2023ގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގެ ނަތީޖާ ކޮންމެ މީހެއްގެ ކޮޅަށް ބުރަވި ނަމަވެސް އެ ނަތީޖާއިން ކިޔައިދޭ އެހެނިހެން ވާހަކަތައް އެބަ ހުއްޓެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ އާބާދީއިން 20 އިންސައްތައަށްވުރެ އިތުރު އަދަދެއް ތިބީ ނިދާފައެވެ. ނުވަތަ ވޯޓުލުމުގެ މުހިންމުކަން ނޭނގެނީކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. އަދި ގައުމުގެ ހާލަތު ހުރި ގޮތުގެ ސަބަބުން އުންމީދު ކަނޑާލައިގެން ތިބިކަމަށް ވުމުން ވޯޓު ނުދިނީ ކަމަށްވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ދެވަނަ ބުރަށް ވޯޓުލުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާއިރު، ވޯޓުން އާލާކުރުވާ އުންމީދުތަކާއި ސައްހަ ގޮތުގައި ވޯޓުލާންވީ ސަބަބުތަކަށް ބަލާލުން މުހިންމެވެ.
ވޯޓުލުމަކީ ޑިމޮކްރެސީގެ އަސާސްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެ ކަމެކެވެ. އެކި ފިކުރާއި ހިޔާލުގެ މީޙުން ނުކުމެ ގައުމުގެ ކުރިމަގާއިމެދު ހަމަނުޖެހުމެއް ނެތި ގޮތް ނިންމަނީއެވެ. އަދި ވޯޓުލާ މީހުން ގިނަ ސަރަހައްދުތަކަށާއި ރަށްތަކަށް ސިޔާސީ ވެރިން ދޭ އަހައްމިޔަތު ކެމްޕެއިންތަކުން ފާހަގަކުރެވިގެންދާނެކަމަށްވުމުން އެ ގޮތުގެ މަތިން މައިދާނުގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންގެ ކޮންޓްރޯލު ދެމެހެއްޓުމަށް އިންތިހާބުތަކުގައި ނުކުމެ އެންމެ ރަނގަޅުކަމަށް އެ ބަޔަކަށް ފެންނަ މީހަކަށް ވޯޓުދިނުމަކީ އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ގައުމެއްގައި ވޯޓު އެޅޭ މިންވަރު މަދު ނަމަ އަދި ބޮޑެތި އިންތިހާބުތަކުގައި ބަސް ބުނާ މީހުން މަދު ނަމަ އެ ނަތީޖާއާއިމެދު ސުވާލު އުފައްދައި ހަމަނުޖެހުންތަކެއް ހިނގުމުގެ ފުރުސަތުވެސް އޮތްކަމަށްވުމުން ވޯޓުލައިގެން ގޮތް ނިންމުމުގެ ފަސޭހަ އުސޫލު ދެމެހެއްޓުމަށް އަދި ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމުގެ އިތުބާރު ހިފެހެއްޓުމަށް ވޯޓު އަޅަން ނުކުތުން އިންތިހާއަށްވެސް މުހިންމެވެ.
ވޯޓުލުމާއި ގުޅޭގޮތުން ދެކެވޭ ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ވޯޓުން ބަދަލެއް ގެނެވެން ނެތްކަމަށް ބައެއް މީހުން ދެކޭކަމުގެ ވާހަކަ ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ކެމްޕެއިންތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ބުރުން ކާމިޔާބުކުރާނެކަމުގެ ވާހަކަތައް އިވިގެންދިއުމުން މާޔޫސްވެ އިންތިހާބުގައި ވޯޓުލައިގެން ބަދަލެއް ނާންނާނެކަމަށް ދެކޭ މީހުން ތިބެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހަގީގަތަކީ ގިނަ އިންތިހާބުތަކުގައި މޮޅު ނުވަތަ ބަލިވަނީ ކައިރި ނަތީޖާއަކުންކަމެވެ. ރާއްޖޭގެ ބައެއް އިންތިހާބުތަކުގައި ޕާޓީތަކުން ބައިވެރިނުވާކަމަށްވުމުން ކުރިމަތިލި ހަމައެކަނި މީހާއަށް މަގާމު ލިބިގެންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
އެހެންނަމަވެސް ސަރަހައްދުތަކަށް ނުވަތަ ރަށްތަކަށް ހާއްސަ އިންތިހާބުތަކުގައި ވޯޓުލާނީ މަދު ބައެއްކަމަށްވުމުން ކޮންމެ ވޯޓެއް އިތުރަށް މުހިންމުވެގެންދާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ވޯޓުގެ މުހިންމުކަން ރައްޔިތުންނަށް އެނގިގެން ދިއުމަކީ ގައުމުގެ ބާރުވެރިކަން ބައެއްގެ އަތް މައްޗަށް ދޫކޮށްލުމުން ރަނގަޅު ގޮތުގައި އަމަލުތައް ބަހައްޓާކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އެޅިގެންދާ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ކޮންމެ ގައުމެއްގައިވެސް ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ހުންނާނެއެވެ. ރާއްޖޭގައިވެސް މިއަދު އެތައް ގިނަ މައްސަލައެއް ފެންމަތިވެފައިވާއިރު، އެ ކަންކަން ހައްލުކުރެވޭނެ އެންމެ ފަސޭހަ ގޮތަކީވެސް ވޯޓުލުމެވެ. އެގޮތުން ގެދޮރުވެރިކުރުމުގެ ކަންކަމާއި އާންމު އިޖްތިމާއީ ހިދުމަތްތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގެ މަތިން ނުލިބޭ ނަމަ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގެ މަތިން އެ މަސައްކަތް ރާވައި އިންތިޒާމުކޮށްފައިވާ މީހަކާއި ނުވަތަ އެދޭ ގޮތެއްގެ މަތިން ކަންކަން ކޮށްދޭނެ މީހެއްގެ އަތްމައްޗަށް އެ މަސައްކަތްތައް ހަވާލުކުރަނީ ވޯޓުންނެވެ. ގާނޫނު ފަރުމާކުރާ މީހުންނާއި އެ ގާނޫނުތައް ތަންފީޒުކުރަނީވެސް ރައްޔިތުންގެ ވޯޓުން ނިންމާ ބައެކެވެ.
ހަމަ އެފަދައިން ގައުމެއްގެ އިގްތިސާދީ ހާލަތު ބަދަލުކުރުމަށްވެސް ވޯޓުން ނިންމިދާނެއެވެ. ގައުމެއްގައި ބިނާކުރާ ގާނޫނު، އަދި ފަށާ އިގްތިސާދީ މަސައްކަތްތަކުގެ އިތުރުން ދަތުރުގެ ދުވެއްޔާ މިސްރާބުވެސް ކަނޑައަޅާނީ ރައްޔިތުން ނިންމާ ނިންމުމާއި އެއްގޮތުންނެވެ. ކެންޑިޑޭޓުން ތިއްބެވީ އެ ބަޔަކުގެ ސިޔާސަތުތައް ހިއްސާކޮށްގެންކަމަށްވުމުން ރައްޔިތުން އެ ބާރުތައް ހަވާލުކުރާ މީހަކު އެ މެނިފެސްޓޯއެއްގައި ވާގޮތެއްގެ މަތިން އެކަމެއް ކުރިއަށް ގެންދާނެއެވެ. ހޮވަނީ މީހަކާއި މެނިފެސްޓޯވެސްމެއެވެ. އެހެންކަމުން ވޯޓު ދީގެން ރައްޔިތުން އެދޭ އިގްތިސާދީ މިސްރާބަކީ ކޮބައިކަން ދެއްކޭނެއެވެ.
ކޮންމެ ގައުމަކީވެސް އެކި މަގުސަދުތައް ހާސިލުކުރުމުގެ ގޮތުން އެހެނިހެން ގައުމުތަކާއި މުއާމަލާތްތައް ކުރާނެ ގައުމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ގައުމުތަކުގެ ސަރުކާރުތަކުގެ ދެމެދު ކުރެވޭ މުއާމަލާތްތަކުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުރެއެވެ. އަދި މައްސަލަތައްވެސް އުފެދިގެންދެއެވެ. މި ޒަމާނުގައި ގައުމުތަަކުގެ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ އިތުރުން އަސްކަރީ ގުޅުންތައްވެސް އޮންނަކަމަށްވުމުން، ގުޅުން ބާއްވާ ގައުމެއްގެ ސަބަބުން ބައެއް ނުރައްކާތަކާއި ކުރިމަތިލާންޖެހިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ރައްޔިތުން އެދޭ ގޮތެއްގެ މަތިން ގައުމެއްގެ ހާރިޖީ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށްވެސް ނިންމެނީ އަގުލަބިއްޔަތުގެ ބަހާއިއެކުކަމަށްވުމުން އިންތިހާބުތަކުގައި ގޮތް ނިންމުމުގައި ބައިވެރިވުން ކޮންމެހެންވެސް ބޭނުންތެރިއެވެ.
ގައުމަކާއި ބާއްވާ ގުޅުމެއްގެ ސަބަބުން މިނިވަންކަމަށް ބުރު އެރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްއިރު، ދަރަނީގެ ދަންތުރައެއްގައި ޖެހުމުގެ ނުރައްކާވެސް އޮވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެގޮތުގެ މަތިން ކަނޑާލާ ގުޅުމެއްގެ ސަބުބުންވެސް ގައުމުގެ ސަލާމަތަށް އަސަރުކުރުމާއި ރާއްޖެފަދަ އިމްޕޯޓުކުރާ ގައުމަކަށް މުދާ ލިބުމުގެ ދަތިތައް ކުރިމަތިވުން އަދި ހަކަތަ އުފައްދާ އާލާތްތައް ހޯދުމުގައިވެސް ދަތިތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ. އެހެންކަމުން ކޮންމެ އިންތިހާބެއްގައިވެސް އެ ގައުމެއްގެ ރައްޔިތުން ނުކުމެ އެންމެ ރަނގަޅު މަގަކުން ގައުމު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ނިންމުމަކީ ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން ވޯޓުލުމަކީ އިންސާނީ ހައްގުތައް ކަށަވަރުކުރުމަށް އެޅޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ފިޔަވަޅެވެ. އެ މީހެއްގެ ގައުމުގެ ވެރިޔަކަށް އަންނަ މީހާ ނިންމުމަށް ބަސްބުނުމުގެ އިހުތިޔާރަކީވެސް އިންސާނީ ހައްގެކެވެ. ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ވެރިކަން ކުރުމުގެ ނިޒާމު އޮތް ގޮތުން އެ ހައްގަކީ އެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަދި އެ ގައުމުތަކުގެ ވެރިން ގޮތުގައި ތިބޭ ބަޔަކު ހިންގާ އަމަލަކާއިމެދު ބަސްބުނުމުގެ ހައްގުވެސް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން ވޯޓު ނުލުމަކީ ގައުމުގައި ހިނގަމުންދާކަމާއިމެދު ތިމާ ބުނާނެ ބަހެއް ނެތްކަމަށް ބުނުމެވެ.
