ދުނިޔޭގެ މާލީ އިދާރާ (އައި.އެމް.އެފް) ގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ކްރިސްޓަލީނާ ގިއޯގިއޭވާ ވަނީ، މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދެއްވާފައެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ މާލީ ބައްދަލުވުންތަކެއްގެ ކުރިން ވާހަކަދައްކަވަމުން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ކުރިއަށް އޮތް ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ސުލްހަ ގާއިމުކުރެވުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުގެ އަސަރު ދާއިމީ ”ލަކުނުތަކެއް“ ގެ ގޮތުގައި ދެމިގެންދާނެއެވެ.
އައި.އެމް.އެފް އިން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި، މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ. އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރަށް ލިބުނު ގެއްލުންތަކާއި، ގަލްފު ސަރަހައްދުގެ ނުތަނަވަސްކަމާއި، ވިޔަފާރި ކުރާ މުހިންމު މަގުތަކާ މެދު އުފެދުނު ޔަގީންކަމެއް ނެތް ހާލަތުގެ ސަބަބުން، އިންވެސްޓަރުންގެ އިތުބާރު ގެއްލި، އިގްތިސާދީ ހަރަކާތްތައް ވަނީ މަޑުޖެހިފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން 2026 ވަނަ އަހަރު އިގްތިސާދު ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ކުރިން ކުރެވުނު އުންމީދުތައް މިހާރު ވަނީ ފަނޑުވެފައެވެ.
މީގެ ތެރެއިންވެސް އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ބޮޑު ބައެއް އުފުލާ ”ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޯރްމޫޒް“ އަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ހުރަސްތަކެވެ. މި ސަރަހައްދަށް އަންނަ ކޮންމެ ލޮޅުމެއްގެ ނަތީޖާ މުޅި ދުނިޔެއަށް ވަގުތުން ފޯރާނެ ކަމަށް އައި.އެމް.އެފް އިން ބުނެއެވެ. އެގޮތުން ހަކަތައިގެ އަގުތައް އުފުލި، ތަރައްގީވެފައިވާ ގައުމުތަކާއި ތަރައްގީވަމުން އަންނަ ގައުމުތަކުގައިވެސް އިންފްލޭޝަން ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ.
އައި.އެމް.އެފް އިން މީގެ ކުރިން ލަފާކޮށްފައިވަނީ 2026 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދު 3.1 އިންސައްތަ ކުރިއަރާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ހަނގުރާމައިގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް އިތުރުވަމުންދާތީ، މި އަދަދު ދަށްކުރަން ޖެހިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު މިހާރު ވަނީ ދީފައެވެ. ތެލުގެ އަގު އުފުލުމާއި، މުދާ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ނިޒާމަށް އެރި ބުރޫތަކަކީ މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކެވެ.
ގިއޯގިއޭވާ އިތުރަށް ބަޔާންކުރެއްވި ގޮތުގައި، ”ހަނގުރާމައިގެ އަސަރުތަކަކީ ވަގުތީ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހަމަނުޖެހުންތައް ހުއްޓުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ދާއިމީ އިންފްލޭޝަނާއި، ބުރޫއަރާފައިވާ ވިޔަފާރީގެ ވިއުގަތަކާއި، އިގްތިސާދީ ނުތަނަވަސްކަން ދެމިއޮންނާނެއެވެ.“ ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން އިގްތިސާދީ ކުރިއެރުންތައް ވަރަށް އަވަހަށް ފަހަތަށް ސޮއްސާލާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
މި ހާލަތާ ގުޅިގެން، ސަރުކާރުތަކުން ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ސަމާލުވުމަށް އައި.އެމް.އެފް އިން ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން، އިންފްލޭޝަން އިތުރަށް ގޯސްވެދާނެ ފަދަ އާންމު ސަބްސިޑީތަކުގެ ބަދަލުގައި، އެންމެ ނިކަމެތި އާއިލާތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ވަނީ ލަފާދީފައެވެ. މި އިންޒާރުން ހާމަވަނީ މިއީ ހަމައެކަނި ސަރަހައްދީ ކަމެއް ނޫން ކަމާއި، މުޅި ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދީ ކުރިމަގަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް ކަމެވެ.
