ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އިތުރުވަމުންދާ މަގުމަތީ އެކްސިޑެންޓުތަކަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގައި ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައެވެ. އަހަރަކަށްވުރެ އަހަރެއް މި މައްސަލަ އިތުރުވަމުންދާއިރު، މިކަމާ ގުޅިގެން އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތްތަކަށް އިންސާފު ނުލިބި، ކުށްވެރިވާ ފަރާތްތަކަށް އެކަށީގެންވާ އަދަބު ނުލިބޭކަމުގެ ޝަކުވާ ވަރަށް ބޮޑަށް އިވެމުންދެއެވެ. މި މައްސަލައަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގައި އަވަސް ޙައްލެއް ހޯދަންޖެހިފައިވާ ނާޒުކު މައްސަލައެކެވެ.
މަގުމަތީ އެކްސިޑެންޓުތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ޢާއިލާތަކެއް ހަލާކުވެ، ގިނަ ފުރާނަތަކެއް ގެއްލި، އެތައް ބަޔަކު ނުކުޅެދުންތެރިކަމަށް ދާންޖެހިފައިވެއެވެ. މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާތަކުގައި އިހުމާލުވާ ފަރާތްތަކަށް ލިބޭ އަދަބު ކުޑަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، އެކްސިޑެންޓު ހިނގުމަށްފަހު މަޑުނުކޮށް ފިލައިގެންދާ މައްސަލަތައް އިތުރުވެފައިވާކަން ވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިފަދަ ޢަމަލުތަކަކީ އިންސާނިއްޔަތުކަމާ ޚިލާފު، އަދި ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަކެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތްތަކަށާއި އެ ފަރާތްތަކުގެ ޢާއިލާތަކަށް އިތުރު ނަފްސާނީ އަނިޔާ ލިބެމުންދެއެވެ.
ޤާނޫނުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ހުރި މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން، ކުށްވެރިންނަށް އަދަބުން ރެކެވުމުގެ ފުރުސަތު ފަހިވެފައިވާކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، މުޖުތަމަޢުގައި ޤާނޫނުގެ ޙުރުމަތް ކެނޑި، އިންސާފަށް އޮންނަ އިތުބާރު ގެއްލެމުންދެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ސަބަބަަބަކީ، މުޖުތަމަޢުގެ ހަމަޖެހުމާއި ރައްކާތެރިކަން ބިނާވެފައިވަނީ ޤާނޫނުގެ ޙުކުމް ހިނގުމާއި އިންސާފު ޤާއިމުވުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާތީއެވެ.
މި މައްސަލައަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި، ސަރުކާރާއި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހެއެވެ. އެގޮތުން:
- ޤާނޫނުތައް ހަރުދަނާކޮށް، އަދަބުތައް ހަރުކަށިކުރަންޖެހެއެވެ.
- ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ އިދާރާތަކުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރަންޖެހެއެވެ.
- މުޖުތަމަޢުގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކޮށް، މަގުމަތީ ރައްކާތެރިކަމުގެ މުހިންމުކަން އަންގައިދޭންޖެހެއެވެ.
- އެކްސިޑެންޓުތަކުގައި އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލު ލިބޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރަންޖެހެއެވެ.
- މަގުމަތީގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް އިތުރު ވަސީލަތްތައް ޤާއިމުކުރަންޖެހެއެވެ.
މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރުން، މަގުމަތީ އެކްސިޑެންޓުތަކާ ގުޅޭ މައްސަލަތައް ބެލުމަށް ޚާއްޞަ ކޯޓެއް ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލްއެއް ޤާއިމުކުރުމަކީ ވެސް ވިސްނާލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ނިޒާމެއްގެ ސަބަބުން، މައްސަލަތައް އަވަހަށް ނިންމައި، އިންސާފު އަވަހަށް ޤާއިމުކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، މަގުމަތީ އެކްސިޑެންޓުތަކުގައި އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިވުމަށް ޚާއްޞަ ފަންޑެއް ޤާއިމުކުރުމަކީ ވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މި ފަންޑުގެ ޒަރީޢާއިން، އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތްތަކަށް ބޭނުންވާ ޞިއްޙީ އަދި ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ، މަގުމަތީ އެކްސިޑެންޓުތަކާ ގުޅިގެން އިންސާފު ނުލިބުމަކީ މުޅި މުޖުތަމަޢަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. މި މައްސަލައަށް އަވަސް ޙައްލެއް ނުގެނެވިއްޖެނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ހަމަޖެހުމަށް ބޮޑެތި ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާނެއެވެ. ވީމާ، މިކަމަށް ޙައްލު ހޯދުމަކީ ސަރުކާރާއި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި، ޝަރުޢީ ދާއިރާއާއި، އަދި މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ޒިންމާއެކެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އެކުގައި މަސައްކަތްކޮށްގެން، މަގުމަތީ އެކްސިޑެންޓުތަކާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކުގައި އިންސާފު ޤާއިމުކުރެވޭނެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރަން ޖެހެއެވެ. އޭރުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢަކީ އަމާން، ރައްކާތެރި އަދި އިންސާފުވެރި މުޖުތަމަޢަކަށް ހެދުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ވެސް އެދުމެވެ.
