މިހާރު މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އެ ސަރަހައްދަށް އޮތް ނުރައްކަލެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދީ ދުވެއްޔަށް މަޑުޖެހުމެއް ގެނުވައި، އެތައް މިލިއަން ބައެއްގެ ދިރިއުޅުމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާނެ ކަމެކެވެ.
އދ. އިން ނެރުނު އެންމެ ފަހުގެ ރިޕޯޓުތަކުން އިންޒާރުދޭ ގޮތުގައި، މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން 32 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އަލުން ފަގީރުކަމުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިދާނެއެވެ. މިއީ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް ކުރިމަތިވާނެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ލޮޅުން ކަމަށް މާހިރުން ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
އދ. އިން ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް ތިން ގޮތަކުން ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާނެއެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ހަކަތައިގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލުމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ ކާބޯތަކެތި ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ނިޒާމަށް ނުވަތަ ’ސަޕްލައި ޗެއިން‘ އަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވުމެވެ. އަދި ތިންވަނަ ކަމަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދީ ކުރިއެރުން މަޑުޖެހުމެވެ. މި ސަބަބުތަކާ ހުރެ، ތަރައްގީވަމުން އަންނަ ގައުމުތަކުގެ ނާޒުކު އާބާދީތަކަށް، ޚާއްސަކޮށް ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތައް މިހާރުވެސް އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައިވާ ގައުމުތަކަށް، ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެއެވެ.
މި ކާރިސާގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީ ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ވިޔަފާރީގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ’ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޯރްމޫޒް‘ ހުރަސްކޮށް ތެޔޮ އުފުލުމަށް ހުރަސްތައް ކުރިމަތިވުމެވެ. މެދުއިރުމަތީގެ މަސްލަހަތު ގޯސްވަމުންދާ ވަރަކަށް، ސާފުނުކުރާ ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު 100 ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް އެރުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ. ތެލުގެ އަގު އުފުލުމަކީ ހަމައެކަނި ދަތުރުފަތުރަށް ކުރާ އަސަރެއް ނޫނެވެ. މީގެ ސަބަބުން އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވެ، ކާބޯތަކެތި ހިމެނޭހެން ޒަރޫރީ ހުރިހާ ތަކެއްޗެއްގެ އަގު އުފުލި، އާންމު ރައްޔިތުންގެ ޖީބަށް ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލަން ޖެހެއެވެ.
ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތަކަށް ކުރާ ޚަރަދު ބޮޑުވެ، މުދާ އުފުލުމުގެ ނިޒާމަށް ބުރޫއެރުމުގެ ސަބަބުން ކާބޯތަކެތި ލިބުން ވަނީ ދަތިވެފައެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ އިމްޕޯޓަށް ބަރޯސާވާ ކުދި ގައުމުތަކަށް މިއީ ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. ދުނިޔެއިން ފަގީރުކަން ނައްތާލުމަށްޓަކައި ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ކުރެވުނު ބުރަ މަސައްކަތްތައް، މިފަދަ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ފަހަތަށް ސާފުވެގެންދާނެ ކަމަށް އދ. އިން އިންޒާރުދެއެވެ. މިއީ އިންސާނީ ބޮޑު ކާރިސާއަކަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެކެވެ.
މި ނުރައްކާތެރި ހާލަތުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި، އދ. ގެ ތަރައްގީއާބެހޭ ޖަމްއިއްޔާ ޔޫއެންޑީޕީ އިން ވަނީ އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައަށް ގޮވާލާފައެވެ. އެ ޖަމްއިއްޔާއިން ލަފާދެނީ އާންމުކޮށްދޭ ސަބްސިޑީގެ ބަދަލުގައި، ސީދާ ފައިސާގެ އެހީ އެންމެ ބޭނުންޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށެވެ. މިފަދަ އެހީގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމަށްޓަކައި ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 6 ބިލިއަން ޑޮލަރު ބޭނުންވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. މިއީ ނިކަމެތި އާއިލާތައް ފަގީރުކަމުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓުނަ ނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
އިންޓަނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑް އައިއެމްއެފް އިން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި، މި ހަމަނުޖެހުންތައް މިއަދު ހުއްޓުނު ކަމުގައިވިޔަސް، އޭގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް ލިބޭ ގެއްލުން ދާއިމީ ވެދާނެއެވެ. މުދަލުގެ އަގު ބޮޑުވުމާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ އަސަރު ކުރިއަށް އޮތް ގިނަ އަހަރުތަކަކަށް ދެމިގެންދާނެއެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ މާލީ ނިޒާމަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތަކަކީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ މިލިއަނުން މީހުންގެ ދިރިއުޅުމާއި، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅިފައިވާ ބޮޑު ކާރިސާއެކެވެ. 32 މިލިއަން މީހުން ފަގީރުކަމުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތްއިރު، ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން ގުޅިގެން އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ސުލްހަ ގާއިމުކުރުމާއި، އިގްތިސާދީ ގޮތުން ނިކަމެތި ގައުމުތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ މި ބޮޑު ކާރިސާއިން ސަލާމަތްވުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގެވެ.
