޮތުން ބަލާނަމަ މިއީ 68.9 އިންސައްތައިގެ ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. މި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދޭހަވަނީ ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލުމުން ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ކުރާ އަސަރުގެ ބޮޑުކަމެވެ.
2026 ވަނަ އަހަރަށް ސަބްސިޑީގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ޖުމްލަ 2.89 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓެކެވެ. ނަމަވެސް އަހަރުގެ މެދުތެރެއަށް އައިއިރު، މި ބަޖެޓުގެ 79.6 އިންސައްތަ ނުވަތަ 2.30 ބިލިއަން ރުފިޔާ މިވަނީ ހޭދަކުރަން ޖެހިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދައުލަތުގެ ޖުމްލަ ރިކަރަންޓް އެކްސްޕެންޑިޗަރ ނުވަތަ ހިނގަމުންދާ ޚަރަދުތަކަށް ބަލާއިރު، މިދިޔަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު 16.6 އިންސައްތައިގެ އިތުރުވުމެއް ވަނީ އައިސްފައެވެ. މިއީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލުމުން ދޭންޖެހުނު ސަބްސިޑީގެ ސަބަބުން އައި ބަދަލެކެވެ.
ސަރުކާރުން ސަބްސިޑީއަށް ކުރާ ހޭދަ އިތުރުކުރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ބޭނުމަކީ އާންމު ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަކުރުމެވެ. ރާއްޖެއަކީ ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށާއި، ކަނޑާއި އެއްގަމުގެ ދަތުރުފަތުރަށް މުޅިންހެން ތެލަށް ބަރޯސާވާ ގައުމެކެވެ. ތެލުގެ އަގު އުފުލުމުން ކަރަންޓު ބިލްތަކާއި، ކާބޯތަކެތީގެ އަގާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ ޚަރަދުތައް އިންތިހާއަށް އުފުލިގެންދާނެއެވެ. ސަރުކާރުން މި އިތުރުވާ ޚަރަދުގެ ބޮޑު ބައެއް އަމިއްލައަށް އުފުލުމުގެ ސަބަބުން، ބާޒާރުގައި ތަކެތީގެ އަގު އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް މަގުފަހިވެގެންދެއެވެ.
ގަބޫލު ކުރަން ޖެހޭ ހަގީގަތަކީ ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ ރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާ ކަމެކެވެ. ސަރުކާރުން ސަބްސިޑީގެ ގޮތުގައި ކުރާ ހޭދަ އިތުރުވަމުން ދިޔުމަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ބުރަ ބޮޑުވާ ކަމެއް ނަމަވެސް، މިއީ ރައްޔިތުންނަށް ޒަރޫރީ ޚިދުމަތްތައް މެދުނުކެނޑި، އެކަށީގެންވާ އަގުތަކެއްގައި ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތެކެވެ. ކުރިމަގުގައި މިފަދަ ހޭދަތައް ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތައަށް ބަދަލުވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
