ތެލުގެ ޑިމާންޑު: ރާއްޖޭގެ މާލީ ދެމެހެއްޓިނިވިކަމަށް ބޮޑު ބުރައެއް!

ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދީ ގޮންޖެހުންތަކުގެ ތެރޭގައި، އިތުރުވަމުންދާ ޑިމާންޑާއެކު ތެލުގެ އިމްޕޯޓް އިތުރުކުރަންޖެހުން ހިމެނެއެވެ. މި ހާލަތުގައި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަސްރަޙުގައި ހިނގާ ކަންކަމާއި ތެލުގެ ބާޒާރަށް އަންނަ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން، ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ޤައުމުތަކުގެ މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރަމުންދެއެވެ.

2022 ވަނަ އަހަރު ފެށުނުއިރު ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާކެޓުގައި ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު 79 ޑޮލަރުގައި ހުރިއިރު، ޔޫކްރެއިން-ރަޝިޔާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން މާކެޓަށް ކުރި ނޭދެވޭ އަސަރާ ގުޅިގެން، ފީފާއެއްގެ އަގު 123 ޑޮލަރަށް އަރާފައިވެއެވެ. އަހަރުގެ ދެވަނަ ކުއާޓަރ ނިމުނުއިރު، ފީފާއެއްގެ އަގު 103 ޑޮލަރުގައި ހުރިކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ.

ބައިނަލްއަޤްވާމީ ތެލުގެ ބާޒާރަށް އައި ބަދަލުތަކުގެ އަސަރު ވަގުތުން ވަގުތަށް ދިވެހިރާއްޖެއިންވެސް ފެނިގެންދިޔައެވެ. އަހަރު ފެށުނުއިރު އެސްޓީއޯއިން ތެޔޮ ލީޓަރެއް ވިއްކަމުންދިޔައީ 11 ރުފިޔާއަށް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަށް އެ ކުންފުނިން ވިއްކާ ތެލުގެ އަގު 16 ރުފިޔާއަށް އަރާފައިވެއެވެ. 2021 ވަނަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު، މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ތެލަށް ކުރާ ޚަރަދު ދެގުނަވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 2021 ގެ ދެވަނަ ކުއާޓަރުގައި 3.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކޮށްފައިވާއިރު، 2022 ގެ އެ މުއްދަތުގައި 6 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ޙަޤީޤަތާ ނުގުޅޭ މިސްރާބެކެވެ. މި ޙާލަތު ނުހުއްޓުވައިފިނަމަ، މިހާރަށްވުރެ ބޮޑުވެ، ނުހިފެހެއްޓޭ ހިސާބަށް ހިނގައިދާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

2023 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރެވުނު މުދަލުގެ ޖުމްލަ އަގު 3.48 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާކަމަށް ބައެއް މަޢުލޫމާތު އެއްކުރާ ވެބްސައިޓުތަކުން ދައްކާއިރު، މީގެ ތެރެއިން 1.5 ބިލިއަނާ ގާތްކުރާ އަދަދެއް ޚަރަދުވެފައިވަނީ ތެލުގެ ބާވަތްތައް އިމްޕޯޓުކުރުމަށެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމަށް ހުރި ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްލަ އުފެއްދުންތެރިކަން 6.3 ބިލިއަން ޑޮލަރުގައި ހުރިއިރު، މިއީ ރައްޔިތުންގެ އަތުން ހިނގާ ޚަރަދެއްކަމާއި، އެހެން އެތައް މުހިންމު ދާއިރާއަކަށް ހޭދަކުރެވިދާނެ ފައިސާއެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

ތެޔޮ ގަތުމަށް ހޭދަކުރަންޖެހުމުގެ އިތުރުން، ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށްވެސް ޚަރަދުތަކެއް ކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ތެޔޮ ބޭނުންކުރުމުގައިވެސް އިތުރު ޚަރަދުތަކެއް ހިނގައެވެ. މިގޮތުން، ތެލުގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރާ އިންޖީނުލީ އުޅަނދުފަހަރު ދުއްވުމަށްޓަކައި ރަޖިސްޓްރީ ފީ، އަހަރީ ފީ، އަދި ރޯޑްވާދިނަސް ފަދަ ނަންނަމުގައި އެކި ބާވަތުގެ ޓެކްސްތައް ދައްކަންޖެހެއެވެ. މީގެއިތުރުން، ތެޔޮ ބޭނުންކުރާ އިންޖީނުލީ އުޅަނދުފަހަރު އިމްޕޯޓުކުރުމަށް ރާއްޖޭގައި ނެގެނީ ބޮޑު ޑިއުޓީއެކެވެ. އެއީ އަގުގެ 200 އިންސައްތައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ކަރަންޓުން ނުވަތަ ބެޓެރީން ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރަށް މިފަދަ ބޮޑު ޑިއުޓީއެއް ނުނަގާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ތެލަށް ކުރާ ބަރޯސާ ކުޑަކޮށް، އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ވަސީލަތްތަކަށް ބަދަލުވުމަކީ މުހިންމުކަމެކެވެ. މިކަމަށް ސަރުކާރުންނާއި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން އިސްކަންދީ، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ހަކަތަ އުފެއްދުމާއި ބޭނުންކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތައް އެކުލަވާލައި ތަންފީޒުކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. މިގޮތުން، އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ވަސީލަތްތަކަށް އިންވެސްޓްކުރުމާއި، ޓެކްނޮލޮޖީތައް ތަޢާރަފުކުރުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ އަދި ތިމާވެށްޓާ ރައްޓެހި މުސްތަޤުބަލަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.