ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ދުވެލި ހަލުވިވަމުން އަންނަ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުކޮށް، ދިމާވެފައިވާ ގޮންޖެހުންތައް ޙައްލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އަލިއަޅުވާލާނީ 2024 ވަނަ އަހަރު ދައުލަތަށް ދިމާވެފައިވާ މާލީ ގޮންޖެހުންތަކާއި، އެ ގޮންޖެހުންތައް ޙައްލުކުރުމަށް އެޅުނު ފިޔަވަޅުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، ދައުލަތުގެ މާލީ ހިންގުން ހަރުދަނާކޮށް، ޖަވާބުދާރީވަނިވި މާޙައުލެއް ޤާއިމުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ އަޒުމު ކަނޑައަޅާފައެވެ. މި ގޮތުން، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ އިންޓަރނަލް އޮޑިޓް ޕްލޭން އެކުލަވާލައި، އިންޓަރނަލް އޮޑިޓް ކޮމިޓީ މެދުވެރިކޮށް ފާސްކުރެވުނެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދައުލަތުގެ އިންޓަރނަލް އޮޑިޓް ކޮންފަރެންސް ބޭއްވުމާއެކު، ސަރުކާރުގެ އެކި ވުޒާރާތަކާ ގުޅިގެން އޮޑިޓް ނިޒާމު ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން، ދައުލަތުގެ މާލީ ހިންގުން އިތުރަށް ހަރުދަނާވެ، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ނިޒާމު ވަރުގަދަވެގެންދާނެކަމަށް އުންމީދުކުރެވެއެވެ.
ދެވަނަ ކަމަކަށް، ސަރުކާރުގެ އިދާރާތައް ހިންގުމަށް އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ އިމާރާތްތައް ކުއްޔަށް ހިފުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވެފައިވާ މައްސަލަތަކަށް ޙައްލު ހޯދުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނެވެ. މި ގޮތުން، މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސްއިން ވަނީ ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ އިމާރާތްތަކުގެ ކުލީގެ އޮޑިޓެއް ހަދާފައެވެ. މި އޮޑިޓުގެ މަޤްޞަދަކީ އޮފީސްތައް ހިންގުމަށް ދައްކަމުންދާ ކުލީގެ މިންވަރު ދަށްކުރެވިދާނެ ގޮތްތައް ބެލުމެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުން ކުރެވޭ ބޭކާރު ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ތިންވަނަ ކަމަކަށް، ކުރީގެ ސަރުކާރުން ފަށާފައިވާ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރެއިން ނުނިމި ލަސްވަމުންދާ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ފިޔަވަޅު އެޅުނެވެ. މި ގޮތުން، ދައުލަތުގެ މަޝްރޫޢުތަކާއި، ޕްރޮކިއުމަންޓް އަދި ކޮންޓްރެކްޓް މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ މާލިއްޔަތު ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށްތޯ ބެލުމުގެ އިތުރުން، ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖްމަންޓް މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވާ ގޮތް ބެލުމަށް އޮޑިޓްތަކެއް ކުރެވުނެވެ. މިމަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން، މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމުގައި ދިމާވާ ލަސްވުންތަކާއި އިސްރާފުތައް ދެނެގަނެ، އެކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
ހަތަރުވަނަ ކަމަކަށް، ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި އައު ވަސީލަތްތައް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނެވެ. މި ގޮތުން، ޓެކްސް ނިޒާމު އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމާއި، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ލިބޭ އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަށް އައު ސިޔާސަތުތަކެއް ތަޢާރަފުކުރެވުނެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުން ރާއްޖެއަށް ޝައުޤުވެރިކުރުވުމަށް ޚާއްޞަ ޕްރޮގްރާމްތަކެއް ހިންގުނެވެ.ފަސްވަނަ ކަމަކަށް، ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދެވުނެވެ. މި ގޮތުން، ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުގެ ހިންގުމުގެ ޚަރަދުތައް މުރާޖަޢާކޮށް، ބޭކާރު ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމަށް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުނެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ މުވައްޒަފުންގެ އަދަދު އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ބެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނެވެ.
ހަވަނަ ކަމަކަށް، ދައުލަތުގެ ދަރަނި މެނޭޖްކުރުމަށް ޚާއްޞަ އިސްކަމެއް ދެވުނެވެ. މި ގޮތުން، ބޭރުގެ ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ދިގު މުއްދަތުގެ ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލައި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާލީ އިދާރާތަކާއެކު މަޝްވަރާތައް ކުރެވުނެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދަރަނި ނެގުމުގައި އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ދިނުމަށް ނިންމައި، ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ކަންކަމަށް މެނުވީ އައު ދަރަނި ނުނެގުމުގެ ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅެވުނެވެ.
ހަތްވަނަ ކަމަކަށް، ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ ހިންގުން ހަރުދަނާކޮށް، އެ ކުންފުނިތަކުން ދައުލަތަށް ލިބޭ ފައިދާ އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނެވެ. މި ގޮތުން، ކުންފުނިތަކުގެ ބޯޑުތައް އަލުން އެކުލަވާލައި، ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުނެވެ. އަދި ގެއްލުމުގައި ހިނގަމުންދާ ކުންފުނިތަކުގެ ހާލަތު ދިރާސާކޮށް، އެ ކުންފުނިތައް ފައިދާ ލިބޭ ހާލަތަކަށް ގެނައުމަށް ޚާއްޞަ ޕްލޭންތަކެއް އެކުލަވާލެވުނެވެ. މި މަސައްކަތްތަކުގެ ނަތީޖާ ކުރު މުއްދަތެއްގައި ފެންނަން ފަށާފައިވާއިރު، ދިގު މުއްދަތުގައި މީގެ ފައިދާ އިތުރަށް ލިބޭނެކަމަށް އުންމީދުކުރެވެއެވެ.
ނަމަވެސް، މި ހުރިހާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ދައުލަތުގެ މާލީ ގޮންޖެހުންތައް އެއްކޮށް ނައްތާލުމަކީ ދަތި ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތަކާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދަށް ކުރާ އަސަރުތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ބާރު ނުފޯރާ ކަންކަމެވެ. އެހެންކަމުން، މި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލުމަށް ދެމެހެއްޓެނިވި ހައްލުތަކެއް ހޯދުމަކީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައިވެސް އިސްކަންދޭންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.
ހަމަ މިއާއެކު، ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގައި ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން ހޯދުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މި ގޮތުން، ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތަކާއި އާމްދަނީއާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޢާންމުކުރުމާއި، ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ހޯދުމަކީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އިތުރަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.
ނިންމާލުމުގެ ގޮތުން ދަންނަވާނީ، 2024 ވަނަ އަހަރު ދައުލަތުގެ މާލީ ގޮންޖެހުންތައް ޙައްލުކުރުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ މަސައްކަތްތަކެކެވެ. އޮޑިޓް ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމާއި، ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމާއި، އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމާއި، ދަރަނި މެނޭޖްކުރުމަށް އެޅުނު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުވެ، އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުން ހޯދުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި މަސައްކަތަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭ މަސައްކަތެއްކަން ހަނދާންކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، މި މަސައްކަތުގައި ސަރުކާރާއި ރައްޔިތުންގެ އެއްބާރުލުން ލިބުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް މަސައްކަތްކުރެވިއްޖެނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު އިތުރަށް ކުރިއަރައި، ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިވެގެންދާނެކަމީ ޝައްކެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.
