2023 ވަނަ އަހަރު ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ’ބިންވެރިޔާ‘ ސްކީމްގެ ދަށުން ހުޅުމާލެއިން ގޯތި ދޫކުރުމާ ގުޅިގެން ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗްޑީސީ) އަށް ލިބިފައިވާ މާލީ ގެއްލުންތަކުގެ ޚާއްސަ އޮޑިޓް ރިޕޯޓް، އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ވަނީ އާންމުކޮށްފައެވެ. މި ރިޕޯޓުން ހާމަވާ ގޮތުގައި، މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން އެ ކުންފުނީގެ މާލީ ޙާލަތަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑެތި ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކޮށްފައެވެ.
އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ބިންވެރިޔާ ސްކީމްގެ ދަށުން ހުޅުމާލެއިން ދޫކުރި ބިންތަކުގެ އަގުތަކާ ގުޅިގެން އެޗްޑީސީއަށް ލިބިފައިވާ މާލީ ގެއްލުންތައް ބިލިއަނުން ގުނާލެވެއެވެ. އެގޮތުން:
- ބިންތަކުގެ އަގު ކަނޑައެޅުމުގައި ހުރި މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން 14.85 ބިލިއަން ރުފިޔާ އާއި 15.93 ބިލިއަން ރުފިޔާ އާ ދެމެދުގެ ބޮޑު މާލީ ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
- ބިމުގެ އަގުގެ ގޮތުގައި 15.9 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ މާލީ ބުރައެއް އެޗްޑީސީން އުފުލަން ޖެހިފައިވާކަން ރިޕޯޓުން ދައްކައެވެ.
މި މާލީ ގެއްލުންތައް ދިމާވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ހުޅުމާލެއަކީ އެޗްޑީސީގެ މާލީ ރައުސްމާލެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ތަނަކަށް ވީނަމަވެސް، ބިންވެރިޔާ ސްކީމްގެ ދަށުން އެ ބިންތައް ދޫކުރިއިރު އެޗްޑީސީއަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް ނުލިބޭ ގޮތަށް، ބިންތައް ދޫކުރެވިގެން ދިއުންކަމަށް އޮޑިޓް ރިޕޯޓުން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މި ސްކީމްގެ ދަށުން ހުޅުމާލެއިން އެކަނިވެސް 2,200 ގޯތި ދޫކުރުމަށް ނިންމިފައިވާއިރު، މާކެޓް އަގުގައި ބޮޑު އަގު ލިބެން އޮތް ބިންތަކެއް މިގޮތަށް ދޫކުރަން ޖެހުމުން، އެޗްޑީސީގެ ވިޔަފާރީގެ އަގު ވަނީ ދަށްވެފައިކަމަށްވެސް ރިޕޯޓުން ހާމަވެއެވެ.
މި ފަދަ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމަށާއި ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި މިފަދަ ގެއްލުންތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައި މުހިންމު އިރުޝާދުތަކެއް ދީފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:
- ބަދަލު ހޯދުމުގެ ނިޒާމް: ސަރުކާރުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް އެޗްޑީސީގެ ބިން ބޭނުންކުރާއިރު، އެ ކުންފުންޏަށް ލިބޭ މާލީ ގެއްލުމަށް ސަރުކާރުން ބަދަލު ދޭނެ ހަރުދަނާ އުސޫލެއް ޤާއިމްކުރުން.
- އަގު ކަނޑައެޅުން: ބިންތަކުގެ އަގު ކަނޑައަޅާއިރު މާކެޓް ރޭޓަށް ރިޢާޔަތްކުރުމާއި، ކުންފުނީގެ މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ބިން ބޭނުންކުރުމުގެ އުސޫލުތައް އިޞްލާޙުކުރުން.
- މާލީ ޙާލަތު ރަނގަޅުކުރުން: ލިބިފައިވާ ގެއްލުންތަކުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި އެޗްޑީސީގެ އާމްދަނީ އިތުރުކުރެވޭނެ އެހެން ގޮތްތައް ހޯދުމާއި، ވިޔަފާރީގެ އުޞޫލުން ބިން ބޭނުންކުރުން އިތުރުކުރުން.
ބިންވެރިޔާ ސްކީމްގެ ދަށުން އެޗްޑީސީގެ މާލީ ރައުސްމާލުން ބޮޑު ބައެއް އެކަށީގެންވާ ބަދަލަކާ ނުލައި ދޫކޮށްލުމަކީ ކުންފުންޏަށް ބޮޑު މާލީ ގެއްލުމެއް ކުރިމަތިވި ކަމެކެވެ. މިފަދަ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކުން އަރައިގަނެ، ކުންފުނީގެ މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ސަރުކާރުގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ބިން ބޭނުންކުރާއިރު ބަދަލުދޭނެ ހަރުދަނާ އުޞޫލެއް އޮތުމާއި، ބިންތަކުގެ އަގު މާކެޓް ރޭޓުގައި ހިފެހެއްޓުމަކީ މުސްތަޤުބަލުގައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެއްކަން އޮޑިޓް ރިޕޯޓުން ހާމަވެއެވެ. މިއީ ދަޢުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ މާލީ ރައުސްމާލު ހިމާޔަތްކުރުމަށް ލިބުނު މުހިންމު ފިލާވަޅެކެވެ.
