ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދިމިޤްރާޠީ ނިޒާމުގައި މީޑިއާގެ ދައުރު އަހާމެ އަގުހުރި އަދި މުހިންމެވެ. ރައްޔިތުންނަށް ސައްޙަ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ސަރުކާރުގެ ޖަވާބުދާރީވުން ކަށަވަރުކުރުމުގައި މީޑިއާގެ މިނިވަންކަމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. މިކަމަށްޓަކައި، ރާއްޖޭގެ މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާ ކުރިއެރުވުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ރެގިއުލޭޝަން ބިލު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/2025) ތަސްދީޤުކުރައްވާފައެވެ. މި ބިލަކީ ޒަމާނީ މީޑިއާގެ ބޭނުންތަކަށް އަމާޒުކޮށް، ޖަވާބުދާރީވުން އިތުރުކޮށް، ހާމަކަން ބޮޑުކުރުމަށް މަގުފަހިކުރާނެ ބިލެއްކަމުގައި ސަރުކާރުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
ބިލުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތައް
މި އައު މީޑިއާ ގާނޫނުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ޚިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ދެމެހެއްޓުމާއި، ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ކުރިއެރުވުން ހިމެނެއެވެ. މި ގާނޫނުގެ ސަބަބުން މީޑިއާގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުގެ މިނިވަންކަން އިތުރުވެ، އެމީހުންގެ މަސައްކަތްތައް ހުރަހެއްނެތި ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ. އަދި މީޑިއާ މަސައްކަތްތެރިންނާއި ނޫސްވެރިންގެ ޒިންމާދާރުކަން އިތުރުކުރުމަށް މިނިވަން އިދާރީ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމަށްވެސް މި ގާނޫނު މަގުފަހިކުރެއެވެ. މިއީ މީޑިއާގެ ދާއިރާގައި ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް ޤާއިމުކޮށް،، އެ ދާއިރާގެ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމަށް ލިބިގެންދާނެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުރިއެރުމެކެވެ.
އައު ރެގިއުލޭޓަރީ ކޮމިޝަން
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފެދޭ ”މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމިޝަން“ އަކީ ބްރޯޑްކާސްޓް، ޕްރިންޓް އަދި އޮންލައިން މީޑިއާ ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ އުފުލާނެ މުއައްސަސާއެވެ. މި ކޮމިޝަނުގައި ހިމެނޭ ހަތް މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ތިން މެންބަރުން ޢައްޔަންކުރާނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ކަމަށާއި، ހަތަރު މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރާނީ މީޑިއާގެ ދާއިރާއިން ކަމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. މިފަދަ ގޮތަކަށް ކޮމިޝަން އެކުލަވާލުމުން މީޑިއާގެ ދާއިރާގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުވެ، ނަޒާހަތްތެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
ސުލޫކީ މިންގަނޑުތައް
މި ކޮމިޝަނުން އެކުލަވާލާ ސުލޫކީ މިންގަނޑަކީ މީޑިއާގެ ދާއިރާގައި ޒިންމާދާރުކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރުމަށް ބާރުއަޅާނެ މުހިންމު އަސާސެކެވެ. މި މިންގަނޑުގައި ދޮގު މަޢުލޫމާތު ފެތުރުން މަނާކުރުމާއި، ފަރުދުންގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމާތަށް އުނިކަން އަންނަ ފަދަ ކޮންޓެންޓް، އަދި އިޖްތިމާޢީ ގޮތުން ޤަބޫލުނުކުރެވޭ ބަސްތަކާއި، ނިޝާންތަކާއި، ޙަރަކާތްތައް ހިމެނޭ ކޮންޓެންޓް ގެނެސްދިނުން މަނާކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ. މިއީ މުޖުތަމަޢުގެ މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި ދިވެހި ސަގާފަތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން މީޑިއާގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އެޅޭނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ޖަވާބުދާރީވުމާއި ޒިންމާދާރުކަން
މި ގާނޫނުގެ ދަށުން، މީޑިއާ އޮތޯރިޓީތަކުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ ނުވަތަ ކޮމިޝަނުން އެކުލަވާލާފައިވާ ސުލޫކީ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތަކާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ކޮމިޝަނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މީޑިއާގެ ޒިންމާދާރުކަން އިތުރުވެ، ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ މަޢުލޫމާތުގެ ފެންވަރު މަތިވެގެންދާނެއެވެ. މީޑިއާގެ ދާއިރާގައި ޖަވާބުދާރީކަން ޤާއިމުވުމަކީ ދޮގު ޚަބަރު ފެތުރުން ހުއްޓުވައި، ސައްޙަ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.
ނޫސް މަޖައްލާ ރަޖިސްޓްރީކުރުން
ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާ އެއްގޮތަށް ނޫސް މަޖައްލާ ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ ލުއި އުސޫލުތަކެއް މި ގާނޫނުގައި ހިމަނާފައިވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން އިތުރަށް ފުޅާވެ، އެ ދާއިރާއަށް އަލަށް ވަންނަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ފަސޭހަ މަގުތަކެއް ފަހހިވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ މީޑިއާގެ ދާއިރާ ތަރައްޤީވެ، މުޖުތަމަޢަށް އިތުރު ފުރުޞަތުތަކެއް ހުޅުވައިދޭނެ ކަމެކެވެ.
މި އައު މީޑިއާ ގާނޫނަކީ ރާއްޖޭގެ މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިކަމެއް ކުރިއެރުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ އަގުހުރި ޤާނޫނެކެވެ. މި ބިލުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ މީޑިއާގެ ދާއިރާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްހަމައަށް ގެނައުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ. އަދި މީޑިއާގެ ދާއިރާއިން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ފެންވަރު މަތިވެ، ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ. މި ގާނޫނުގެ ފައިދާތައް އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިއްޖެނަމަ، ދިވެހި މުޖުތަމަޢަށް ތެދުވެރި އަދި ޒިންމާދާރު މީޑިއާއެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ.
މި ބިލުގެ ތަންފީޒުކުރުމުގައި ދިމާވެދާނެ ގޮންޖެހުންތައް
އެހެންނަމަވެސް، މި ބިލު ތަންފީޒުކުރުމުގައި ބައެއް ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހިދާނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:
- އައު ރެގިއުލޭޓަރީ ނިޒާމަށް މީޑިއާ ދާއިރާ އަހުލުވެރިކުރުވުން
- ކޮމިޝަނުގެ މިނިވަންކަން ދެމެހެއްޓުން
- ސުލޫކީ މިންގަނޑުތައް ހަރުދަނާކޮށް ތަންފީޒުކުރުން
- އޮންލައިން މީޑިއާގެ ދާއިރާ ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި ދިމާވެދާނެ ޓެކްނިކަލް ގޮންޖެހުންތައް
މި ގޮންޖެހުންތަކަށް ޙައްލު ހޯދުމަށްޓަކައި، ސަރުކާރާއި މީޑިއާ ދާއިރާގެ ފަރާތްތަކުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި ބިލު ތަންފީޒުކުރުމުގައި ދިމާވި މައްސަލަތަކަށް އަވަސް ޙައްލު ހޯދައި، ބޭނުންވާ އިޞްލާޙުތައް ގެނައުމަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ.
ކުރިމަގަށް ބަލާއިރު
މި އައު މީޑިއާ ގާނޫނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މީޑިއާގެ ދާއިރާއަށް އައު އުއްމީދުތަކެއް ގެނެސްދޭނެ ބިލެކެވެ. މި ބިލުގެ ސަބަބުން:
- މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން އިތުރަށް ހަރުދަނާވެގެންދާނެއެވެ.
- ނޫސްވެރިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރެވި، އެމީހުންގެ މަސައްކަތަށް އިތުރު ބާރެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ.
- ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިކަމެއް ކުރިއަރައި، ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ މަޢުލޫމާތުގެ ފެންވަރު މަތިވެގެންދާނެއެވެ.
- މީޑިއާގެ ދާއިރާއަށް އަލަށް ވަންނަން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ފަސޭހަ މަގުތަކެއް ފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
އަޅުގަނޑުގެ ހިޔާލުގައި މި އައު މީޑިއާ ގާނޫނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މީޑިއާގެ ދާއިރާއަށް ގެނެވޭ އިންޤިލާބީ ބަދަލެކެވެ. މި ބިލުގެ ސަބަބުން މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން ހަރުދަނާވެ، ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިކަމެއް ކުރިއަރައި، ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ މަޢުލޫމާތުގެ ފެންވަރު މަތިވެގެންދާނެއެވެ. މި ގާނޫނު ރަނގަޅަށް ތަންފީޒުކުރެވި، އޭގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރެވިއްޖެނަމަ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މީޑިއާގެ ދާއިރާއަށް އައު ފަހި ދުވަސްވަރެއް އަންނާނެކަން ކަށަވަރެވެ.
