އިންސާނީ ބަހާއި އުޅުން ދަސްކޮށްދިނުމަށްފަހު، ރަސްގެފާނު އޭނާއާ ކުރެއްވި ސުވާލުތަކުގެ ތެރޭގައި ޖަންގަލީގައި ފެނުނު ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން އެއްސެވިއެވެ. އޭނާ ކިޔައިދިން ބޮޑު ހަރުފައެއް ވަން ހޮހަޅައިގެ ވާހަކައާ ގުޅިގެން ރަސްގެފާނު އެތަނަށް މީހުން ފޮނުއްވިއެވެ. އެ ހޮހަޅައަށް ވަންނަން އެންމެން ބިރުގަތް ނަމަވެސް، އެކުއްޖާ އެތަނަށް ވަދެ ނުކުތީ އަތްފުރާ ”ވެލި“ ހިފައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އާދައިގެ ވެއްޔެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަގުބޮޑު މުޖަވަހަރާތަކެވެ. މި ހޯދުމުގެ ސަބަބުންނާއި އޭނާގެ ރީތިކަމުގެ ސަބަބުން މީހުން އޭނާއަށް ”ކޮއިމަލާ“ (މަލެއް ފަދަ ޒުވާނާ) ގެ ނަމުން ނަންދިނެވެ.
ކައިވެނިފުޅާއި، އަރުވާލެވުމާއި، ރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅު
ކޮއިމަލާ ހޯދި މި މުއްސަނދިކަމުގެ ސަބަބުން ރަސްގެފާނަށް އުނދަގޫތަކެއް ކުރިމަތިވިއެވެ. ލަފާދޭ މީހުން ބުނީ އެ މުދަލަކީ ކޮއިމަލާގެ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. އެ މުދަލުގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވުމަށްޓަކައި ރަސްގެފާނުގެ ދަރިކަނބަލުން ކޮއިމަލާއާ ކައިވެނިކޮށްދެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް ކޮއިމަލާ އެދިވަޑައިގަތީ މުދަލާއި، އަޅުންނާއި، އަނބިކަނބަލުންނާއެކު ދެ ބޯޓުގައި އެ ރަސްކަން ދޫކޮށް ދިއުމުގެ ހުއްދައަށެވެ.
ކަނޑު ހުރަސްކޮށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި، ކޮއިމަލާ އާއި އޭނާގެ ބައިވެރިން އެންމެ ފުރަތަމަ މަޑުކުރެއްވީ ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ ދެ ރަށަކަށެވެ. އެއް ރަށަށް ”ރަސްގެތީމު“ (ރަސްކަލުންގެ ރަށް) އަދި އަނެއް ރަށަށް ”އަންގޮޅިތީމު“ (އަޅުންގެ ރަށް) ގެ ނަމުން ނަންދެއްވިއެވެ. ރަސްގެތީމަކީ ކޮއިމަލާ ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރިވި ރަށް ކަމަށްވާތީ، އެއީ ތާރީޚީ ގޮތުން ވަރަށް މުހިންމު ރަށެކެވެ.
މާލެއަށް މަގުދެއްކި ދޫނިތައް
ރަސްގެތީމުގައި ވަޒަންވެރިވެގެން އުޅުއްވަނިކޮށް، ރަސްގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަތީ އާދަޔާޚިލާފު ދޫނިތަކެކެވެ. ރަސްގެފާނަށް ފެންވަރާ ވަޅެއް ކޮންނަނިކޮށް، މި ދޫނިތައް ގޮވަމުން ދެކުނަށް ދާތީ ފެނިވަޑައިގަތެވެ. ކޮއިމަލާ މިއީ މަލިކީ އިޝާރާތެއް ކަމަށް ދެކެވަޑައިގެން، ދޫނިތަކުގެ ފަހަތުން ދެކުނަށް ދަތުރުކުރައްވައި، އެންމެ ފުރަތަމަ ދޫނިދޫއަށް އަދި އޭގެފަހުން މާލެއަށް ވަޑައިގަތެވެ.
އޭރު މާލެއަކީ މަސްވެރިންގެ މަދު ބަޔަކު ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ފަޅު ރަށެކެވެ. އެ މީހުންގެ ހުއްދައާއެކު ކޮއިމަލާ އެ ރަށުގައި ވަޒަންވެރިވެ، އެތަނަކީ ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށް ކަމުގައި ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.
މާލޭގެ ފުރަތަމަ ރަސްކަން
މާލޭގައި ވަޒަންވެރިވުމަށްފަހު، ސިލޯނުން މީހުންނާއި ތަކެތި ގެނެސްގެން ބޮޑެތި އިމާރާތްތަކާއި ފައްޅިތައް ބިނާކުރިއެވެ. އެ ދުވަސްވަރަކީ ދިވެހިން ބުދުދީނަށް ތަބާވި ދުވަސްވަރު ކަމުން، މާލޭގައި ބޮޑެތި ބުދުތަކާއި ފައްޅިތައް ހުއްޓެވެ. ކޮއިމަލާއަކީ މުޅި ރާއްޖެ އެއްކޮށްލައި، މަރުކަޒީ ރަސްކަމެއް ގާއިމުކުރެއްވި ފުރަތަމަ ރަސްގެފާނެވެ. އޭނާގެ ދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަމުގެ ތަޚުތަށް ކިޔައިއުޅުނީ ”ސިންގާސަނަ“ ނުވަތަ ސިންގާ ތަޚުތެވެ.
ތާރީޚާއި ފޯކްލޯރުގެ މުހިންމުކަން
ކޮއިމަލާގެ ވާހަކައިގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ކަމަކީ ތާރީޚީ ހަގީގަތެއްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ތާރީޚީ އިލްމުވެރިން ބަހުސްކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މި ވާހަކައަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަމިއްލަވަންތަކަމާ ގުޅިފައިވާ ވަރަށް މުހިންމު ވާހަކައެކެވެ. މިއީ ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކާ ރާއްޖެއާ އޮތް ގުޅުމާއި، އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރިން ރާއްޖޭގައި އޮތް ބުދުދީނުގެ ސަގާފަތާއި، ރަސްކަން ފެށިގެން އައި ގޮތް ރަމްޒުކޮށްދޭ އަގުހުރި ވާހަކައެކެވެ. ކޮއިމަލާއަކީ ދިވެހިންގެ ގައުމީ ތާރީޚުގެ ބިންގާ ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ.
