ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުވެ، އާމްދަނީ އިތުރުވާ މަންޒަރު ފެނުމަކީ ގައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ހިތްވަރެކެވެ. މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ ބޮޑުތަނުން އިތުރުވެ 30 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތިވެފައިވާ ކަމުގެ ރިޕޯޓުތައް ފެނުމަކީ އުފާވެރި ޚަބަރެކެވެ. މާލީ ވުޒާރާއިން އާންމުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، 16 އޮކްޓޯބަރ 2025 ގެ ނިޔަލަށް ދައުލަތަށް ޖުމުލަ 30.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވާއިރު، މިއީ މިދިޔަ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތާ އަޅާބަލާއިރު 8.5 އިންސައްތައިގެ ކުރިއެރުމެކެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ މާލީ އިދާރާތަކުން ކުރާ މަސައްކަތުގެ ކާމިޔާބީއާއި، އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތައް ހަލުވިވެފައިވާ މިންވަރު ދައްކައިދޭ މުހިންމު ނިޝާނެކެވެ.
އާމްދަނީ އިތުރުވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތައް
ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ އިތުރުވުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވަނީ ޓެކްސާއި ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާއިންނެވެ. ލިބުނު ޖުމުލަ އާމްދަނީގެ 75.1 އިންސައްތަ، ނުވަތަ 23 ބިލިއަން ރުފިޔާއަކީ ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި ލިބުނު ފައިސާއެވެ. މި އަދަދު މިހާ ބޮޑުތަނުން އިތުރުވުމުގެ ފަހަތުގައި ވަކި ހާއްސަ ސަބަބުތަކެއް ހުރިކަން އެނގިގެންދެއެވެ.
ޚާއްސަކޮށް، ޓެކުހުގެ ރޭޓުތަކަށް ގެނެވުނު ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ގްރީން ޓެކުހުގެ އާމްދަނީ މިދިޔަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު 105.3 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޑިޕާޗަރ ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި ލިބުނު އާމްދަނީ 56.4 އިންސައްތަ އިތުރުވުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިކަމުން ދައްކައިދެނީ ދައުލަތުގެ ޓެކްސްގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާވެ، ރޭޓުތަކަށް ގެނެވުނު ބަދަލުތަކުގެ ނަތީޖާއެވެ.
ޓެކްސް ނޫން އާމްދަނީގެ ކުރިއެރުން
ޓެކްސާއެކު ޓެކްސް ނޫން އާމްދަނީވެސް 9.6 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައިވާއިރު، މިކަމުގައި އެންމެ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވަނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުން ލިބުނު އާމްދަނީއެވެ. އެގޮތުން، އެއާޕޯޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފީގެ ގޮތުގައި ލިބުނު އާމްދަނީ 61.0 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައިވެއެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރި ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު 10 އިންސައްތައިން އިތުރުވެ، 1.7 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ފަތުރުވެރިން ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވާތީއެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތް އާލާވެ، ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު އިތުރުވުމަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ސީދާ އަސަރުކުރާނެ ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ލޭންޑް އެކުއިޒިޝަން އެންޑް ކޮންވަރޝަން ފީ، ލީޒް ޕީރިއެޑް އެކްސްޓެންޝަން ފީ އަދި ރިޒޯޓުތަކުން ކުލީގެ ގޮތުގައި ލިބުނު އާމްދަނީވެސް އިތުރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިފަދަ ނުރެކުރާ އާމްދަނީގެ މަގުތައް ފުޅާވެ، އެ އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާވުމަކީ ދައުލަތުގެ މާލީ މުސްތަޤުބަލަށް އޮތް ހެޔޮ ބަދަލެކެވެ.
ބަޖެޓުގެ ޢަމަލުކުރުމާއި ހޭދަ
ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ މިހާ ބޮޑުތަނުން އިތުރުވުމާއިއެކު، ބަޖެޓުގައި އަންދާޒާކޮށްފައިވާ މިންވަރު ހާސިލުވަމުންދާ މިންވަރުވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފައިވާ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓާ އެއްގޮތަށް، ޓާގެޓްކުރި އާމްދަނީއާއި ހިލޭ އެހީގެ 77.1 އިންސައްތަ މިހާތަނަށް ލިބިފައިވެއެވެ. މިއީ މާލީ ފައިދާގެ ގޮތުން ހެޔޮ ރަނގަޅު ނިޝާނެކެވެ.
އެއްފަޅީން އާމްދަނީ އިތުރުވެފައިވާއިރު، އަނެއް ފަޅީގައި ހޭދަކޮށްފައިވާ މިންވަރު ބެލިނަމަވެސް، ބަޖެޓުގައި ހިނގާނެކަމަށް އަންދާޒާކުރި ޖުމުލަ ޚަރަދުގެ 62.0 އިންސައްތަ މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހިނގާފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދައްކައިދެނީ ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި އަދިވެސް އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހޭނެ މިންވަރެވެ. ނަމަވެސް އާމްދަނީ އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން ސޮވެރިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑަށް ޖަމާކުރި ފައިސާގެ އަދަދު 45.3 އިންސައްތަ އިތުރުވެ، 1.6 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރާފައިވުމަކީ މުސްތަޤްބަލަށް ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.
ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ 8.5 އިންސައްތައިގެ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ހޯދައި، 30.7 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތިވުމަކީ މުޅި އިޤްތިޞާދަށް ލިބުނު ވަރުގަދަ ހިތްވަރެކެވެ. މާލީ ވުޒާރާއިން އާންމުކުރި ރިޕޯޓުން ހާމަވާ ގޮތުން މިކާމިޔާބީގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކަކީ ޓެކުހުގެ ނިޒާމަށް ގެނެވުނު ބަދަލުތަކާއި، ޚާއްސަކޮށް ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތް ކުރިއެރުމެވެ. ނަމަވެސް، މި ހެޔޮ ބަދަލާއެކު ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް ވަޒަންކޮށް، އާމްދަނީ އިތުރުވުމުގެ މި ނަފާ ގައުމުގެ ތަރައްޤީއަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ފައިދާވާނެ ގޮތަކަށް ބޭނުންކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މި ކުރިއެރުން ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބޭއްވުމަށްޓަކައި، މާލީ އިސްލާޙީ މަސައްކަތްތައް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ލާޒިމު ކަމެކެވެ.
