ގާނޫނަކީ ކޮންމެ ގައުމެއްގެ ވެސް ތަރައްގީއާއި ހަމަޖެހުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބިންގަލެވެ. ރަނގަޅު ގާނޫނުތަކެއް ހެދުމަކީ ވެރިކަމުގެ ބާރާއި ގާނޫނު ހަދާ ބާރުގެ މުހިންމު ޒިންމާއެކެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ގާނޫނު ހެދުމަކުން އެދެވޭ ނަތީޖާއެއް ނުނިކުންނާނެއެވެ. އެ ގާނޫނުތައް ހަރުދަނާކޮށް، އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ތަންފީޒުކުރެވުމަކީ، އެ ގާނޫނުތަކުގެ އަސްލު ބޭނުން ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިޒަމާނުގެ މުޖުތަމައަށް ބަލާއިރު، އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ގާނޫނުތަކަށް ގެނެވޭ ބަދަލުތަކަކީ މިކަމުގެ މުހިންމު މިސާލެކެވެ.
އާ ގާނޫނުތަކުގެ ބޭނުން: މަގުމަތީގެ ސަލާމަތް
މިހާރު އަމަލުކުރަމުންދާ އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ގާނޫނުގެ ބަދަލުގައި، ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މުޅިން އާ ބިލަކީ، މަގުމަތީގެ އެކްސިޑެންޓްތަކާއި އެއާ ގުޅިގެން ދިމާވާ މަރުތަކާއި އަނިޔާތައް މަދުކުރުމަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ބިލެކެވެ.
މި ބިލުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަދަލަކީ، ފަރުވާކުޑަކޮށް ނުވަތަ ނުރައްކާތެރިކޮށް އުޅަނދު ދުއްވުމުގެ ސަބަބުން މީހަކަށް ލިބޭ އަނިޔާއަކަށް ނުވަތަ މަރުވާ ހާލަތްތަކުގައި ދިގު މުއްދަތެއްގެ ޖަލު އަދަބު ދިނުމަށް ހިމަނާފައިވާ ކަމެވެ. މި ބިލުގެ މަގުސަދަކީ، ދުއްވުންތެރިންގެ ފަރާތުން ފަރުވާކުޑަކޮށް ނުވަތަ އިހުމާލުވެގެން ކުރާ ކަންކަމަށް ހަރުކަށި އަދަބު ދިނުމުގެ ތެރެއިން މުޖުތަމައު ރައްކާތެރިކުރުމެވެ.
ހަރުކަށި އަދަބުތަކުގެ ތަފްސީލު
އާ ބިލުގައި ހިމެނޭ އަދަބުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ހަރުކަށިކުރެވިފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް، ފަރުވާކުޑަކޮށް ނުވަތަ ނުރައްކާތެރިކޮށް އުޅަނދެއް ދުއްވައިގެން މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ، 20 އަހަރަށް ޖަލަށް ލުމަށް ހިމަނާފައިވެއެވެ. އަދި ބޮޑު އަނިޔާއެއް ލިބިއްޖެނަމަ 10 އަހަރާއި 15 އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ޖަލަށް ލުމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އަނިޔާއެއް ނުލިބުނަސް އެކްސިޑެންޓެއް ވެއްޖެނަމަ 25,000ރ. އާއި 100,000ރ. އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ޖޫރިމަނާ ކުރުމަށް ވެސް ވަނީ ހިމަނާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުށްކުރާ މީހާގެ ލައިސެންސްގެ ހައްގު ދިގު މުއްދަތަކަށް ނެތިކޮށްލުމުގެ ބާރު ވެސް މި ބިލުގައި ދީފައިވެއެވެ.
ތަންފީޒުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން
މިފަދަ ހަރުކަށި ގާނޫނުތަކެއް ހެދުމުގެ ބޭނުން އެންމެ ފުރިހަމައަށް ހާސިލުކުރެވޭނީ، އެ ގާނޫނުތައް އިންސާފުވެރިކަމާއި އެކު އަދި އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއް ނެތި ތަންފީޒުކުރެވިގެންނެވެ. ކުރިން އަމަލުކުރަމުންދިޔަ ގާނޫނުތަކުގައި ޖަލު އަދަބު ދިނުމަށް ސީދާކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި ނެތް ނަމަވެސް، ގާނޫނުލްއުގޫބާތުގެ ދަށުން ޖިނާއީ ދައުވާކުރެވޭ ކަމަށް ވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، އާ ބިލުގެ ސަބަބުން މިފަދަ ކުށްތަކަށް އަދަބު ދިނުމުގެ އުސޫލުތައް ސާފުވެ، ތަންފީޒުކުރާ ފަރާތްތަކަށް އިތުރު ބާރާއި ޒިންމާ ލިބިގެންދާނެއެވެ.
ގާނޫނުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ، ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ މުއައްސަސާތަކުގެ ފަރާތުން ފަރުވާކުޑަކުރުން ނުވަތަ ނުފޫޒުތަކަށް ލެނބުމެވެ. ގާނޫނުތައް ކިތަންމެ ހަރުދަނާކޮށް ހެދިފައިވީ ނަމަވެސް، ފުލުހުންނާއި ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި ކޯޓުތަކުގެ ފަރާތުން މި ގާނޫނުތައް ހަރުދަނާކޮށް ތަންފީޒު ނުކުރެވޭނަމަ، އެ ގާނޫނުތަކުގެ ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށް ވެގެންދާނެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް، މަގުމަތީގެ އެކްސިޑެންޓްތަކުގެ މައްސަލަތައް ތަހުގީގުކޮށް، ދައުވާކޮށް، އަދަބު ދިނުމުގައި ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް ބޭނުންކުރަން ޖެހެއެވެ.
އުޅަނދު ވެރިފަރާތުގެ ޒިންމާ
އާ ބިލުގައި ހިމަނާފައިވާ އިތުރު މުހިންމު ނުކުތާއަކީ، ލައިސެންސް ނެތް މީހަކަށް ނުވަތަ ކުޑަކުއްޖަކަށް އުޅަނދެއް ހަވާލުކުރުމުގެ ސަބަބުން ކަމެއް ހިނގައިފިނަމަ، އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތަށް ވެސް އެ ވަރުގެ އަދަބުތަކެއް ދެވޭނެ ގޮތަށް ހިމަނާފައިވާ ކަމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، އުޅަނދުތަކުގެ ވެރިފަރާތްތަކުގެ ޒިންމާ އިތުރުވެ، މަގުމަތީގެ ސަލާމަތަށް އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ދިނުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވާނެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ޖަލު އަދަބުގެ ބަދަލުގައި ބޮޑެތި ޖޫރިމަނާތައް ވެސް ކަނޑައެޅޭ ގޮތަށް ބިލުގައި ވަނީ ހިމަނާފައެވެ.
ގާނޫނުތައް ހެދުމަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީއަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ގާނޫނުތައް ހަރުދަނާކޮށް ތަންފީޒުކުރުމަކީ، އެއަށްވުރެ މާ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ އާ ބިލަކީ، މަގުމަތީގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ބިލު ގާނޫނަކަށް ވެ، އޭގައިވާ އަދަބުތައް އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއް ނެތި ތަންފީޒުކުރެވޭނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ، ސަރުކާރާއި ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކެއްގެ ޒިންމާއެކެވެ. ގާނޫނުތައް ހެދިދާނެ، ނަމަވެސް ތަންފީޒު ނުކުރެވޭނަމަ އެއީ ހަމައެކަނި ކަރުދާހެއްގައި ލިޔެފައިވާ ބަސްތަކެއް ކަމުގައި ވެގެންދާނެއެވެ.
