ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ދާދިފަހުން ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅެއްގައި ވަނީ، ޤައުމުގެ މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރުމުގައި މިސަރުކާރުން ހޯއްދަވާފައިވާ މުހިންމު ކާމިޔާބީއެއް ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.
އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިއަހަރަކީ 2020 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ސަޕްލިމެންޓަރީ ބަޖެޓަކާ ނުލައި އަހަރު ނިންމާލެވޭނެ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސިޔާސަތުތަކަށް އައިސްފައިވާ ހަރުދަނާ ބަދަލެއްގެ ހެކިކަމުގައި ދެކެވިދާނެއެވެ. މިކާމިޔާބީއަކީ ހަމައެކަނި ބަޖެޓުގެ ހިސާބުތަކުން ފެންނަ ކަމެއް ނޫން؛ އެއީ އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ޤައުމު ހަރުދަނާ މަގެއްގައި ކުރިއަށްދާކަމުގެ ހެކިތަކެކެވެ.
ބަޖެޓު ޑެފިސިޓް ކުޑަކުރުމާއި މާލީ ހަރުދަނާކަން
މިހާރު ހިނގަމުންދާ ބަޖެޓަކީ 2020 އަށްފަހު އެންމެ ކުޑަ ޑެފިސިޓް ބަޖެޓުކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. މިއަހަރުގެ ބަޖެޓު ޑެފިސިޓް ހުންނާނީ ފާސްކުރެވިފައިވާ 9.4 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ޑެފިސިޓަށްވުރެ ކުޑަކޮށެވެ. މީގެ އިތުރުން، މިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ 40 ހަފުތާވެސް ގޮސްފައިވަނީ އެއްވެސް ގޮތަކުން ބަޖެޓު ޑެފިސިޓް ނުވެއެވެ.
މިކަމުން ދައްކުވައިދެނީ ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް އަޅާފައިވާ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ކާމިޔާބީއާއި، މާލީ އިދާރީ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެވެ. ސަޕްލިމެންޓަރީ ބަޖެޓަކާ ނުލައި އަހަރު ނިންމާލުމަކީ، ޤައުމުގެ މާލީ ސިޔާދަތު އިތުރަށް ވަރުގަދަވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
ސޮވަރިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑު (އެސް.ޑީ.އެފް) އަދި ރިޒާވް އިތުރުކުރުން
މާލީ ކާމިޔާބީތަކުގެ ތެރޭގައި ސޮވަރިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑު (އެސް.ޑީ.އެފް) ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކުރެވިފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 2023 ނޮވެންބަރު 17 ގައި ސަރުކާރާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވިއިރު އެ ފަންޑުގައި ހުރީ އެންމެ 2 މިލިއަން ޑޮލަރާއި 2.4 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ނަމަވެސް، ދެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި، 2025 ނޮވެންބަރު 17 ގެ ނިޔަލަށް އެ އަދަދު 126 މިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާފައިވެއެވެ.
މިއީ ޤައުމުގެ މުސްތަޤުބަލަށްޓަކައި މުހިންމު ފައިސާ ރައްކާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުވެފައިވާކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސަރުކާރުން އެޅުއްވި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން، ވިޔަފާރިތަކުން 584 މިލިއަން ޑޮލަރު ބޭންކުތަކަށް މާރުކޮށްފައިވާކަމަށްވާއިރު، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ގްރޮސް ރިޒާވްގައި މިހާރު 866 މިލިއަން ޑޮލަރު ހުންނާނެކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރުވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވިއެވެ.
މާލީ ސިޔާސަތުތަކުގެ އަސާސް
މި މާލީ ކުރިއެރުންތައް ހޯދުމުގައި ސަރުކާރުން ގެންގުޅުއްވި ސިޔާސަތުތަކަކީ ވަރަށް ހަރުދަނާ އަސާސްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ސިޔާސަތުތަކެކެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މިކާމިޔާބީތައް ހޯއްދެވީ ފައިސާ ޗާޕު ނުކޮށް، އަދި ޤާނޫނާއި ޤަވާއިދުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ކުރީ ސަރުކާރުތަކުން ނުދައްކާ ފުނިޖެހިފައިހުރި ޖުމުލަ 444.3 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ބިލުތައް ދައްކަމުން ވެސް މި މާލީ ކުރިއެރުންތައް ހޯއްދެވީކަން އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. މާނައަކީ، ހަމަޖެހިފައިވާ އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިން ޚަރަދުތައް ހިފެހެއްޓުމާއި، ދަރަނިތައް ދެއްކުމަށް ސަރުކާރުން އިސްކަންދެއްވާފައިވާކަމެވެ.
މުސާރަ ހަމަޖެއްސުމުގެ ކާމިޔާބީ
މާލީ ހަރުދަނާކަމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަތަކަށް ވަނީ ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް އައިސްފައެވެ. ޕޭ ހާމަނައިޒޭޝަންގެ ތެރެއިން ކުރިން އެންމެ ކުޑަ އަސާސީ މުސާރަ ކަމުގައިވާ 3,100 ރުފިޔާ، ދެ ގުނައަށް ވުރެވެސް ބޮޑަށް އިތުރުވެ، މިހާރު އެންމެ ކުޑަ އަސާސީ މުސާރައަކީ 7,530 ރުފިޔާކަމުގައި ވެގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. އަދި، އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް އޮފިސަރުންގެ އަސާސީ މުސާރަ 63 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައިވާއިރު، މުދިމުންގެ އަސާސީ މުސާރަ 133 އިންސައްތައިގެ ކުރިއެރުމެއް ހޯދާފައިވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފުންގެ އާމްދަނީ އިތުރުވެ، އިޤްތިޞާދީ ދައުރުގައި ފައިސާ ދައުރުވުން އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.
2020 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ސަޕްލިމެންޓަރީ ބަޖެޓަކާ ނުލައި އަހަރު ނިންމާލެވޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވުމަކީ، ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ މުސްތަޤުބަލަށް އުއްމީދުތަކެއް ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ.
މާލީ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކާއި، ބަޖެޓު ޑެފިސިޓް ކުޑަކުރުމާއި، ރިޒާވް އިތުރުކުރުމާއި، މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަތައް ރަނގަޅުކުރުމަކީ މިސަރުކާރުގެ މާލީ ދަތުރުގެ މުހިންމު ބައިތަކެވެ. މިކަންކަމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު އިތުރަށް ހަރުދަނާވެ، ރައްޔިތުންނަށް ފާގަތިކަން ލިބިގެންދާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މިފަދަ ހަރުދަނާ މާލީ މެނޭޖްމެންޓެއްގެ ސަބަބުން ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
