ކުށްވެރިންނަށް މާފުދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ގާނޫނުއަސާސީން ލިބިދޭ ބާރަކީ އަދުލު އިންސާފުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ގާނޫނީ ގޮތުން ބަލައިގަނެވިފައިވާ މުހިންމު ބައެކެވެ. ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ފަރުމާކުރެވިފައިވާ މި ބާރުގެ ސަބަބުނ ވަކި ހާއްސަ ހާލަތްތަކެއްގައި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއަށް ވަނުމުގެ އިހުތިޔާރު ވެރިކަން ހިންގާ ބާރަށް ލިބިދެއެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑެތި ޖިނާއީ ކުށްތައް ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް މިފަދަ ލުއިތައް ދިނުމަކީ އާންމުންގެ މެދުގައި ބަހުސް އިތުރުވަމުންދާ މައުޟޫއެކެވެ.
މި ދުވަސްވަރު އާންމުންގެ މެދުގައި ދެކެވޭ ވާހަކަތަކަށް ބަލާއިރު ބޮޑެތި ކުށްތަކުގައި ދިގު މުއްދަތުގެ ޖަލު ހުކުމްތައް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ ކުށްވެރިންނަށް މި ބާރުގެ ދަށުން ލުއިދިނުމާ މެދު ވަނީ ސަމާލުކަން ހުއްޓިފައެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް އިންތިހާބުތަކާ ދިމާވާ ސިޔާސީ ގޮތުން ނާޒުކު ދަނޑިވަޅުތަކުގައި، އާންމުންގެ ޝުއޫރުތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މިފަދަ ބާރުތަކުގެ ބޭނުން ހިފައިފާނެތޯ ސުވާލު އުފެދި މި މަޝްވަރާތައް ވަނީ ވަރުގަދަވެފައެވެ. މިފަދަ ބާރެއް ގާނޫނީ ގޮތުން އޮތުމަކީވެސް މުޖުތަމައުގެ ބައެއް ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި އެކި ކަހަލަ ޝައްކުތައް އުފެދުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބެކެވެ.
ގަނޫނީ މާހިރުން ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި ކުށްވެރިންނަށް ލުއިދިނުމުގެ މި ބާރަކީ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމުތަކުގައިވެސް އޮންނަ އާދަޔާ ހިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. އާންމުކޮށް މިފަދަ ލުއިތައް ދިނުމުގައި ބަލަނީ އިންސާނީ ކަރާމާތާއި ކުށްވެރިޔާ އިސްލާހުވެފައިވާ މިންވަރާއި، ގާނޫނު މާނަކުރުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ނުވަތަ މައްސަލައަކާ ގުޅުންހުރި އާދަޔާ ހިލާފު ހާލަތްތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ނުަވަތް ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު މިފަދަ އުސޫލުތަކުގެ ބޭނުމަކީ ހަރުކަށިކޮށް އޮންނަ ޝަރުއި މަރުހަލާތަކުގެ ތެރެއަށް ލުއިފަސޭހަކަމާއި ދޫދިނުން ތައަރަފާކުރުމެވެ.
ހަމައެއާއެކު ބޮޑެތި އަދި ސީރިއަސް ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި އަދަބަށް ލުއިދިނުމުގެ ބާރު ބޭނުންކުރުމަކީ އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު މުޖުތަމައަށް ފޯރާފާނެ ކަމެއް ކަމަށް ކަމާބެހޭ މާހިރުން އިންޒާރު ދެއެވެ. ޝަރުއީ ނިޒާމަށް އާންމުން ކުރާ އިތުބާރު ބިނާވެފައިވަނީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަކީ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުންތައް ކަމުގައިވުމާއި ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހި ނުފޫޒެއް ނެތި ހުރިހާ އެންމެންގެ މައްޗަށް ހަމަހަމަކަމާއެކު ގާނޫނު ތަންފީޒުވާކަމުގެ އިހުސާސް އާންމުންނަށް ކުރެވޭ މިންވަރުގެ މައްޗަށެވެ. ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރުގެ ތެރެއިން ޝަރުއީ ނިންމުންތަކަށް ބަދަލު އަންނަ ހާލަތްތަކުގައި އެކަމުގެ ދެފުށް ފެންނަ މިންވަރާއި އުސޫލީ އެއްގޮތްކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެގެންދެއެވެ.
ގާނޫނީ ނިޒާމަށް އާންމުން ކުރާ އިތުބާރަކީ ހަމައެކަނި ވަކިވަކި މައްސަލަތަކުގައި ކުރާ ހުކުމްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުއައްސަސާތަކުގެ ހިންގުން ބައްޓަންވެފައިވާ ގޮތުގެ މައްޗަށްވެސް ބިނާވާ ކަމެކެވެ. ޝަރުއީ މަރުހަލާތައް ދިގުލައިދިއުމާއި އަދަބު ދިނުމުގައި އެއްގޮތް އުސޫލުތަކެއް ނުގެންގުޅެވޭކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވުމުގެ އިތުރުން މީގެ ކުރިން ނިންމާފައިވާ ހިޔާލުތަފާތުވުން ބޮޑު ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން މިހާރު ހިނގަމުންދާ ކަންކަމާ މެދު އާންމުން ދެކޭ ގޮތަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ. މިފަދަ މާހައުލެއްގައި، ކަށަވަރު ނުކުރެވޭ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުންވެސް ގާނޫނީ ސިޔާދަތަށް އޮންނަ އިތުބާރަށް ބުރޫއަރައިފާނެއެވެ.
ޝަރުއީ އަދި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި ދުސްތޫރީ ހުރިހާ ބާރުތަކެއްވެސް ބޭނުންކުރަމުންދަނީ ކަނޑައެޅިފައިވާ ގާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން އަދި ގާއިމުކުރެވިފައިވާ އިޖުރާއާތުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ. ސިޔާސީ މަސްރަހު އޮތް ގޮތަކަށް ބެލުމެއް ނެތި ކޯޓުތަކުގެ މިނިވަންކަން ދެމެހެއްޓުމަކީ އަދުލު އިންސާފުގެ ނިޒާމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް އަސާސްކަން އެ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ.
އާންމުންގެ މެދުގައި މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ބަހުސްތައް ކުރިއަށްދާއިރު ދީމިގްރާތީ މުއައްސަސާތަކަށް އޮންނަ އިތުބާރު ދެމެހެއްޓުމަކީ ކަންކަން ސާފުކޮށް ހާމަކުރުމާއި ހިފެހެއްޓުންތެރިކަން އިސްކުރުމާއި އަދި ޒިންމާދާރުވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ކަންކަން ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ. ދައުލަތުގެ ބާރުތަކުގެ ބޭނުންކުރާ ގޮތާއި އެކަންކަން ހާމަކޮށްދީ ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދޭ އުސޫލަކީ އިތުބާރު ވަރުގަދަކުރުމުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަމެކެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އަދުލު އިންސާފުގެ ނިޒާމެއްގެ ވަރުގަދަކަން މިނެކިރެނީ ހަމައެކަނި އެ ނިޒާމުން ދަމަހައްޓާ ގާނޫނުތަކުގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ ގާނޫނުތަކަކީ އެއްވެސް ނުފޫޒެއް ނެތި އިންސާފުވެރިކަމާއި ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަކަށް ތަންފީޒުކުރެވޭ އެއްޗެއްކަމަށް ރައްޔިތުން ކުރާ އިތުބާރުގެ މައްޗަށެވެ.
