ބޯހިޔާވަހިކަމަކީ އިންސާނުންގެ އަސާސީ ޙައްޤުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު އެއް ޙައްޤެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަކީ ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައެވެ. މި ހިޔާލުގައި އަޅުގަނޑު ބަލައިލާނީ ރާއްޖޭގައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ އޮތް ގޮތާއި، އެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކަށެވެ.
އިހުޒަމާނުގައި ރާއްޖޭގައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ އެހާ ބޮޑަށް ނެތެވެ. ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް ގޯތިގެދޮރު ލިބެން ހުރުމާއި، އާބާދީ މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ މީހުންނަށް އަމިއްލަ ގެދޮރު ލިބިފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް، ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ދިޔަވަރަކަށް އާބާދީ އިތުރުވެ، ޚާއްޞަކޮށް މާލެ ސަރަޙައްދަށް މީހުން ހިޖުރަކުރަން ފެށުމާއެކު، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ ބޮޑުވަމުން ދިޔައެވެ.
އާބާދީ އިތުރުވަމުން އައި ގޮތުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ސަރުކާރުން ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދައިދިނުމަށް އެކި ގޮތްގޮތުން މަސައްކަތްތަކެއް ކުރިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފްލެޓް އިމާރާތްކުރުމާއި، ގޯތި ދޫކުރުން ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، އާބާދީ އިތުރުވާ މިންވަރާ އެއްވަރަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭ ގޮތެއް ނުވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ ޤައުމީ ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ.
އެކި ސަރުކާރުތަކުން ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އެކި ސިޔާސަތުތައް ގެންގުޅުނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ސޯޝަލް ހައުސިންގ ޕްރޮޖެކްޓްތަކާއި، ބޭންކުތަކުން ލުއި ލޯނު ދޫކުރުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި މައްސަލަ އަދިވެސް ފުރިހަމައަށް ހައްލުނުވެ އޮތުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ބިމުގެ ދަތިކަމާއި، އިމާރާތްކުރުމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވުން، އަދި އާބާދީ އަވަސް ދުވެއްޔެއްގައި އިތުރުވަމުން ދިއުން ހިމެނެއެވެ.
ތަރައްޤީވެފައިވާ ޤައުމުތަކުގައި އަސާސީ ބޯހިޔާވަހިކަން އަތްފޯރާ ފަށުގައި ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ސަބްސިޑައިޒްކޮށްފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫޢުތަކާއި، ކުލި ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ޤާނޫނުތައް، އަދި ޓެކްސް އިންސެންޓިވްތައް ހިމެނެއެވެ. މި ފަދަ ސިޔާސަތުތައް ރާއްޖޭގައިވެސް ތަންފީޒުކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
މުޅި ރާއްޖެއަށް ދިމާވެފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ދިގު މުއްދަތުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މާސްޓަރ ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލުމާއި، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫޢުތަކުގައި އިންވެސްޓްކުރުމަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން ހިމެނެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ބިން ހިއްކުމާއި އައު ރަށްރަށް ތަރައްޤީކުރުމާއި، ޒަމާނީ އަދި ހަރުދަނާ އިމާރާތްކުރުމުގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރުން ކުރުމުގެ އިތުރުން ކުލީގެ ބާޒާރު ރެގިއުލޭޓްކުރުމަށް ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވާލުމަކީ މައްސަލަ ހައްލު ކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކެވެ.
މި މައްސަލަ ހައްލުނުވެ ދިގުލައިގެން ދާނަމަ، އިޖްތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ދިމާވެދާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފަޤީރުކަން އިތުރުވުމާއި، ޞިއްޙީ މައްސަލަތައް އިތުރުވުމާއި، ކުށްކުރުން އިތުރުވުން ހިމެނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، ޢާއިލާތައް ރޫޅި، އިޖްތިމާޢީ ގުޅުންތައް ނެތިގެން ދިއުމަކީވެސް އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
މުޅި މައްސަލައިގެ ހައްލު ހޯދުމަށްޓަކައި، ސަރުކާރާއި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކާއި މުޖުތަމަޢު ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުން މުހިންމެވެ. އެގޮތުން ދެމެހެއްޓެނިވި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ސިޔާސަތެއް އެކުލަވާލައި ތަންފީޒުކުރުމާއިއެކު، އަތްފޯރާފަށުގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ލިބޭނެ ގޮތް ހެދުމަށް ބޭންކިންގ ސިސްޓަމް އިޞްލާޙުކުރެވިދާނެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ޒުވާނުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ޚާއްޞަ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމާއި، ރަށްރަށުގެ ބިންތައް ޕްލޭންކުރުމުގައި ދިގު މުއްދަތަށް ވިސްނައި ރޭވުންތައް ރޭވުމަކީ މައްސަލަ ހައްލު ކުރެވިދާނެ ގޮތްތަކެކެވެ.
ދެބަސްވެވެން ނެތް ހަގީގަތަކީ އަތްފޯރާ ފަށުގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދައިދިނުމަކީ ޤައުމީ އިސްކަމެއް ދޭންޖެހޭ މައްސަލައެކެވެ. މިކަމަށް ހައްލު ހޯދުމަށް ދައުލަތާއި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކާއި މުޖުތަމަޢު ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ. އަދި ދުރު ރާސްތާގެ ވިސްނުމަކާއެކު ރޭވިގެން ކުރިއަށްދާންޖެހެއެވެ. މިގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްގެން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރިމަގުގައި ހުރިހާ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އަތްފޯރާ ފަށުގައި ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ ބޯހިޔާވަހިކަން ލިބޭނެ މަގު ފަހިކުރެވޭނެއެވެ.
،ބޯހިޔާވަހިކަމަކީ އަސާސީ އިންސާނީ ޙައްޤެއް ކަމަށްވާތީ، މި ޙައްޤު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަކީ ދައުލަތުގެ އެންމެ އިސް ޒިންމާތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ޒިންމާއެވެ. އަތްފޯރާ ފަށުގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ހަމައެކަނި ފުރާޅެއް މަތީގައި ދިރިއުޅުމަށްވުރެ މާ ފުޅާ މާނައެއް އެކުލެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. މިއީ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށް، އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދީ، އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
