ވޭޕް ކުރުމަކީ ފަހަކަށް އައިސް ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ފެތުރެމުން އަންނަ ނުރައްކާތެރި އާދައެކެވެ. މިއީ ސިނގިރޭޓް ބުއިމުގެ ބަދަލުގައި ސިއްޙަތަށް ރަނގަޅު ގޮތެއް ކަމަށް ދެކިގެން ގިނަ ބަޔަކު ފަށާފައިވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ ހަގީގަތުގައި ސިއްޙަތަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭ ކަމެކެވެ.
ވޭޕް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ފުއްޕާމޭގެ ބަލިތަކާއި، ހިތުގެ ބަލިތައް އަދި ކެންސަރު ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަލިތަކަށް މަގުފަހިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ވޭޕް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ނިކޮޓިންގެ ވަބާ ފެތުރި، އެކަމަށް ދެވިހިފުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެއެވެ.
ރާއްޖޭގައި ވޭޕް ކުރުން މަނާ ކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުން ދެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި، ވޭޕް އާލާތްތައް އެތެރެކުރުން މަނާކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ވޭޕް ކުރުމުގެ ސަބަބުން ކުޅިވަރުތަކުގައި ބައިވެރިވާ ޒުވާނުންގެ ފިޒިކަލް ފިޓްނަސްއަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވެސް މަޢުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވެމުން ދެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވޭޕް ބޭނުން ކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތަށް މިވަނީ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއް ލިބިފައެވެ. އެގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ މުހައްމަދު މުއިއްޒު މިވަނީ ރާއްޖޭގައި ވޭޕް ބޭނުން ކުރުމާއި އޭގެ ވިޔަފާރި ކުރުން މަނާ ކުރުމަށް ނިންމަވައި ގާނޫނީ ގޮތުން ފުރިހަމަ ކުރަން ޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމަށް އަންގަވާފައެވެ.
ރައީސް މުއިއްޒުގެ އެ އެންގެވުމުގެ މަތިން ގާނޫނުތަކަށް ގެންނަން ޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެނައުމުގެ މަސައްކަތްތައް މިހާރު ވަނީ ފަށާފައެވެ. އެގޮތުން ވޭޕު ކުރާ މީހުން 5000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭ ގޮތަށް ގާނޫނަށް އިސްލާހު ގެންނަން ބިލު މިހާރު ވަނީ ޑްރާފްޓް ކޮށްފައެވެ. ޑްރާފްޓް ކޮށްފައިވާ ބިލްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ވޭޕު ބޭނުންކުރާ މީހުން 5000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުމަށާއި، ވޭޕު ސްޓިކެއް ނުވަތަ އެފަދަ އައިޓަމެއް ވިއްކާ ނަމަ ނުވަތަ ހިލޭ ދޭ މީހުން 20،000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭ ގޮތަށް ގާނޫނަށް އިސްލާހު ގެންނަން ވަނީ ނިންމާފައެވެ.
ވޭޕު މަނާ ކުރުމަށްޓަކައި އިސްލާހު ގެންނަން ނިންމާފައި ވަނީ ދެ ގާނޫނަކަށެވެ. އެއީ ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާބެހޭ ގާނޫނާއި އެކްސްޕޯޓް އިމްޕޯޓު ގާނޫނެވެ. ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާ ބެހޭ ގާނޫނަށް ގެންނަން ފެންނަ އިސްލާހުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:
– އިލެކްޓްރޯނިކް ސިނގިރޭޓާއި ވޭޕު ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކާއި އޭގެ ބައިތައް ބޭނުން ކުރާ މީހުން 5000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން
– އިލެކްޓްރޯނިކް ސިނގިރޭޓާއި ވޭޕު ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކާއި އޭގެ ބައިތައް ވިއްކައިފި ނުވަތަ ހިލޭ ބަހައިފި މީހަކު، އެ ވިއްކި ނުވަތަ ބެހި ކޮންމެ ސްޓިކެއް ނުވަތަ އައިޓަމަކަށް 20،000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން
– އިލެކްޓްރޯނިކް ސިނގިރޭޓާއި ވޭޕު ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކާއި އޭގެ ބައިތައް ކުޑަކުދިންނަށް ވިއްކުން ނުވަތަ ދިނުން މަނާ ކުރުން
– އިލެކްޓްރޯނިކް ސިނގިރޭޓާއި ވޭޕު ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކާއި އޭގެ ބައިތައް ކުޑަކުދިންނަށް ވިއްކައިފި ނުވަތަ ބަހައިފި މީހަކު 50،000 ރުފިޔާއިން ޖޫރިމަނާ ކުރުން
ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވަނީ ޑިސެމްބަރު 15 އިން ފެށިގެން ވޭޕު ކުރުމަށް ބޭނުން ކުރާ ތަކެއްޗާއި އޭގެ ވަކިވަކި ބައިތައް ރާއްޖެއަށް އެތެރެ ކުރުމާއި ބޭނުން ކުރުމާއި ވިޔަފާރި ކުރުން މަނާ ކުރަން ނިންމަވާފައެވެ. މި ކަމާ ގުޅިގެން ގާނޫނަށް ގެންނަންޖެހޭ އިސްލާހުތައް މި ހަފުތާގައި މަޖިލީހަށް ފޮނުވުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ކުރަމުންދާ ކަމަށް ބަންޑާރަ ނައިބު، އަހުމަދު އުޝާމް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
ވޭޕު ކުރުމަކީ ދުނިޔޭގެ 34 ގައުމެއްގައި މިހާރު ވެސް މުޅީން މަނާ ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، 73 ގައުމެއްގައި ވޭޕާއި އިލެކްޓްރޯނިކް ސިނގިރޭޓު ފަދަ ތަކެތި ބޭނުން ކުރުމުގައި ވަކި އުސޫލުތަކަކަށް ތަބާވުން ލާޒިމު ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ވޭޕް ވިޔަފާރި ކުރުމާއި ބޭނުން ކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ގިނަ ގައުމުތަކަކުން އެކި ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުން ދެއެވެ. މިގޮތުން، ވޭޕް އުފެއްދުންތައް އިޝްތިހާރު ކުރުން މަނާކުރުމާއި، ވޭޕް ވިއްކޭ ތަންތަނުގެ އަދަދު މަދުކުރުން، އަދި ވޭޕް އުފެއްދުންތަކުގެ އަގު ބޮޑުކުރުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސްކޫލްތަކާއި ޢާންމު ތަންތަނުގައި ވޭޕް ކުރުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުތައް ވެސް ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ތަންފީޒުކުރެވެމުން ދެއެވެ.
2. އޮސްޓްރޭލިއާގައި ނިކޮޓީން ޔުކްތު ވޭޕް އުފެއްދުންތައް އެތެރެކުރުމާއި ވިއްކުން މަނާކުރެވިފައިވާއިރު، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތަކަށް 220,000 އޮސްޓްރޭލިއާ ޑޮލަރާ ހަމައަށް ޖޫރިމަނާ ކުރެވިދާނެއެވެ.
3. ތައިލެންޑުގައި ވޭޕް އެތެރެކުރުމާއި ވިއްކުން މަނާކުރެވިފައިވާއިރު، މި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތަކަށް 5 އަހަރާ ހަމައަށް ޖަލު ޙުކުމް ކުރެވިދާނެއެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ބަލާއިރު، ވޭޕް ކުރުމަކީ ފަރުދުންނަށާއި މުޖުތަމަޢަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި ނުރައްކާތެރި އާދައިން ދުރުހެލިވުމަށް ކޮންމެ ފަރުދަކު ވެސް މަސައްކަތް ކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ސަރުކާރުތަކުންނާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން ވެސް ވޭޕް ކުރުމާ ދެކޮޅަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުން ގެންދިއުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނީ، ވޭޕް ކުރުމަކީ ވަގުތީ ގޮތުން ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ދުރު ރާސްތާގައި ވަރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭނެ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި ނުރައްކާތެރި އާދައިން ދުރުހެލިވެ، ޞިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމަށް ކޮންމެ ފަރުދަކު ވެސް މަސައްކަތް ކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ސަރުކާރުންނާއި މުޖުތަމަޢުގެ އެންމެހައި ފަރާތްތަކުން ވެސް މިކަމާ ދެކޮޅަށް ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް މަސައްކަތް ކޮށްގެން އެކަނި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދުޅަހެޔޮ، ހަރުދަނާ އަދި ފުރިހަމަ މުޖުތަމައުއެއް ބިނާކުރެވޭނެއެވެ.
