ފަހުގެ ސައިންޓިފިކް ދިރާސާއަކުން ހާމަވި ގޮތުގައި، ބަހާމަސްގެ ކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ މިޔަރުތަކުގެ ހަށިގަނޑުން ކޮކެއިން އާއި، ކެފެއިން އަދި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ބައެއް ބޭސްތަކުގެ އަސަރު ވަނީ ފެނިފައެވެ. މިއީ ތިމާވެށި ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންދިޔަ ވަރަށް ބޮޑު ސިހުމެކެވެ.
”އެންވަޔަރަންމަންޓަލް ޕޮލިއުޝަން“ ޖާނަލްގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ މި ދިރާސާގައި، އެލޫތެރާ އައިލެންޑް ކައިރިން 85 މިޔަރެއްގެ ލޭގެ ސާމްޕަލް ނަގައި ތަހުލީލުކުރިއެވެ. މި ތަހުލީލުތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، ގާތްގަނޑަކަށް ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި މިޔަރުގެ ހަށިގަނޑުގައި އިންސާނުން ބޭނުންކުރާ ތަފާތު މާއްދާތައް ހުއްޓެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކެފެއިން، އެސިޓަމިނޯފަން އަދި ޑައިކްލޯފެނަކް ފަދަ ތަދުކަނޑުވާ ބޭސްތަކުގެ އިތުރުން، ބައެއް މިޔަރުތަކުން ކޮކެއިންގެ އަސަރުވެސް ވަނީ ފެނިފައެވެ.
ތާހިރު ކަނޑުތަކަކުން ފެނުނު ހައިރާންކުރުވަނިވި ނަތީޖާއެއް
ބަހާމަސްއަކީ އާންމުކޮށް އިންސާނުންގެ ނުފޫޒު ކުޑަ، ސާފުތާހިރު ކަނޑުތަކެއް އޮންނަ ސަރަހައްދެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ތަނެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ދިރާސާއިން ދައްކައިދެނީ އެކަހެރި ސަރަހައްދުތަކުގެ ދިރުންތަކަށްވެސް އިންސާނުންގެ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރަމުންދާ މިންވަރެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އެއްވެސް ހިސާބެއްގެ މިޔަރުތަކުގެ ހަށިގަނޑުން ކެފެއިން އާއި އެސިޓަމިނޯފަން ފަދަ ބޭސްތަކުގެ އަސަރު ފެނުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
ދިރާސާވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި، މި ތަކެތި ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑުގެ ތެރެއަށް ފެތުރެނީ ނަރުދަމާ ނިޒާމުތަކުންނާއި، ކުނި މެނޭޖުކުރުމުގެ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް ފަތުރުވެރިން ގިނަ ސަރަހައްދުތަކާއި، އާންމުން ދިރިއުޅޭ އައްސޭރިފަށުގެ ސަރަހައްދުތަކުން ކަނޑަށް ދޫކުރާ ނަޖިހާއި ކުނީގެ ސަބަބުން މިފަދަ ކެމިކަލްތައް ކަނޑަށް ފެތުރެމުންދެއެވެ.
މިޔަރުތަކުގެ ހަށިގަނޑަށް މި ތަކެތި ވަންނަނީ ކިހިނެއް؟
މިޔަރުތަކަކީ ގަސްތުގައި މިފަދަ މަސްތުވާތަކެތި ކައިއުޅޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އިންސާނުން ބޭނުންކުރާ ތަކެތި ކަނޑަށް އެޅުމުން، އެތަކެތީގެ އަސަރު ލޮނުގަނޑަށާއި ކަނޑުގެ އެހެނިހެން ދިރުންތަކަށް ކުރެއެވެ. މިޔަރުތަކަކީ ޝިކާރަކުރާ ސޫފިތަކަކަށް ވުމާއެކު، އެހެން މަސްމަހާލާމެހި ކެއުމުގެ ތެރޭގައި މި ކެމިކަލްތައް މިޔަރުގެ ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކަނޑަށް އުކާލެވިފައިވާ ތަފާތު ތަކެތީގައި މިޔަރު ދަތްޖަހައި ހެދުމުގެ ތެރޭގައިވެސް މިފަދަ މާއްދާތައް ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.
ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރު
މިކަމުގެ ސަބަބުން މިޔަރުތަކަށް ކުރާނެ ފުރިހަމަ އަސަރު އަދި ދެނެގަނެވިފައި ނުވި ނަމަވެސް، ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި މި މިޔަރުތަކުގެ ލޭގެ ކެމިސްޓްރީއަށް ވަނީ ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ސްޓްރެސްއާ ގުޅުންހުރި މާއްދާތަކަށް ބަދަލު އައިސްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މީގެ ސަބަބުން މިޔަރުގެ ހަކަތައަށާއި، އުޅުމަށާއި، އަދި އާންމު ސިއްހަތަށް ނޭދެވޭ ބަދަލުތަކެއް އައުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މިޔަރުތަކަކީ ކަނޑުގެ ދިރުންތަކުގެ ނިޒާމު (Ecosystem) ހަމަހަމަކަންމަތީ ބެހެއްޓުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗަކަށް ވާތީ، އެސޫފިތަކުގެ ސިއްހަތަށް އަންނަ ކޮންމެ ބަދަލަކީ މުޅި ކަނޑުގެ ދިރުމަށް ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރެކެވެ.
މި ދިރާސާއަކީ ކަނޑުތަކުގެ ތަޣައްޔަރުކަމާ މެދު ދުނިޔެއަށް ލިބުނު ވަރުގަދަ އިންޒާރެކެވެ. އިންސާނުންގެ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ތިމާވެއްޓަށް ލިބެމުންދާ ގެއްލުންތައް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ކުނި މެނޭޖުކުރުމާއި ނަރުދަމާގެ ނިޒާމުތައް ހަރުދަނާކުރުން މިވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. ނޫންނަމަ، މިއީ އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑު ގެއްލުމަކަށް ވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ.
