ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަކީ ރައްޔިތުންނާ ގާތުން ވެރިކަން ކޮށްދިނުމުގެ ނަމުގައި ގާއިމްކޮށްފައިވާ ”ޖުމްހޫރީ ވެރިކަން“ ކަމުގައި ބުނެވުނު ނަމަވެސް، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަމުންދަނީ މުޅިން އެހެން މަންޒަރެކެވެ. ޙަޤީޤަތުގައި ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމަކީ ސިޔާސީ ވެރިން އަތުރާލާ ކުޅިބައެއް ކަމުގައި ދަންނަވަން ޖެހެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަށް 55 އަހަރު ފުރި، 56 ވަނަ އަހަރަށް ވަދެވުނު އިރުވެސް، މި ނިޒާމުގެ އަސްލު މަޤްޞަދު ހާސިލުވެފައިވާކަމަކަށް ނުބުނެވެއެވެ. 1968 ގައި ރައްޔިތުންގެ ވޯޓަކުން ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމަށް ބަދަލުވި ނަމަވެސް، އޭގެ ފަހުން ފެނިގެން ދިޔައީ ވެރިކަމުގެ ބާރު ވަކި ބައެއްގެ އަތްމަތީގައި ދެމިއޮތް މަންޒަރެވެ.
ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމެއްގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ސިފައަކީ ރައްޔިތުންގެ އަޑު އިވި، ރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ވެރިކަމެއް އޮތުމެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަޝްރަޙުގައި ފެންނަމުންދަނީ ވަކި ބައެއްގެ މަޞްލަޙަތު ކުރިއެރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މަންޒަރެވެ. ވެރިކަމުގެ ގޮނޑިއަށް އަރައި ތިބޭ މީހުން އެ ގޮނޑީގައި ހިފަހައްޓައިގެން ތިބުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ އަޑު އޮބިގެންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ ވާދަވެރިކަމާއި ބަދަލުހިފުމުގެ ރޫޙު ސަބަބުން، ވެރިކަމަށް އަންނަ ކޮންމެ ފަރާތަކުން ކުރީގެ ވެރިކަމުގައި ކުރެވުނު ރަނގަޅު ކަންތައްތައް ވެސް ބަދަލުކޮށްލައި، އަލުން ފަށައިގަތުމުގެ ސަގާފަތެއް އަށަގެންފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ޤައުމުގެ ތަރައްޤީއަށް ހުރަސްއެޅި، ރައްޔިތުންނަށް ލިބެންވާ ޚިދުމަތްތައް ލަސްވެގެންދާކަން ފެނިގެންދެއެވެ.
ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ބައްޓަންކުރެވިފައި އޮތްގޮތުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާއި ސަރުކާރުގެ އިސް މަޤާމުތަކުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކަކީ ގިނަފަހަރަށް އެއް ޕާޓީއަކަށް ނިސްބަތްވާ ބައެއްކަމުގައިވުމުން، ބާރުތައް ވަކިކުރެވިފައިވާ މިންވަރު ކުޑަވެ، ޗެކްސް އެންޑް ބެލެންސަސްގެ ނިޒާމު ހީނަރުވެގެންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަޑު އަހައި، ރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދޭ ނިޒާމެއްގެ ބަދަލުގައި، ސިޔާސީ ވެރިން އެމީހުންގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތު ކުރިއެރުވުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތަކަށް ވެފައިވާކަން ހިތާމަޔާއެކު ފާހަގަކުރަންޖެހެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ އުއްމީދުތައް ގެއްލި، ޑިމޮކްރަސީގެ އަސްލު މާނަ ގެއްލިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ.
ނަމަވެސް، މި ހާލަތު ބަދަލުކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ޒިންމާއެކެވެ. ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރިވެ، އެމީހުންގެ ޙައްޤުތަކަށް އަޑުއުފުލައި، ވެރިންގެ ޖަވާބުދާރީވުން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ވެސް ޤައުމީ މަޞްލަޙަތު އިސްކޮށް، ރައްޔިތުންގެ ލާބައާއި މަންފާއަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް އިސްކަންދޭންޖެހެއެވެ.
ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމުގެ އަސްލު މަޤްޞަދު ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި، ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަށް އިޞްލާޙުތަކެއް ގެންނަން ޖެހިފައިވެއެވެ. މިގޮތުން: ބާރުތައް ވަކިކުރުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް، ޗެކްސް އެންޑް ބެލެންސަސްގެ ނިޒާމު ވަރުގަދަކުރަން ޖެހެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކޮށް، ސީދާ ޑިމޮކްރަސީގެ ވަސީލަތްތައް (މިސާލަކަށް ރެފެރެންޑަމް) އިތުރުކުރަން ޖެހެއެވެ، ހަމައެހެންމެ މިނިވަން މުއައްސަސާތައް ހަރުދަނާކޮށް، އެތަންތަނުގެ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރަން ޖެހެއެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ އެތެރޭގެ ޑިމޮކްރަސީ ހަރުދަނާކޮށް، ޒުވާނުންނާއި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރަން ޖެހެއެވެ. މީގެއިތުރުން ސިޔާސީ ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅަން ޖެހެއެވެ.
މި ފަދަ އިޞްލާޙުތަކެއް ގެނެސް، ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް، ރައްޔިތުންގެ އަޑު އިވޭ، ރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދޭ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އޭރުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙަޤީޤީ މާނައިގައި ޖުމްހޫރީ ވެރިކަމެއްގެ މޭވާ ލިބި، ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ސިޔާސީ ވެރިން އަތުރާލާ ކުޅިބޮޅެއްގެ ބަދަލުގައި ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުގައި މަސައްކަތްކުރާ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބަދަލުވެފައިވާކަން ފެނެއެވެ. ރަސްކަމުން ފެށިގެން، ޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ބަދަލުވެ، އަނެއްކާވެސް ރަސްކަމަށް އެނބުރި، ދެން އަލުން ޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށް ބަދަލުވެފައިވެއެވެ. މި ކޮންމެ ބަދަލަކާއެކު ރައްޔިތުންގެ އުއްމީދުތައް އާވެ، ރަނގަޅު ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެކަމުގެ އުންމީދު އާވެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، ގިނަފަހަރު މި އުއްމީދުތައް ހާސިލުނުވެ ދިޔަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ރައްޔިތުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކޮށް، އެމީހުންގެ ޒިންމާތަކާ ދޭތެރޭ ވިސްނައިދިނުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ރައްޔިތުން އެމީހުންގެ ވޯޓުގެ ބާރު ރަނގަޅަށް ބޭނުންކޮށް، ވެރިންގެ ޖަވާބުދާރީވުން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، ސިވިލް ސޮސައިޓީގެ ދައުރު ފުޅާކޮށް، ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ސިޔާސީ ވެރިން އަތުރާލާ ކުޅިބޮޅަކުން ބަދަލުކޮށް، ރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދޭ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުކުރުމަކީ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތެކެވެ. މިއީ އެއްދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް ހާސިލުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދުން ފެށިގެން މިކަމަށް މަސައްކަތްކުރަން ފަށައިފިނަމަ، ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށް ފަޚުރުވެރިވެވޭނެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގާއިމުކުރެވޭނެއެވެ.
ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ އެތެރޭގެ ޑިމޮކްރަސީ ހަރުދަނާކުރުން: ޕާޓީތަކުގެ އެތެރޭގައި ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުތައް ހަރުދަނާކޮށް، ޒުވާނުންނާއި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކުރަން ޖެހެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ރައްޔިތުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުން: ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުންގެ ޙައްޤުތަކާއި ޒިންމާތަކާ ބެހޭގޮތުން މަޢުލޫމާތު ދިނުމާއި، ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ މުހިންމުކަން އޮޅުންފިލުވައިދޭން ޖެހެއެވެ. މީގެއިތުރުން މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުން: މިނިވަން މީޑިއާއެއް އޮތުމަކީ ޑިމޮކްރަސީގެ މުހިންމު ބައެއްކަމުން، މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކޮށް، ނޫސްވެރިންނަށް މިނިވަންކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރެވޭނެ މާޙައުލެއް ޤާއިމްވެފައި އޮންނަން ޖެހޭނެއެވެ.
ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުން: ވެރިކަމުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކުގެ މާލީ ބަޔާންތައް ހާމަކުރުމާއި، ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅަން ޖެހެއެވެ. ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުން: ރަށު ކައުންސިލުތަކާއި އަތޮޅު ކައުންސިލުތަކުގެ ބާރު އިތުރުކޮށް، ރައްޔިތުންނާ ގާތުން ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރަން ޖެހެއެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަގު އޮތީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތްމަތީގައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގެ މުސްތަޤުބަލް ބިނާކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކޮނޑުގައެވެ. އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އެކުގައި މަސައްކަތްކޮށްގެން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް، ރައްޔިތުންގެ އަޑު އިވޭ، ރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދޭ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަމާ ހިނގާށެވެ. އޭރުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފަޚުރުވެރި މާދަމާއެއް ބިނާކުރެވޭނެއެވެ.
