ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދީ އެންމެ މުހިންމު އެއް މަރުކަޒު ކަމަށްވާ ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މަސްރަހު އަނެއްކާވެސް ވަނީ އިންތިހާއަށް ހޫނުވެފައެވެ. އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވަލޫޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައި.އާރު.ޖީ.ސީ) އިން މި ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށް، އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކަށް ހަމަލާދޭނެ ކަމުގެ ހަރުކަށި އިންޒާރު ދިނުމާ ގުޅިގެން، ބައިނަލްއަގުވާމީ މަސްރަހުގައި ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ. މިއީ އެ ސަރަހައްދުގެ ސުލްހަ މަސަލަސްކަމަށް އެޅުނު ވަރަށް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ.
އީރާނުން މިފަދަ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައިވަނީ، އެ ސަރަހައްދު ދަތުރުފަތުރަށް ހުޅުވާލިތާ 24 ގަޑިއިރުވެސް ނުވަނީހެވެ. އައި.އާރު.ޖީ.ސީ އިން ބުނާ ގޮތުގައި މި ނިންމުން ނިންމަން ޖެހުނީ އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ ބަނދަރުތަކާއި އުޅަނދުފަހަރަށް ކުރިމަތިކޮށްފައިވާ ކަނޑުގެ ހުރަސްތައް ނުވަތަ ’ނޭވަލް ބްލޮކޭޑް‘ ނައްތާނުލުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
އީރާނުން ދެކޭގޮތުގައި އެމެރިކާގެ މި އަމަލަކީ އިސްރާއީލާއި އެމެރިކާ ގުޅިގެން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ބައެކެވެ. އަދި މިއީ މިހާރު އެއްބަސްވެފައިވާ ސުލްހައިގެ އުސޫލުތަކާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށްވެސް އެ ގައުމުން ބުނެއެވެ.
އީރާނުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ބާގިރު ޤާލީބާފް ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި އޮތީ އިސްލާމީ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފުރިހަމަ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އައި.އާރު.ޖީ.ސީގެ ބަޔާނުގައި ވަނީ ޕާޝަން ގަލްފާއި އޮމާން ކަނޑުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އެއްވެސް އުޅަނދެއް އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރު ނުކުރުމަށް އިންޒާރު ދީފައެވެ. މި އިންޒާރާ ޚިލާފަށް ކަނޑުއޮޅިއާ ގާތްވާ އުޅަނދުތަކަކީ ދުޝްމަނުންނަށް އެހީތެރިވާ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި، އެފަދަ އުޅަނދުތަކަށް ހަމަލާދޭނެ ކަމަށް އީރާނުން ވަނީ ސާފުކޮށް ބުނެފައެވެ. މިއީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރަށް އޮތް ބޮޑު ބިރެކެވެ.
އީރާނުގެ މި އިންޒާރަކީ ހަމައެކަނި ބަހުގެ ހަމަލާތަކެއް ނޫންކަން މިހާރު ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މެރިޓައިމް ޓްރޭޑް އޮޕަރޭޝަންސް އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ ހަނގުރާމަމަތީ އުޅަނދުތަކުން ވަނީ ދެ ވިޔަފާރި އުޅަނދަކަށް ހަމަލާދީފައެވެ.
މީގެ އިތުރުން އިންޑިއާގެ ދެ އުޅަނދަކަށްވެސް ހަމަލާދީފައިވާކަން އެ ގައުމުގެ ޚާރިޖިއްޔާއިން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. މި ހާދިސާތަކުގެ ސަބަބުން، ކުރިން ދަށަށް ދިޔަ ތެލުގެ އަގު އަނެއްކާވެސް އުފުލިގެން ދިއުމުގެ ބިރު ވަނީ ހީވެފައެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރާނެ ކަމެކެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ އީރާނުގެ މި އަމަލަށް ހަރުކަށި ރައްދެއް ދެއްވާފައެވެ. ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްގެން އީރާނުން އެމެރިކާއަށް ބިރު ނުދެއްކޭނެ ކަމަށާއި، ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވިއްޖެނަމަ މިހާރު އޮތް ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުން އުވާލާނެ ކަމަށެވެ. އަނެއްކޮޅުން އީރާނުގެ އެންމެ މަތީ ލީޑަރު މުޖުތަބާ ޚާމަނާއީ ވިދާޅުވަނީ އީރާނުގެ ސިފައިން ތިބީ ދުޝްމަނުންނަށް ނާކާމިޔާބީ ދިނުމަށް ތައްޔާރަށް ކަމަށެވެ. މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ބަލާއިރު، އީރާނާއި އެމެރިކާގެ މަޝްވަރާތައް ހުއްޓި، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ނުތަނަވަސްކަން މިވަނީ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައެވެ.
ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކުރުމަށް އީރާނުން ނިންމި ނިންމުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ސަލާމަތާއި އިގްތިސާދަށް ހުރި ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. މި މައްސަލައަށް އަވަސް ސިޔާސީ ހައްލެއް ނުލިބިއްޖެނަމަ، މުޅި ސަރަހައްދު ބޮޑު ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިގެން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ. އެހެންކަމުން، ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން މިކަމުގައި އިސްނަގައި، މަޝްވަރާގެ މަގުން މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
